به گزارش اطلاع با ما ، اختلال و قطعی اینترنت در ایران طی ماههای گذشته آثار خود را بر کسبوکارهای آنلاین، فروشگاههای اینستاگرامی و فعالیت شرکتهای فناوری نشان داده است. دادههای منتشرشده از ۱۱۶ روز محدودیت اینترنت بینالملل در یک بازه ۱۵ ماهه حکایت دارد؛ شرایطی که بحث درباره ضرورت اینترنت پایدار برای توسعه اقتصاد دیجیتال و هوش مصنوعی را جدیتر کرده است.
اختلالهای مکرر اینترنت در ایران تنها دسترسی کاربران به شبکههای اجتماعی را تحت تأثیر قرار نداده و دامنه آثار آن به کسبوکارهای آنلاین، فروشگاههای اینستاگرامی و شرکتهای فعال در حوزه فناوری نیز رسیده است. همزمان با مطرح شدن برنامههای مربوط به توسعه هوش مصنوعی، موضوع کیفیت و پایداری زیرساخت ارتباطی بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
بر اساس دادههای منتشرشده از سوی دیتاک، کاربران ایرانی در فاصله فروردین ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵ در مجموع با ۱۱۶ روز محدودیت و قطعی اینترنت بینالملل مواجه بودهاند. این آمار نشان میدهد اینترنت برای بخش قابل توجهی از فعالیتهای اقتصادی، آموزشی و خدماتی به یک زیرساخت اساسی تبدیل شده است.
وابستگی کسبوکارها به اینترنت در سالهای اخیر افزایش یافته است. فروشگاههای اینترنتی، فریلنسرها، شرکتهای فناوری، ارائهدهندگان خدمات آنلاین و بسیاری از کسبوکارهای کوچک برای ارتباط با مشتری و انجام امور روزمره به اینترنت نیاز دارند.
در چنین شرایطی، هرگونه اختلال گسترده میتواند روند فروش، ارتباط با مشتری و ارائه خدمات را با مشکل مواجه کند. برای کسبوکارهایی که بخش عمده فعالیت خود را به شکل آنلاین انجام میدهند، تداوم دسترسی به اینترنت تنها یک مزیت نیست، بلکه بخشی از نیاز عملیاتی آنهاست.
کسبوکارهای فعال در شبکههای اجتماعی از جمله گروههایی هستند که در زمان اختلال اینترنت با چالشهای بیشتری روبهرو میشوند.
بررسیهای دیتاک درباره فروشگاههای فارسیزبان اینستاگرام نشان داده است که بخشی از این کسبوکارها پس از اختلالهای کوتاهمدت توانستند فعالیت خود را از سر بگیرند؛ اما در پی یک دوره ۸۸ روزه قطعی، میزان بازگشت فعالیتها کاهش پیدا کرده است.
این موضوع نشان میدهد تداوم فعالیت یک فروشگاه آنلاین تنها به داشتن محصول و مشتری وابسته نیست. ارتباط مستمر، امکان پاسخگویی، دسترسی مشتری و حفظ اعتماد نیز برای ادامه فعالیت اهمیت دارد.
پیامدهای اختلال اینترنت به فروشگاههای آنلاین محدود نمیشود. بخشی از خدمات مالی، ارتباطات کاری، فعالیت شرکتهای فناوری و ارائه خدمات دیجیتال نیز به شبکه ارتباطی وابسته است.
از نگاه فعالان اقتصادی، ناپایداری اینترنت میتواند برنامهریزی کسبوکارهایی را که به فضای آنلاین وابستهاند دشوار کند. در این شرایط، حتی کسبوکاری که از نظر نیروی انسانی، سرمایه و محصول آمادگی رشد دارد، در صورت نبود دسترسی قابل پیشبینی به اینترنت با محدودیت مواجه خواهد شد.
محدودیت دسترسی به برخی سرویسهای اینترنتی، زمینه شکلگیری بازار قابل توجهی برای فیلترشکنها ایجاد کرده است.
بر اساس برآوردی که انجمن تجارت الکترونیک تهران پیشتر منتشر کرده بود، ارزش بازار فیلترشکن در ایران حدود ۳۰ هزار میلیارد تومان برآورد شده است. بررسی محتوای مرتبط با فروش این ابزارها در کانالهای تلگرامی نیز نشاندهنده توجه قابل توجه کاربران به این بازار است.
در نتیجه، بخشی از هزینه دسترسی کاربران به خدمات اینترنتی به خرید ابزارهای واسطه اختصاص پیدا میکند؛ موضوعی که خود به یکی از بخشهای قابل توجه اقتصاد پیرامون محدودیت اینترنت تبدیل شده است.
یکی دیگر از نتایج دورههای محدودیت اینترنت، افزایش استفاده از برخی پیامرسانهای داخلی بوده است.
دادههای منتشرشده نشان میدهد برخی از این پلتفرمها در دورههای اختلال اینترنت با افزایش کاربران فعال روبهرو شدهاند. با این حال، بخشی از کاربران همزمان در چند پلتفرم حضور داشتهاند و افزایش استفاده در یک دوره مشخص لزوماً به معنای تغییر دائمی رفتار کاربران نیست.
تجربه کاربری، کیفیت خدمات، اعتماد و دسترسی مناسب از جمله عواملی هستند که میتوانند در ماندگاری کاربران یک پلتفرم نقش داشته باشند.
همزمان با برنامهریزی برای توسعه هوش مصنوعی در کشور، موضوع زیرساخت ارتباطی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
راهاندازی مراکز پردازشی و تهیه تجهیزات به تنهایی برای شکلگیری یک اکوسیستم هوش مصنوعی کافی نیست. پژوهشگران، برنامهنویسان و شرکتهای فناوری برای توسعه محصولات و همکاریهای علمی و فنی به دسترسی مستمر به دادهها، سرویسها و منابع آنلاین نیاز دارند.
حامد بیدی، فعال حوزه اینترنت، نیز بر اهمیت زیرساختهای ارتباطی در مسیر توسعه فناوریهای پیشرفته تأکید کرده است.
بحث درباره اینترنت پایدار صرفاً به سرعت دانلود و آپلود محدود نمیشود. برای کسبوکارهای دیجیتال، قابل پیشبینی بودن اتصال و امکان دسترسی مداوم نیز اهمیت زیادی دارد.
علی حکیمجوادی، رئیس سازمان نظام صنفی رایانهای کشور، پیشتر درباره آثار اقتصادی قطعی اینترنت و پیامدهای آن برای فعالیت شرکتهای فناوری هشدار داده بود.
از این منظر، اینترنت پایدار بخشی از زیرساخت مورد نیاز اقتصاد دیجیتال محسوب میشود؛ زیرا اختلالهای طولانیمدت میتواند فعالیت کسبوکارها، ارتباط با مشتریان و برنامهریزی شرکتهای فناوری را تحت تأثیر قرار دهد.
توسعه فناوریهایی مانند هوش مصنوعی تنها با سرمایهگذاری در تجهیزات و ایجاد پروژههای جدید محقق نمیشود. نیروی انسانی، داده، دسترسی ارتباطی و امکان تعامل مستمر با محیط فناوری نیز از اجزای این مسیر هستند.
تجربه قطعیهای اینترنت در سالهای اخیر، اهمیت پایداری ارتباط را برای کسبوکارهای دیجیتال پررنگتر کرده است. به همین دلیل، کیفیت و استمرار دسترسی به اینترنت یکی از موضوعاتی است که در مسیر توسعه اقتصاد دیجیتال و فناوریهای پیشرفته باید مورد توجه قرار گیرد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
