به گزارش اطلاع با ما ، مکانیسم ماشه: فعالسازی مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی میتواند باعث بازگشت ۷ قطعنامه پیشین شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران شود. این قطعنامهها شامل محدودیتهای هستهای، تسلیحاتی، مالی و بانکی هستند که بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ تصویب شدهاند. در عین حال، بر اساس قطعنامه ۲۲۳۱، شورای امنیت ۳۰ روز فرصت دارد تا درباره آینده برجام تصمیمگیری کند و این بازه بهعنوان آخرین فرصت دیپلماسی توصیف میشود.
مکانیسم ماشه یا «اسنپبک» سازوکاری در قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت (۲۰۱۵) است که به اعضای توافق هستهای اجازه میدهد در صورت ادعای نقض تعهدات، تحریمهای پیشین سازمان ملل علیه ایران را بدون نیاز به رأیگیری و حتی بدون امکان وتو، بازگردانند.در صورتی که ظرف ۳۰ روز شورای امنیت قطعنامهای برای ادامه رفع تحریمها صادر نکند، تحریمها به صورت خودکار دوباره اعمال خواهند شد. این مکانیزم تا تاریخ ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ اعتبار دارد و همین ضربالاجل، دلیل اصلی سرعت گرفتن روند کنونی است.
از زمان فعالسازی مکانیسم ماشه، شورای امنیت یک دوره ۳۰ روزه برای بررسی موضوع در اختیار دارد. در این مدت:
اگر قطعنامهای برای ادامه رفع تحریمها تصویب شود، مکانیزم متوقف میماند.
در صورت مخالفت یا وتوی یکی از اعضای دائم، فرآیند خودکار آغاز و تحریمها بازمیگردند.
روسیه و چین پیشنهاد دادهاند قطعنامه ۲۲۳۱ به مدت شش ماه دیگر تمدید شود تا فرصت بیشتری برای گفتوگو ایجاد شود، اما موفقیت این طرح در برابر مخالفت احتمالی آمریکا و اروپا نامشخص است.
در صورت اجرای کامل مکانیسم ماشه، مجموعهای از قطعنامههای شورای امنیت بین سالهای ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ دوباره برقرار خواهند شد. این قطعنامهها طیف وسیعی از محدودیتها را شامل میشوند:
قطعنامه ۱۶۹۶ (۲۰۰6): الزام ایران به توقف غنیسازی و تهدید به تحریم.
قطعنامه ۱۷۳۷ (۲۰۰۶): ممنوعیت انتقال تجهیزات هستهای حساس و مسدود شدن برخی داراییها.
قطعنامه ۱۷۴۷ (۲۰۰۷): تحریمهای بیشتر تسلیحاتی و محدودیتهای مالی.
قطعنامه ۱۸۰۳ (۲۰۰۸): گسترش تحریمهای بانکی، فریز داراییها و بازرسی محمولهها.
قطعنامه ۱۸۳۵ (۲۰۰۸): تأکید دوباره بر اجرای تحریمهای پیشین و هشدار نسبت به ادامه فعالیتهای هستهای.
قطعنامه ۱۹۲۹ (۲۰۱۰): محدودیتهای شدید بر برنامه موشکی بالستیک، تحریم شرکتها و ممنوعیتهای بانکی گستردهتر.
قطعنامه تکمیلی (ارجاعی): برخی منابع از ۷ قطعنامه یاد میکنند که ترکیبی از موارد فوق با تفسیرهای تکمیلی در شورای امنیت است.
روند تجارت خارجی و حملونقل دریایی و هوایی ایران را با محدودیت روبهرو سازد.
از سوی دیگر، فعال شدن مکانیسم ماشه میتواند تنشهای سیاسی بین روسیه، چین و کشورهای غربی را افزایش دهد و فضای شورای امنیت را بیش از گذشته قطبی کند.
اکنون تنها ۳۰ روز فرصت دیپلماسی وجود دارد. اگر در این بازه توافقی برای تمدید یا اصلاح قطعنامه ۲۲۳۱ به دست نیاید، تحریمهای سختگیرانه سالهای گذشته بهطور خودکار باز خواهند گشت. این مقطع میتواند سرنوشت آینده برجام و موقعیت ایران در شورای امنیت را تعیین کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
