به گزارش اطلاع با ما، بانک: بانکهای دچار ناترازی در حالی وارد پروژه عظیم میدان آزادگان شدهاند که داراییهای غیرمولد، کفایت سرمایه پایین و تسهیلات معوق، وضعیت مالی آنها را شکننده کرده است. سرمایهگذاری مستقیم در یک پروژه نفتی پرریسک، میتواند منابع بانکها را برای سالها قفل و بحرانهای جدید ایجاد کند. راهحل اصلی، اصلاح ساختار بانکها پیش از ورود به چنین طرحهایی است.
تعطیلی و آغاز روند گزیر یکی از بزرگترین بانکهای کشور، که زیان آن به صدها هزار میلیارد تومان رسیده بود، تنها پایان یک پرونده نیست؛ نشانهای از ساختاری است که سالها با داراییهای غیرمولد، اضافهبرداشتهای سنگین و مدیریت ناکارآمد ادامه یافته است. در همین دوره، گروهی از بانکها تصمیم گرفتهاند در پروژه عظیم توسعه میدان نفتی آزادگان مشارکت مالی کنند؛ اقدامی که بهگفته بسیاری از تحلیلگران، میتواند تبعات جدی برای شبکه بانکی داشته باشد.
گزارشهای منتشرشده نشان میدهد بخش بزرگی از تسهیلات بانکها یا معوق شدهاند، یا در قالب استمهال و تقسیط، تنها ظاهر سالم پیدا کردهاند. برآوردها حاکی از آن است که حجم داراییهای قفلشده در شبکه بانکی به چند صد هزار میلیارد تومان رسیده و نسبت کفایت سرمایه بسیاری از بانکها بسیار پایینتر از استانداردهای جهانی است. همین وضعیت، به افزایش اتکای بانکها به منابع بانک مرکزی و فشار بیشتر بر پایه پولی منجر شده است.
پروژه آزادگان بزرگترین طرح بالادستی نفت کشور محسوب میشود و قرار است با سرمایهگذاری چندین بانک تأمین مالی شود. اما اقتصاد ایران نمونه مشابهی از این تجربه را پیشتر در توسعه میدان گازی کیش دیده است؛ زمانی که ورود مستقیم بانکها به عملیات نفت و گاز، به دلیل کمبود مهارت تخصصی و تغییر شرایط، نتیجه مطلوبی به همراه نداشت. اکنون نگرانی این است که همان الگو با ابعادی گستردهتر دوباره تکرار شود.
بانکهای تجاری، بهویژه در شرایط ناترازی، نیازمند نقدشوندگی بالا و مدیریت ریسک محافظهکارانهاند. اما سرمایهگذاری در پروژههای چنددهساله و پرریسک نفت و گاز، منابع بانکها را برای مدت طولانی قفل میکند. اگر پروژه با تأخیر، مشکلات فنی یا محدودیتهای ناشی از تحریم مواجه شود، ارزش سرمایهگذاری بانکها کاهش مییابد و این فشار میتواند به سپردهگذاران منتقل شود.
متخصصان معتقدند که بانکها باید قبل از ورود به پروژههای پرریسک، ساختار مالی و کیفیت داراییهای خود را ترمیم کنند. نقش بانکها در چنین طرحهایی باید محدود به تأمین مالی مدیریتشده، اعطای وام با وثایق کافی و سازوکارهای شفاف بازپرداخت باشد، نه سهامداری و مشارکت عملیاتی. افزایش مشارکت صندوق توسعه ملی و شرکتهای تخصصی اکتشاف و تولید، و همچنین تشدید نظارت بر منابع بانکها، شرط لازم برای کاهش ریسک سیستمیک است.
تا زمانی که مسئله ناترازی بانکها به شکل بنیادی اصلاح نشود، ورود مستقیم به پروژههای بزرگ و بلندمدت میتواند زمینهساز فشار جدید بر نظام بانکی باشد. آزادگان پروژهای مهم برای اقتصاد ایران است، اما مشارکت بیمحابای بانکهای ناتراز در آن، ممکن است دستاوردهای اقتصادی را به چالش تبدیل کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
