به گزارش اطلاع با ما ، فاصله میان درآمد خانوار و قیمت مسکن در تهران به حدی افزایش یافته که بر اساس یک محاسبه، خانوادهای با درآمد ماهانه ۱۸ میلیون تومان و پسانداز یکسوم درآمد خود، برای خرید یک واحد ۸۰ متری با قیمت حدود ۹.۶ میلیارد تومان به حدود ۱۳۳ سال زمان نیاز دارد.
خرید خانه در تهران برای بسیاری از خانوارها دیگر تنها به داشتن شغل و درآمد ثابت وابسته نیست؛ فاصله میان دستمزد و قیمت واحدهای مسکونی به اندازهای افزایش یافته که حتی پسانداز مستمر نیز نمیتواند در کوتاهمدت مسیر خانهدار شدن را هموار کند.
یک محاسبه درباره نسبت درآمد خانوار و قیمت مسکن نشان میدهد که در صورت ثابت ماندن درآمد و قیمتها، خرید یک واحد مسکونی متوسط در تهران میتواند به زمانی بسیار طولانیتر از عمر کاری یک فرد نیاز داشته باشد.
فرشید ایلاتی، کارشناس سیاستگذاری مسکن، برای نشان دادن فاصله میان درآمد و قیمت مسکن، یک سناریوی ساده را مطرح کرده است.
بر اساس این محاسبه، اگر درآمد ماهانه یک خانوار حدود ۱۸ میلیون تومان باشد و خانواده بتواند یکسوم این مبلغ، یعنی حدود ۶ میلیون تومان در ماه را پسانداز کند، خرید یک واحد ۸۰ متری با قیمت حدود ۱۲۰ میلیون تومان برای هر مترمربع به سرمایهای نزدیک به ۹.۶ میلیارد تومان نیاز خواهد داشت.
با چنین میزان پساندازی، تأمین کل مبلغ خرید به حدود ۱۳۳ سال زمان نیاز دارد؛ البته این محاسبه صرفاً بر مبنای قیمت و درآمد فعلی انجام شده و تغییرات آینده قیمت مسکن، دستمزد و هزینههای زندگی را در نظر نمیگیرد.
این محاسبه نشان میدهد مشکل اصلی بازار مسکن فقط بالا بودن قیمت واحدهای مسکونی نیست؛ بلکه سرعت رشد قیمت خانه در مقایسه با توان درآمدی خانوارها نیز اهمیت زیادی دارد.
وقتی بخش قابل توجهی از درآمد صرف هزینههای روزمره زندگی میشود، مبلغی که امکان پسانداز آن وجود دارد کاهش پیدا میکند و همین مسئله مدت زمان لازم برای خرید خانه را بیشتر میکند.
بر اساس سناریوی مطرحشده، اگر حقوق پایه مبنا قرار گیرد، خرید یک واحد ۷۰ تا ۸۰ متری در تهران به زمانی حدود ۱۱۶ تا ۱۳۳ سال نیاز خواهد داشت.
یکی از نکات قابل توجه در این محاسبه، مقایسه زمان لازم برای خرید خانه با امید به زندگی در کشور است.
با فرض امید به زندگی حدود ۷۴ سال، دوره ۱۳۳ ساله مورد نیاز برای تأمین هزینه یک واحد ۸۰ متری، فاصله بسیار زیادی با طول عمر معمول افراد دارد. این مقایسه نشان میدهد اتکا به پسانداز مستقیم دستمزد، بدون در نظر گرفتن افزایش درآمد یا استفاده از منابع مالی دیگر، برای خرید مسکن در تهران عملاً بسیار دشوار است.
در چنین شرایطی، تسهیلات بانکی یکی از ابزارهایی است که میتواند بخشی از هزینه خرید مسکن را تأمین کند؛ با این حال، نسبت وام به قیمت یک واحد مسکونی در تهران همچنان محدود است.
طبق ارقام مطرحشده، سقف تسهیلات خرید مسکن با احتساب وام تعمیرات به ۲.۴ میلیارد تومان رسیده است. در مقابل، هزینه یک واحد ۸۰ متری با قیمت فرضی هر مترمربع ۱۲۰ میلیون تومان حدود ۹.۶ میلیارد تومان خواهد بود.
بنابراین حتی در این سناریو نیز بخش قابل توجهی از قیمت خانه باید از منابع دیگری تأمین شود.
تسهیلات مسکن در بسیاری از کشورها نقش مهمی در تأمین مالی خرید خانه دارد و بازپرداخت آن معمولاً در دورههای بلندمدت انجام میشود.
اما در اقتصاد ایران، بالا بودن نرخ تورم و افزایش قیمت مسکن باعث شده فاصله میان مبلغ وام و ارزش واقعی یک واحد مسکونی قابل توجه باشد. در نتیجه، دریافت تسهیلات به تنهایی نمیتواند شکاف موجود میان قدرت خرید خانوار و قیمت خانه را از بین ببرد.
افزایش قیمت مسکن در سالهای اخیر باعث شده شاخصهای مربوط به قدرت خرید خانوارها اهمیت بیشتری پیدا کند. مسئله فقط این نیست که یک خانه در تهران چند میلیارد تومان قیمت دارد؛ پرسش مهمتر این است که درآمد یک خانوار چه میزان از این قیمت را پوشش میدهد.
هرچه سهم قیمت مسکن از درآمد خانوار بیشتر شود، خرید خانه از مسیر پسانداز دشوارتر خواهد شد و وابستگی خانوارها به وام، کمکهای خانوادگی یا سایر منابع مالی افزایش پیدا میکند.
کارشناس سیاستگذاری مسکن معتقد است برای کاهش این فاصله، سیاستهای حمایتی دولت میتواند در کنار تسهیلات بانکی مورد توجه قرار گیرد. تأمین زمین و حمایت از ساخت مسکن از جمله راهکارهایی است که میتواند هزینه نهایی دسترسی به مسکن را برای خانوارها کاهش دهد.
در واقع، اگر قیمت تمامشده مسکن با قدرت خرید خانوار تناسب نداشته باشد، افزایش صرف سقف وام نیز ممکن است نتواند مشکل خانهدار شدن را بهطور کامل حل کند.
محاسبه ۱۳۳ ساله بیش از آنکه یک پیشبینی از آینده باشد، تصویری از شکاف فعلی میان درآمد و قیمت مسکن ارائه میکند. در این سناریو، خانواری که ماهانه ۶ میلیون تومان کنار میگذارد، باید چندین نسل را پشت سر بگذارد تا بتواند هزینه کامل یک خانه ۸۰ متری را تأمین کند؛ البته با این فرض که قیمت خانه و درآمد در این مدت ثابت بمانند.
همین فاصله بزرگ میان درآمد، پسانداز و قیمت مسکن است که خانهدار شدن در تهران را برای بخش قابل توجهی از خانوارها به یکی از دشوارترین اهداف اقتصادی تبدیل کرده است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
