به گزارش اطلاع با ما ، نامه جدید سازمان توسعه تجارت به گمرک، بار دیگر موضوع ورود لوازم خانگی کرهای به بازار ایران را مطرح کرده است؛ تصمیمی که در نگاه نخست میتواند به معنای رفع ممنوعیت واردات تلقی شود، اما بررسی جزئیات نشان میدهد مسیر ایجادشده بسیار محدودتر از یک آزادسازی عمومی است.
براساس این ابلاغیه، ورود لوازم خانگی از مبدأ کرهجنوبی از طریق تعاونیهای مرزنشین و در چارچوب مقررات مبادلات مرزی امکانپذیر شده است. بنابراین فعلاً نمیتوان این تصمیم را به معنای باز شدن مسیر رسمی واردات برای همه شرکتها و فعالان تجاری دانست.
مسیر جدید با سازوکار واردات رسمی و گسترده تفاوت دارد. در این روش، تعاونیهای مرزنشین میتوانند در چارچوب مقررات مربوط به مبادلات مرزی نسبت به ورود برخی کالاها اقدام کنند.
همین تفاوت باعث میشود دامنه واردات و میزان تأثیر آن بر بازار با شرایطی که ممنوعیت واردات بهطور کامل برداشته شود، قابل مقایسه نباشد.
به بیان دیگر، برندهای کرهای هنوز به شکل گسترده و از مسیر عمومی واردات به بازار ایران بازنگشتهاند و آنچه ایجاد شده، یک کانال محدود برای ورود کالا است.
یکی از مهمترین موضوعات درباره تصمیم جدید، شرایط تجارت خارجی و دشواریهای ایجادشده در حملونقل دریایی است.
در چنین وضعیتی، استفاده از ظرفیت مرزنشینی میتواند راهی برای افزایش عرضه برخی کالاها در بازار باشد؛ بهخصوص محصولاتی که ورود آنها از مسیرهای معمول با مشکلات بیشتری مواجه شده است.
با این حال، هنوز مشخص نیست این تصمیم صرفاً برای مدیریت شرایط فعلی اتخاذ شده یا در ادامه میتواند به تغییرات گستردهتری در سیاست واردات لوازم خانگی منجر شود.
ولیالله افخمیراد، رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت، با تفکیک واردات مرزنشینی از آزادسازی عمومی معتقد است حجم کالاهایی که از این مسیر وارد میشود، به اندازهای نیست که بتواند رقابت گستردهای با تولیدکنندگان داخلی ایجاد کند.
بر این اساس، اثر اصلی این تصمیم را باید در افزایش عرضه جستوجو کرد، نه بازگشت کامل رقابت میان برندهای خارجی و تولیدکنندگان داخلی.
اگر حجم واردات محدود باقی بماند، بازار لوازم خانگی نیز با همان ساختار قبلی به فعالیت خود ادامه خواهد داد و ورود کالاهای کرهای تنها بخشی از نیاز بازار را پوشش خواهد داد.
ممنوعیت واردات لوازم خانگی در سالهای گذشته با هدف حمایت از تولیدکنندگان داخلی اجرا شد. سیاستگذار با حذف رقبای خارجی تلاش کرد فضای بیشتری برای توسعه تولید داخلی ایجاد کند.
اما در کنار این هدف، بخشی از تقاضای مصرفکنندگان برای کالاهای خارجی همچنان باقی ماند و بخشی از این تقاضا به سمت بازار غیررسمی و قاچاق رفت.
منتقدان این سیاست همچنین بر این باورند که کاهش رقابت خارجی میتواند فشار کمتری برای ارتقای کیفیت و کنترل قیمت ایجاد کند. در مقابل، مدافعان ممنوعیت واردات، حمایت از تولید داخلی و حفظ ظرفیتهای ایجادشده در صنعت را از اهداف اصلی این سیاست میدانند.
بازار لوازم خانگی طی سالهای گذشته با افزایش قیمت و تغییر قدرت خرید مصرفکنندگان مواجه بوده است. در چنین شرایطی، ورود حتی حجم محدودی از کالاهای خارجی میتواند برای بخشی از بازار به معنای افزایش گزینههای خرید باشد.
با این حال، واردات مرزنشینی به دلیل محدودیت حجم و شیوه توزیع، نمیتواند بهتنهایی ساختار قیمت و رقابت در بازار را تغییر دهد.
به همین دلیل، تأثیر واقعی تصمیم جدید تا حد زیادی به میزان کالاهای واردشده و نحوه عرضه آنها در بازار بستگی خواهد داشت.
مهمترین نکته درباره تصمیم جدید این است که نباید میان «باز شدن یک مسیر محدود برای واردات» و «لغو ممنوعیت واردات لوازم خانگی کرهای» تفاوت قائل شد.
در حال حاضر، آنچه براساس ابلاغیه سازمان توسعه تجارت مطرح شده، ورود کالا از مسیر تعاونیهای مرزنشین و در چارچوب مبادلات مرزی است.
بنابراین شرکتها و واردکنندگان عمومی نمیتوانند صرفاً با استناد به این تصمیم، آن را به معنای بازگشت کامل واردات رسمی لوازم خانگی کرهای تلقی کنند.
اکنون مهمترین سؤال درباره آینده این مسیر است. اگر هدف سیاستگذار تنها افزایش عرضه در شرایط ویژه فعلی باشد، ممکن است با تغییر شرایط تجارت خارجی، دامنه این واردات نیز دوباره محدود شود.
اما اگر این تجربه به بازنگری در سیاست ممنوعیت واردات و شیوه حمایت از تولید داخلی منجر شود، احتمال دارد در آینده بحث ورود گستردهتر کالاهای خارجی دوباره مطرح شود.
در شرایط فعلی اما هنوز نمیتوان از تغییر اساسی سیاست واردات لوازم خانگی سخن گفت. تصمیم جدید بیشتر یک مسیر محدود برای واردات ایجاد کرده است؛ مسیری که میتواند بخشی از نیاز بازار را تأمین کند، اما به معنای بازگشت کامل برندهای کرهای به بازار ایران نیست.
در نهایت، میزان واردات از این مسیر و تصمیمهای بعدی سیاستگذار مشخص خواهد کرد که این اقدام تنها یک راهکار برای مدیریت شرایط فعلی بوده یا آغاز تغییرات بزرگتر در سیاست واردات لوازم خانگی.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
