به گزارش اطلاع با ما ناوگان اتوبوسرانی بینشهری ایران، سالهاست با روندی فرسایشی و کاهش ظرفیت مواجه است؛ موضوعی که در ایام پیک سفرهای عمومی مانند اربعین و نوروز، به بحرانی ملموس و دردناک بدل میشود. اگرچه دولت سیزدهم با مصوباتی چون واردات ۲ هزار دستگاه اتوبوس در پی جبران این کمبود برآمده، اما تاخیر در اجرا، موانع اداری، و نبود زیرساخت مالی، عملاً کارایی این طرحها را محدود کرده است. با ادامه این روند، نهتنها خدمات حملونقل عمومی ناکارآمد میماند، بلکه امنیت جانی مسافران نیز بهشدت در معرض خطر قرار میگیرد.
با کاهش حدود ۵۰ درصدی تعداد اتوبوسهای فعال طی یک دهه اخیر، ناوگان بینشهری ایران بهشدت تحلیل رفته است. از حدود ۱۴،۵۰۰ دستگاه به کمتر از ۷،۵۰۰ دستگاه رسیدهایم، در حالیکه تقاضا نهتنها کاهش نیافته، بلکه در مناسبتهای مذهبی و ملی، جهش قابلتوجهی یافته است.
در ایام پرتردد مانند اربعین، کمبود اتوبوس منجر به بروز پدیدههایی نظیر:
* تأخیر در اعزامها * نارضایتی عمومی * افزایش حوادث رانندگی به دلیل فرسودگی ناوگان
تصمیم ستاد اربعین برای ممنوعیت فروش بلیت به مقاصد غیر زیارتی در ایام خاص، هرچند با نیت خدمترسانی به زائران اتخاذ شده، اما موجب حذف سفرهای ضروری بخشی از مردم و بروز نارضایتی بیشتر شده است.
اگرچه دولت ثبت سفارش ۲ هزار اتوبوس را مصوب کرده، اما تا اسفند ۱۴۰۳، تنها ۱۱۰ دستگاه وارد شدهاند. کارشناسان میگویند حتی اگر کل ۲ هزار دستگاه وارد شود، همچنان حداقل به ۳ هزار اتوبوس دیگر نیاز است.
طبق اعلام سازمان راهداری، بیش از ۷۰ درصد اتوبوسهای کشور عمر بالای ۱۵ سال دارند. این در حالی است که میانگین جهانی عمر ناوگان حدود ۵ سال است.
فرایند واردات اتوبوس تا ۱۸ مرحله اداری پیچیده دارد. از تخصیص ارز گرفته تا ترخیص از گمرک. تولیدکنندگان داخلی هم خواستار وامهای سنگین هستند که دولت فعلاً امکان پرداخت آن را ندارد.
هرچند در قانون برنامه هفتم توسعه و قانون بودجه، تسهیلاتی برای واردات و اسقاط ناوگان فرسوده پیشبینی شده، اما همچنان اجراییسازی آنها کند و ناکارآمد است.
حوادث پیدرپی واژگونی اتوبوسها در سالهای اخیر، مستقیماً به فرسودگی ناوگان مرتبط است. نوسازی، فقط یک اقدام اقتصادی نیست؛ مسئلهای است انسانی و ایمنیمحور.
1. **اختصاص مجوز فوری از سوی سران قوا برای تسهیل واردات** 2. **تشکیل کارگروه ویژه در وزارت راه با اختیارات کامل** 3. **افزایش سهم واردات در کنار حمایت هدفمند از تولید داخلی** 4. **تدوین نقشه راه نوسازی ناوگان تا سال ۱۴۰۸ با جدول زمانبندی**
نبود نگاه راهبردی و اقدامات پیوسته در حوزه نوسازی ناوگان حملونقل عمومی کشور، بحرانی تدریجی اما شدید بهوجود آورده است. اتوبوس، وسیله سفر طبقات متوسط و کمدرآمد است. فرسودگی این ناوگان، نهتنها خدماترسانی عمومی را تهدید میکند، بلکه جان انسانها را نیز در معرض خطر قرار میدهد. بدون تصمیمات شجاعانه، این بحران به سالهای بعد هم کشیده خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
