به گزارش اطلاع با ما ، ماجرای عرضه بنزین با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان بار دیگر بحث قیمت سوخت را داغ کرد؛ با این حال دولت اعلام کرده فعلاً تصمیم یا مصوبهای برای افزایش قیمت بنزین ندارد. همزمان سه سناریو برای مدیریت ناترازی تولید و مصرف سوخت مطرح شده که از محدودیت عرضه تا محاسبه مصرف مازاد با نرخ آزاد را شامل میشود.
انتشار خبر اجرای بنزین با نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومان در کرمان، موج تازهای از گمانهزنیها درباره افزایش قیمت بنزین ایجاد کرد. این خبر البته مدت زیادی روی میز نماند و اجرای آن متوقف شد؛ اما همین اتفاق کافی بود تا موضوع اصلاح قیمت و شیوه توزیع بنزین بار دیگر به یکی از بحثهای مهم اقتصادی تبدیل شود.
دولت در شرایطی با مسئله قیمت سوخت مواجه است که فاصله میان تولید و مصرف بنزین طی سالهای اخیر افزایش پیدا کرده و تأمین این کسری، هزینه قابل توجهی را به کشور تحمیل میکند.
رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی با اشاره به حواشی ایجادشده درباره نرخ ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی اعلام کرده است که در حال حاضر هیچ تصمیم یا مصوبهای برای افزایش قیمت بنزین وجود ندارد.
به گفته او، اجرای طرح در کرمان به دلیل نحوه اطلاعرسانی و برخی اقدامات خارج از چارچوب متوقف شد و قرار نیست تصمیمی درباره قیمت بنزین بدون اطلاعرسانی و آمادهسازی افکار عمومی اجرا شود.
در عین حال، موضوع اصلاح الگوی مصرف همچنان در دستور کار قرار دارد و یکی از ایدههای مطرحشده، حرکت تدریجی به سمت تغییر شیوه مدیریت مصرف سوخت است.
مصرف روزانه بنزین در کشور اکنون در محدودهای بالاتر از ظرفیت تولید داخلی قرار دارد. بخشی از این فاصله از طریق واردات یا استفاده از ذخایر تأمین میشود و همین مسئله هزینه سنگینی به منابع کشور تحمیل میکند.
از سوی دیگر، خودروهای پرمصرف داخلی، ترافیک، استفاده تکسرنشین از خودروها و بهرهوری پایین ناوگان حملونقل از عوامل مهم افزایش مصرف بنزین عنوان شدهاند.
برآوردهای مطرحشده نشان میدهد اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، مصرف روزانه بنزین در ماههای آینده نیز افزایش خواهد یافت؛ در حالی که افزایش تولید به سرمایهگذاری بسیار سنگینی نیاز دارد.
در روزهای اخیر اعداد مختلفی درباره قیمت احتمالی بنزین در فضای مجازی منتشر شده است. با این حال، رئیس سازمان بهینهسازی تأکید کرده رقم ۲۳ هزار تومان که در برخی گزارشها به عنوان نرخ جدید بنزین مطرح شده، مبنای تصمیم دولت نیست.
بنابراین در شرایط فعلی نمیتوان هیچیک از اعداد مطرحشده در فضای مجازی را به عنوان قیمت قطعی آینده بنزین در نظر گرفت.
برای کنترل فاصله میان تولید و مصرف، سه مدل اصلی مورد بحث قرار گرفته است.
سناریوی نخست بر محدود کردن عرضه بدون افزایش قیمت استوار است. در این مدل، عرضه بنزین تا زمانی ادامه پیدا میکند که ظرفیت موجود در جایگاهها اجازه دهد و پس از آن ممکن است عرضه متوقف شود.
سناریوی دوم اختصاص یک سقف مشخص برای توزیع روزانه بنزین است. در این مدل، میزان معینی از سوخت با سازوکار فعلی در اختیار مصرفکنندگان قرار میگیرد و مصرف بالاتر از سقف تعیینشده میتواند با نرخ آزاد محاسبه شود.
سناریوی سوم تغییر شیوه تخصیص سهمیه است. در این طرح به جای آنکه سهمیه صرفاً به خودروها تعلق بگیرد، امکان تخصیص سهمی از بنزین به همه شهروندان بررسی میشود؛ رویکردی که طرفداران آن معتقدند میتواند عدالت بیشتری در توزیع یارانه سوخت ایجاد کند.
در حال حاضر سهمیه پایه بنزین خودروهای شخصی شامل ۶۰ لیتر با نرخ ۱۵۰۰ تومان در ماه است و پس از آن امکان استفاده از سهمیه ۵۰ لیتری با نرخ ۳۰۰۰ تومان وجود دارد.
در استان کرمان نیز برای مدیریت شرایط خاص عرضه، سازوکار متفاوتی اجرا شده و سهمیهای با نرخ ۵ هزار تومان در نظر گرفته شده است.
بر اساس این طرح، بخشی از کارتهای آزاد جایگاهها جمعآوری شده و سهمیه ۴۰ لیتری با نرخ ۵ هزار تومان برای برخی مصرفکنندگان در نظر گرفته شده است. همچنین جایگاههایی برای تأمین سوخت خودروهای امدادی، خدماتی و حملونقل عمومی اختصاص یافتهاند.
با وجود توقف طرح بنزین ۸۷ هزار و ۲۰۰ تومانی، اصل مسئله ناترازی سوخت همچنان پابرجاست. دولت از یک سو با افزایش مصرف و هزینه واردات روبهرو است و از سوی دیگر نمیتواند بدون در نظر گرفتن آثار اقتصادی و اجتماعی، بهسرعت قیمت بنزین را تغییر دهد.
به همین دلیل، فعلاً آنچه بیش از افزایش قیمت مطرح است، تغییر شیوه توزیع و مدیریت مصرف بنزین است؛ موضوعی که میتواند در آینده به تصمیمهای جدید درباره سهمیهبندی و نرخ سوخت منجر شود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
