به گزارش اطلاع با ما ، کاهش تولید در بخش خصوصی و افت تیراژ خودروسازان بزرگ میتواند ساختار بازار خودرو را بار دیگر به سمت تمرکز بیشتر سوق دهد. در صورتی که افت تولید شرکتهای خصوصی ادامهدار باشد، سهم آنها کاهش یافته و وزن بازیگران بزرگتر در بازار افزایش خواهد یافت.
بازار خودرو ایران در سالهای اخیر شاهد تغییرات قابلتوجهی در ترکیب بازیگران خود بوده است. ورود و گسترش فعالیت خودروسازان خصوصی و مونتاژکاران باعث شد سهم شرکتهای بزرگ تا حدی کاهش پیدا کند و گزینههای بیشتری در اختیار خریداران قرار گیرد.
با این حال، افت تولید در ماههای اخیر میتواند این معادله را تغییر دهد. اگر کاهش تیراژ در شرکتهای خصوصی ادامه پیدا کند، سهم آنها از بازار کوچکتر شده و در نتیجه وزن خودروسازان بزرگ افزایش خواهد یافت؛ حتی اگر میزان تولید آنها نیز نسبت به سالهای گذشته کمتر شده باشد.
افت تیراژ معمولاً از زاویه کاهش عرضه و احتمال افزایش قیمتها مورد توجه قرار میگیرد، اما پیامد آن میتواند فراتر از میزان خودروهای موجود در بازار باشد.
وقتی تولید یک گروه از خودروسازان با سرعت بیشتری کاهش پیدا میکند، سهم آنها از بازار نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. در چنین شرایطی ممکن است تعداد شرکتهای حاضر در بازار تغییری نکند، اما بخش عمده عرضه در اختیار تعداد محدودتری از تولیدکنندگان قرار گیرد.
به همین دلیل، کاهش تولید میتواند بهصورت غیرمستقیم ساختار رقابتی بازار را نیز تغییر دهد.
در سالهای گذشته، مشکلات مالی، زیان انباشته، محدودیتهای قیمتگذاری و چالشهای تأمین قطعات، فعالیت خودروسازان بزرگ را با دشواریهایی همراه کرد.
در همین دوره، شرکتهای خصوصی و مونتاژکاران توانستند با عرضه محصولات متنوعتر، بخشی از نیاز بازار را پوشش دهند. افزایش حضور این شرکتها باعث شد خریداران در برخی بخشهای بازار با انتخابهای بیشتری مواجه شوند.
هرچند بازار خودرو همچنان با یک فضای کاملاً رقابتی فاصله داشت، اما افزایش تعداد عرضهکنندگان و رشد سهم شرکتهای خصوصی موجب شد تمرکز بازار نسبت به گذشته کاهش پیدا کند.
اکنون اما کاهش تولید این شرکتها میتواند همین روند را معکوس کند.
بخش قابلتوجهی از فعالیت برخی خودروسازان خصوصی به تأمین قطعات و مجموعههای وارداتی وابسته است. بنابراین اختلال در تأمین ارز، ثبت سفارش، انتقال منابع مالی و ورود قطعات میتواند مستقیماً بر روند تولید آنها اثر بگذارد.
از طرف دیگر، شرکتهای کوچکتر معمولاً منابع مالی محدودتری نسبت به تولیدکنندگان بزرگ دارند و در برابر افزایش هزینهها یا اختلال در زنجیره تأمین، قدرت مانور کمتری دارند.
به همین دلیل، ادامه مشکلات تولید میتواند سهم شرکتهای خصوصی را سریعتر کاهش دهد و جایگاه آنها را در بازار تحت فشار قرار دهد.
بر اساس آمار ارائهشده برای پنج ماه نخست سال جاری، سه خودروساز بزرگ کشور در مجموع ۲۲۵ هزار و ۲۰۳ دستگاه خودرو تولید کردهاند. این رقم در مدت مشابه سال گذشته ۳۱۸ هزار و ۷۰۰ دستگاه بوده که از کاهش حدود ۲۹ درصدی تولید حکایت دارد.
بخشی از نوسانات تولید در ماههای ابتدایی سال میتواند تحت تأثیر عواملی مانند تعطیلات نوروزی و شرایط خاص حاکم بر کشور باشد، اما تداوم کاهش تیراژ نشان میدهد مشکلات تولید همچنان ادامه دارد.
در نتیجه، هم شرکتهای بزرگ و هم بخشی از خودروسازان خصوصی با کاهش تولید مواجه هستند؛ موضوعی که اثر آن بر سهم بازار هر گروه اهمیت زیادی پیدا میکند.
اگر افت تولید میان تمام خودروسازان تقریباً به یک اندازه اتفاق بیفتد، تغییر چندانی در ترکیب بازار ایجاد نخواهد شد. اما اگر شرکتهای خصوصی با کاهش تولید شدیدتر و طولانیتری مواجه شوند، سهم آنها از بازار کاهش پیدا میکند.
در این حالت، حتی کاهش تولید خودروسازان بزرگ نیز لزوماً مانع افزایش سهم آنها نخواهد شد. در واقع، کوچک شدن سهم رقبا میتواند وزن نسبی شرکتهای بزرگ را افزایش دهد.
این اتفاق میتواند بازار خودرو را دوباره به سمت ساختاری متمرکزتر سوق دهد.
رقابت فقط به تعداد شرکتهایی که در بازار حضور دارند وابسته نیست؛ توان واقعی آنها برای تولید و عرضه محصول نیز اهمیت دارد.
اگر تعداد زیادی شرکت در بازار حضور داشته باشند اما بخش عمده تولید در اختیار چند مجموعه محدود باشد، قدرت رقابتی سایر بازیگران کاهش پیدا میکند.
در چنین شرایطی، رقابت بر سر قیمت، کیفیت، تنوع محصول و خدمات پس از فروش نیز میتواند محدودتر شود. در مقابل، حضور شرکتهای متعدد و برخوردار از ظرفیت تولید پایدار، خودروسازان را برای حفظ سهم بازار به بهبود محصولات و خدمات خود ترغیب میکند.
ادامه روند تولید در شرکتهای خصوصی میتواند یکی از عوامل مهم در تعیین ساختار آینده بازار خودرو باشد. اگر این شرکتها بتوانند تولید خود را تثبیت کنند، تنوع عرضهکنندگان و سطح رقابت در بازار حفظ خواهد شد.
اما تداوم افت تیراژ آنها میتواند سهم بخش خصوصی را کاهش داده و تمرکز بازار را افزایش دهد.
به این ترتیب، مسئله تولید خودرو دیگر تنها به تعداد خودروهای عرضهشده محدود نمیشود؛ بلکه میزان تداوم حضور بازیگران مختلف و توان آنها برای رقابت نیز میتواند آینده بازار خودرو را تعیین کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
