به گزارش اطلاع با ما، مشروبات الکلی: افزایش مصرف و مسمومیت ناشی از مشروبات الکلی غیرمجاز در ایران به یکی از چالشهای جدی سلامت عمومی بدل شده است. آمارها از رشد نگرانکننده مسمومیتها حکایت دارد، اما سیاستگذاران هنوز چشم بر واقعیت بستهاند؛ انکاری که حالا بهای آن، جان شهروندان است.
آمارهای تازه سازمان غذا و دارو نشان میدهد در سال ۱۴۰۳ بیش از ۲۷۶ هزار مورد مسمومیت در کشور ثبت شده که بخش قابل توجهی از آن به الکل و مواد اعتیادآور مربوط میشود. در میان این آمار، سهم مسمومیت با مشروبات الکلی — عمدتاً دستساز و تقلبی — رو به افزایش است؛ موضوعی که از کرج، تهران و مشهد تا مازندران و اهواز قربانی میگیرد.
ممنوعیت قانونی تولید و خرید و فروش مشروبات الکلی در ایران، راه را برای شکلگیری بازار سیاه و زیرزمینی باز کرده است. بطریهایی با برچسب برندهای خارجی در زیرزمینها و کارگاههای مخفی پر میشوند و در نبود نظارت، به محصولاتی سمی و مرگبار تبدیل میگردند. نتیجه، موجی از نابینایی، فلج و مرگ در میان جوانانی است که صرفاً بهدنبال تجربهای کوتاه از شادی هستند.
در کشورهای توسعهیافته، آزادی مصرف با نظام دقیق نظارت و فرهنگسازی اجتماعی همراه است. برای مثال در کانادا، فروش الکل تنها در فروشگاههای خاص و با محدودیت سنی و زمانی انجام میشود. در ترکیه، هرچند مصرف آزاد است، اما نوشیدن در اماکن عمومی با واکنش منفی جامعه روبهروست. در مقابل، در ایران انکار رسمی و نبود برنامه فرهنگی، مسیر کنترل را دشوارتر کرده است.
بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی، ایران در جایگاه نهم مصرف مشروبات الکلی قرار دارد؛ رتبهای که با توجه به ممنوعیت قانونی مصرف، نشانهای از گستردگی مصرف پنهان است. کارشناسان میگویند تا زمانی که سیاستگذاران واقعیت را انکار کنند، امکان برنامهریزی مؤثر برای پیشگیری و آموزش وجود نخواهد داشت.
برای نوجوانان، مصرف سیگار یا الکل اغلب نشانهای از «بلوغ» و «استقلال» است؛ تصویری که رسانهها و شبکههای اجتماعی نیز آن را تقویت میکنند. در میان بزرگسالان، اما الکل بیش از آنکه ابزار تفریح باشد، به ابزاری برای فرار از استرس، فشار اقتصادی و اضطرابهای روزمره تبدیل شده است. نتایج آخرین پیمایش سلامت روان کشور نشان میدهد بیش از ۲۵ درصد ایرانیان به یکی از اختلالات روانی مبتلا هستند؛ با افسردگی در صدر. این آمارها ارتباط مستقیم با افزایش گرایش به مصرف دارد.
کارشناسان معتقدند مقابله با مصرف الکل تنها با مجازات ممکن نیست. گام نخست، پذیرش واقعیت و انجام مطالعات دقیق درباره الگوی مصرف در جامعه است. سپس، آموزش همگانی، آگاهی از خطرات الکلهای دستساز و تقویت خدمات مشاورهای و روانی میتواند راهی عملیتر برای کاهش آسیبها باشد.
مصرف الکل در ایران دیگر یک «موضوع پنهان» نیست، بلکه بحرانی اجتماعی و سلامتمحور است که در سایه انکار رشد کرده است. اگر نهادهای تصمیمگیر به جای مجازات صرف، مسیر آموزش و آگاهی را انتخاب نکنند، قربانیان این بحران هر روز بیشتر خواهند شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
