به گزارش اطلاع با ما ، اقتصاد در جنگ با مردم: نخستین اصل برای حفظ اقتصاد در زمان جنگ، مدیریت فوری و قاطع منابع است. از اختلال در زنجیره تأمین گرفته تا فشار تحریمها و بمباران زیرساختها، هر بحران جنگی میتواند اقتصاد را به مرز فروپاشی بکشاند. اما تجربه ایران در دهه ۶۰ و بسیاری از کشورهای دیگر نشان داده که برنامهریزی اضطراری، ستادهای پشتیبانی، و بسیج مردمی میتواند جلوی سقوط اقتصادی را بگیرد.
در شرایط کمبود منابع، عدالت در توزیع کالاهای اساسی اهمیت دوچندان مییابد. سامانه کوپنی ایران در دهه ۶۰ توانست بخش بزرگی از جامعه را در تأمین اقلام ضروری حفظ کند. این مدل بعداً در بسیاری از کشورها در بحرانهای مشابه بهکار گرفته شد.
در دوران جنگ، واردات کاهش مییابد یا بهطور کامل متوقف میشود. در چنین شرایطی، حمایت از تولید ملی نهتنها برای تأمین نیاز داخل، بلکه برای حفظ اشتغال و حرکت اقتصاد ضروری است. در جنگ ایران، انتقال خطوط تولید از مناطق ناامن و حمایت دولتی از صنایع باعث شد چرخ تولید متوقف نشود.
صنایع دارویی ایران با تکیه بر مهندسان داخلی، در زمان جنگ بخشی از نیاز کشور را تأمین کردند. این تجربیات نشان داد که نوآوری در شرایط بحران امکانپذیر است و میتواند در آینده نیز نقش راهبردی داشته باشد.
آلمان و ژاپن پس از جنگ جهانی دوم، با استفاده از نظام سهمیهبندی، اصلاحات اقتصادی و اتحاد ملی، اقتصاد خود را بازسازی و در بلندمدت تبدیل به قدرت اقتصادی جهانی شدند. کره جنوبی نیز پس از جنگ دهه ۵۰ با محوریت آموزش فنی و تولید دانشبنیان، از خاکستر جنگ برخاست.
یکی از چالشهای اقتصاد در زمان جنگ، گسترش رانت، شایعه و احتکار است. شفافیت اطلاعاتی**، رسانههای مسئول، و ایجاد سامانههای مردمی برای گزارش تخلفات، ابزارهایی هستند که کشورها برای کنترل بحرانهای اجتماعی در زمان جنگ بهکار میبرند.
پرداخت بهموقع خسارات به کشاورزان، اصناف و تولیدکنندگان، از طریق **صندوقهای بیمه جنگی باعث شد ایران بتواند پس از جنگ مسیر بازسازی را سریعتر طی کند. مشابه این سیاست در ژاپن و کره جنوبی نیز پیادهسازی شد.
جنگ نهفقط تهدید، بلکه میتواند فرصتی برای اصلاح ساختار اقتصادی باشد. پس از جنگ تحمیلی، ایران با اجرای پروژههای عمرانی، صنعتی و زیربنایی توانست پایههای اقتصاد جدیدی بنا کند. از احداث سد و پالایشگاه گرفته تا خطوط انتقال انرژی، نشان داد که بحران میتواند زمینهساز رشد نیز باشد.
در نهایت، هر الگویی برای نجات اقتصاد در زمان جنگ نیازمند یک مؤلفه کلیدی است: مشارکت عمومی. بدون همراهی مردم، توزیع عادلانه، شفافیت و برنامهریزی واقعی، حتی بهترین مدلهای اقتصادی هم شکست میخورند. ایران و جهان ثابت کردهاند که تابآوری اقتصادی، مفهومی واقعی و اثربخش است؛ نه واژهای تشریفاتی.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ