به گزارش اطلاع با ما، تهدید اروپا به فعالسازی «ماشه»/ در حالی که تروئیکای اروپایی تهدید به فعالسازی سازوکار «ماشه» برای بازگرداندن تحریمهای شورای امنیت کرده، تحلیلگران معتقدند این اقدام نهتنها تأثیر عملی بلندمدتی نخواهد داشت، بلکه میتواند نقش اروپا را در مذاکرات هستهای ایران بیاعتبار و کماثر کند. از سوی دیگر، ایران احتمالاً مسیر مذاکرات را به سمت گفتوگو با آمریکا، بدون حضور اروپا، سوق خواهد داد.
در روزهای اخیر، زمزمههایی مبنی بر احتمال استفاده تروئیکای اروپایی (فرانسه، بریتانیا و آلمان) از سازوکار موسوم به «ماشه» برای بازگرداندن تحریمهای بینالمللی علیه ایران شنیده شده است. این سازوکار که در چارچوب قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت تعریف شده، به کشورهای مشارکتکننده در برجام اجازه میدهد در صورت مشاهده «عدم پایبندی اساسی» از سوی ایران، روند بازگرداندن تحریمهای سازمان ملل را آغاز کنند.
با وجود آنکه از نظر فنی، تروئیکا میتواند با فعالسازی این مکانیزم، تحریمهای سازمان ملل را بازگرداند، اما لغو مجدد آنها نیازمند تصویب قطعنامهای تازه در شورای امنیت خواهد بود. در شرایط کنونی، چنین قطعنامهای با احتمال بالای وتوی روسیه و چین مواجه خواهد شد. بهعبارت دیگر، اروپا میتواند در بازگرداندن تحریمها موفق باشد، اما در لغو آنها به همکاری رقبای راهبردی خود نیاز خواهد داشت. این مسئله بهطور ساختاری، قدرت مانور و مشروعیت حقوقی اروپا را در مذاکرات آینده کاهش میدهد.
از نگاه تهران، چنین اقداماتی بیش از آنکه ابزار فشار تلقی شوند، نشانه سوءنیت و بیطرفی تروئیکا هستند. بنابراین، گنجاندن مجدد اروپا در ترکیب مذاکرات آتی برای ایران نهتنها فاقد توجیه راهبردی خواهد بود، بلکه در فضای سیاسی داخلی نیز با انتقاد گسترده مواجه میشود. در چنین شرایطی، تمرکز ایران بهسمت مذاکره مستقیم با ایالات متحده برای لغو تحریمهای یکجانبه خواهد رفت و نقش اروپا به حاشیه رانده میشود.
در این شرایط، اگر تروئیکای اروپایی خواهان حفظ نقش خود در مذاکرات هستهای با ایران است، بهترین مسیر آن خواهد بود که بهصورت رسمی از تهدید به فعالسازی ماشه انصراف دهد. اجازه دادن به قطعنامه ۲۲۳۱ برای انقضا در تاریخ مقرر، بدون تقابل، میتواند سیگنالی مثبت از حسن نیت و عملگرایی اروپاییها به تهران ارسال کند. چنین تغییری در رویکرد، میتواند مسیر بازسازی اعتماد را هموار و نقش تروئیکا را از «بازیخرابکن» به «شریک معتبر» ارتقاء دهد.
در معادلات ژئوپلیتیکی پیچیده خاورمیانه و در شرایطی که مذاکرات هستهای در نقطهای حساس قرار دارد، اروپا باید تصمیم بگیرد که میخواهد یک بازیگر مؤثر باقی بماند یا بهدلیل اقدامات تنشزا، بهطور کامل از میز مذاکره کنار گذاشته شود. سازوکار ماشه اگرچه ابزاری ظاهراً قدرتمند است، اما در عمل میتواند به یک تیغ دولبه برای خود اروپا تبدیل شود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
