به گزارش اطلاع با ما ، ناترازی برق به فاصله میان میزان تولید و مصرف برق گفته میشود؛ فاصلهای که در سالهای اخیر به دلیل رشد تقاضا، فرسودگی نیروگاهها، کمبود سرمایهگذاری و وابستگی تولید برق به گاز افزایش یافته است. این وضعیت در زمان اوج مصرف، خاموشیها و محدودیت برق صنایع را به دنبال دارد.
علت خاموشیهای اخیر چیست؟ ناترازی برق چگونه به بحران تبدیل شد؟
خاموشیهای اخیر بار دیگر توجه افکار عمومی را به وضعیت صنعت برق کشور جلب کرده است. کارشناسان معتقدند ریشه این مشکل تنها در افزایش مصرف برق خلاصه نمیشود، بلکه مجموعهای از عوامل ساختاری باعث شده فاصله میان تولید و مصرف برق هر سال بیشتر شود و شبکه در زمان اوج مصرف با فشار مواجه شود.
ناترازی برق زمانی رخ میدهد که میزان تقاضای مصرف از ظرفیت واقعی تولید و تأمین برق بیشتر باشد. در چنین شرایطی، برای حفظ پایداری شبکه، مدیریت مصرف، اعمال محدودیت برای برخی مشترکان یا خاموشیهای برنامهریزیشده در دستور کار قرار میگیرد.
افزایش جمعیت، توسعه صنایع، رشد استفاده از تجهیزات سرمایشی و افزایش مصرف در فصل تابستان، تقاضای برق را به شکل قابل توجهی بالا برده است. در مقابل، توسعه ظرفیت تولید برق همگام با رشد مصرف پیش نرفته و همین موضوع شکاف میان عرضه و تقاضا را افزایش داده است.
اگرچه ظرفیت اسمی نیروگاههای کشور از ۱۰۰ هزار مگاوات فراتر رفته، اما همه این ظرفیت در عمل قابل استفاده نیست. بخشی از نیروگاهها به دلیل فرسودگی، تعمیرات، محدودیت سوخت یا کاهش راندمان، امکان تولید حداکثری برق را ندارند؛ بنابراین توان واقعی شبکه کمتر از ظرفیت اسمی آن است.
یکی از عوامل مهم ناترازی برق، کاهش سرمایهگذاری در ساخت نیروگاههای جدید و نوسازی تجهیزات قدیمی است. زمانی که توسعه زیرساختها با سرعت رشد مصرف هماهنگ نباشد، فشار بیشتری بر نیروگاههای موجود وارد میشود و احتمال بروز کمبود برق افزایش مییابد.
بخش قابل توجهی از برق کشور در نیروگاههای حرارتی تولید میشود که برای فعالیت به گاز طبیعی نیاز دارند. هرگونه محدودیت در تأمین سوخت این نیروگاهها، بهویژه در دورههای اوج مصرف انرژی، میتواند تولید برق را کاهش داده و ناترازی را تشدید کند.
کمبود برق تنها زندگی روزمره خانوارها را تحت تأثیر قرار نمیدهد، بلکه صنایع بزرگ نیز با محدودیت در تأمین انرژی روبهرو میشوند. کاهش تولید، افزایش هزینههای تولید و اختلال در فعالیت واحدهای صنعتی از مهمترین آثار اقتصادی ناترازی برق به شمار میرود.
کارشناسان معتقدند عبور از این چالش نیازمند مجموعهای از اقدامات بلندمدت است؛ از جمله توسعه نیروگاههای جدید، گسترش انرژیهای تجدیدپذیر، نوسازی نیروگاههای فرسوده، کاهش تلفات شبکه انتقال و توزیع، اصلاح ساختار اقتصادی صنعت برق و ارتقای بهرهوری مصرف. اجرای همزمان این راهکارها میتواند فاصله میان تولید و مصرف را کاهش داده و پایداری شبکه برق را در سالهای آینده افزایش دهد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
