به گزارش اطلاع با ما، صفهای طولانی در برخی جایگاههای سوخت و جادههای کشور، همزمان با مطرح شدن افزایش قیمت سهمیه سوم بنزین، نگرانیها درباره احتمال یک شوک تازه اقتصادی را افزایش داده است. در حالی که شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی تأکید میکند کمبودی در تأمین بنزین وجود ندارد، افزایش مراجعه مردم به جایگاهها باعث شده مصرف روزانه بنزین به حدود ۱۵۰ میلیون لیتر برسد.
از سوی دیگر، اظهارات اخیر مسئولان درباره اصلاح قیمت سوخت، نگرانیها را بیشتر کرده است. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور، روز ۶ شهریور اعلام کرد قیمت سهمیه سوم بنزین از **۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان** افزایش خواهد یافت؛ با این حال، زمان اجرای این تصمیم هنوز مشخص نشده است.
تصاویر و گزارشهای منتشرشده در روزهای اخیر از شکلگیری صفهای طولانی در برخی جایگاههای سوخت در تهران، کرج و شماری دیگر از شهرها حکایت دارد. در بعضی مسیرهای جادهای نیز خودروها برای دریافت بنزین مدت زیادی منتظر ماندهاند.
با این حال، این وضعیت را نمیتوان به معنای **کمبود سراسری بنزین** دانست.
مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی اعلام کرده است که تولید، انتقال و توزیع سوخت با حداکثر ظرفیت در حال انجام است و نگرانی بابت تأمین بنزین وجود ندارد. طبق این اعلام، میانگین توزیع روزانه بنزین در مردادماه حدود **۱۳۸ میلیون لیتر** بوده که در روزهای ابتدایی شهریور به حدود **۱۴۵ میلیون لیتر** رسیده و در یکی از روزها توزیع به حدود **۱۵۰ میلیون لیتر** افزایش یافته است.
بنابراین سؤال اصلی این است که اگر کمبود سراسری وجود ندارد، چرا در برخی نقاط کشور صفهای طولانی تشکیل شده است؟
افزایش تقاضا یکی از مهمترین عوامل مطرحشده برای شکلگیری صفهاست. با انتشار شایعات درباره احتمال کمبود بنزین و همچنین مطرح شدن افزایش قیمت، بخشی از مردم ممکن است برای اطمینان از دسترسی به سوخت، زودتر از زمان معمول به جایگاهها مراجعه کنند.
همین رفتار میتواند مصرف کوتاهمدت را افزایش دهد و باعث ایجاد صف در برخی جایگاهها شود.
شرکت ملی پخش نیز از مردم خواسته است تنها در صورت نیاز واقعی و خالی بودن باک خودرو به جایگاهها مراجعه کنند تا از تشکیل صفهای غیرضروری جلوگیری شود.
در کنار افزایش تقاضا، ترافیک مسیرهای انتقال سوخت و اختلال موقت در عملکرد برخی جایگاهها نیز میتواند باعث شود مشکل در یک منطقه تشدید شود، بدون اینکه به معنای کمبود بنزین در کل کشور باشد.
موضوع افزایش قیمت بنزین در روزهای اخیر دوباره به یکی از بحثهای اصلی اقتصاد ایران تبدیل شده است.
مسعود پزشکیان روز جمعه ۶ شهریور اعلام کرد نرخ **سهمیه سوم بنزین** از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان افزایش خواهد یافت. رئیسجمهور در عین حال تأکید کرده که اجرای این طرح نیازمند هماهنگی با نهادهای مختلف است و زمان دقیق اجرای آن اعلام نشده است.
به این ترتیب، برخلاف برخی برداشتها، موضوع مطرحشده افزایش قیمت همه سهمیههای بنزین نیست؛ بلکه صحبت درباره **سهمیه سوم** است.
همزمان محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهور، نیز درباره فاصله زیاد میان قیمت تمامشده و قیمت یارانهای بنزین اظهارنظر کرده و گفته است که ادامه وضعیت فعلی قیمتگذاری سوخت قابل دوام نیست.
این اظهارات نشان میدهد اصلاح قیمت و شیوه توزیع سوخت همچنان در دستور کار سیاستگذار قرار دارد، هرچند جزئیات نهایی و زمان اجرای تغییرات مشخص نشده است.
صرفنظر از شایعات مربوط به صفهای اخیر، ناترازی بنزین موضوعی واقعی در اقتصاد ایران است.
در هفتههای گذشته نیز مقامهای صنعت نفت از فاصله قابل توجه میان تولید و مصرف بنزین سخن گفتهاند. در یکی از گزارشهای منتشرشده، مصرف روزانه تا حدود **۱۵۳ میلیون لیتر** در برابر ظرفیت تولید پایینتر اعلام شده بود.
این فاصله به معنای افزایش نیاز کشور به واردات یا استفاده از ذخایر برای تأمین تقاضاست و هزینه قابل توجهی به اقتصاد تحمیل میکند.
با این حال، افزایش قیمت بنزین تنها راهکار ممکن برای حل ناترازی نیست.
اصلاح الگوی مصرف، توسعه حملونقل عمومی، افزایش استفاده از CNG، توسعه خودروهای کممصرف و برقی و اصلاح تدریجی سهمیهبندی از جمله راهکارهایی هستند که میتوانند در کنار اصلاح قیمت مورد توجه قرار گیرند.
اهمیت بنزین در اقتصاد ایران فقط به هزینهای که رانندگان برای سوخت پرداخت میکنند محدود نمیشود.
حملونقل تقریباً در تمام زنجیره تولید و توزیع کالا نقش دارد. کالا از کارخانه به انبار، از انبار به عمدهفروشی و سپس به فروشگاه منتقل میشود و افزایش هزینه سوخت میتواند هزینه این زنجیره را بالا ببرد.
به همین دلیل، افزایش قیمت بنزین میتواند به صورت مستقیم یا غیرمستقیم روی:
* کرایه حملونقل؛ * قیمت کالاهای مصرفی؛ * مواد غذایی؛ * خدمات؛ * هزینه تولید؛
در شرایطی که خانوارها با تورم و کاهش قدرت خرید مواجه هستند، نگرانی اصلی مردم نیز همین اثر زنجیرهای است.
صفهای بنزین در برخی نقاط کشور لزوماً به معنای کمبود سراسری سوخت نیست. آمار رسمی شرکت ملی پخش نشان میدهد توزیع بنزین در روزهای اخیر افزایش یافته و مسئولان نیز هرگونه نگرانی درباره تأمین سوخت را رد کردهاند.
با این حال، همزمانی صفها با مطرح شدن افزایش قیمت سهمیه سوم بنزین، باعث شده نگرانی مردم افزایش پیدا کند.
اکنون دولت از یک طرف با مسئله **ناترازی تولید و مصرف بنزین** روبهروست و از طرف دیگر باید تبعات اقتصادی و اجتماعی هرگونه افزایش قیمت را مدیریت کند.
بنابراین، مسئله اصلی فقط این نیست که بنزین چه زمانی و با چه قیمتی گران میشود؛ پرسش مهمتر این است که **آیا دولت میتواند بدون ایجاد موج جدید تورمی و افزایش فشار بر خانوارها، ناترازی سوخت را مدیریت کند؟**
تا این لحظه، افزایش قیمت سهمیه سوم تا **۱۰ هزار تومان** مطرح شده، اما زمان اجرای آن هنوز مشخص نیست. در نتیجه، هرگونه ادعا درباره آغاز قطعی قیمت جدید بنزین در یک تاریخ مشخص، فعلاً نیازمند تأیید رسمی است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
