به گزارش اطلاع با ما ، تأمین اجتماعی: بازار کار ایران سالهاست با چالشهایی مانند نرخ پایین اشتغال، گسترش مشاغل غیررسمی و پوشش ناکافی بیمهای روبهرو است. در این میان، طرح اصلاح نظام تأمین اجتماعی با هدف کاهش هزینههای استخدام، افزایش پوشش بیمهای و بازنگری در شیوه تأمین منابع مالی مطرح شده است. حامیان این رویکرد معتقدند که کاهش فشار هزینهای بر بنگاهها و توسعه حمایتهای اجتماعی میتواند زمینهساز رشد اشتغال و بهبود امنیت شغلی در کشور شود.
اصلاح نظام تأمین اجتماعی؛ گامی به سوی اشتغال بیشتر و حمایت گستردهتر از نیروی کار
بازار کار ایران در سالهای اخیر با مجموعهای از چالشهای ساختاری روبهرو بوده است؛ از نرخ پایین مشارکت اقتصادی گرفته تا گسترش مشاغل غیررسمی و محدود بودن پوشش بیمهای بخشی از شاغلان. بسیاری از کارشناسان معتقدند بخشی از این مشکلات به هزینههای بالای استخدام رسمی و ساختار فعلی تأمین اجتماعی بازمیگردد.
در شرایط کنونی، کارفرمایان علاوه بر پرداخت دستمزد، ملزم به پرداخت سهم قابل توجهی از حق بیمه هستند. این موضوع هزینه نهایی جذب نیروی کار را افزایش میدهد و در برخی موارد انگیزه بنگاهها برای استخدام رسمی را کاهش میدهد.
بر همین اساس، یکی از محورهای اصلی اصلاحات پیشنهادی، کاهش هزینههای غیرمزدی نیروی کار است؛ اقدامی که میتواند استخدام رسمی را برای بنگاهها جذابتر کرده و فرصتهای شغلی بیشتری ایجاد کند.
یکی از پیامدهای هزینههای بالای استخدام، رشد فعالیتهای غیررسمی در بازار کار است. در چنین شرایطی بخشی از نیروی کار بدون برخورداری از مزایای بیمه، بازنشستگی و حمایتهای اجتماعی مشغول به فعالیت میشود.
کارشناسان معتقدند کاهش هزینههای مرتبط با استخدام رسمی میتواند زمینه بازگشت بخشی از این مشاغل به اقتصاد رسمی را فراهم کرده و امنیت شغلی کارگران را افزایش دهد.
یکی دیگر از محورهای مطرح در اصلاحات، تنوعبخشی به منابع مالی تأمین اجتماعی است. در این رویکرد، بخشی از بار تأمین منابع از دوش اشتغال و نیروی کار برداشته شده و به سمت پایههای مالیاتی گستردهتر هدایت میشود.
طرفداران این مدل معتقدند چنین تغییری علاوه بر کاهش فشار بر بازار کار، میتواند پایداری بیشتری برای منابع مالی نظام حمایتی کشور ایجاد کند.
رشد اقتصاد دیجیتال، مشاغل پلتفرمی و کسبوکارهای خانگی موجب شده بخش قابل توجهی از شاغلان خارج از چارچوبهای سنتی فعالیت کنند. بسیاری از این افراد از پوشش بیمهای مناسبی برخوردار نیستند.
در صورت اجرای سازوکارهای جدید، امکان توسعه پوشش بیمهای برای گروههای بیشتری از شاغلان فراهم خواهد شد؛ موضوعی که میتواند امنیت اقتصادی این افراد را در دوران بازنشستگی یا بروز مشکلات شغلی افزایش دهد.
در بسیاری از کشورها، سیاستهای بازار کار تنها به پرداخت مقرری بیکاری محدود نمیشود و آموزش مهارتهای جدید نیز بخشی از این فرآیند است.
بر همین اساس، برخی پیشنهادها بر ایجاد ارتباط میان بیمه بیکاری، آموزشهای مهارتی و کاریابی تأکید دارند تا افراد بتوانند در مدت زمان کوتاهتری به بازار کار بازگردند و فرصتهای شغلی متناسب با مهارتهای خود را پیدا کنند.
حامیان اصلاحات تأمین اجتماعی معتقدند کاهش هزینههای استخدام، افزایش پوشش بیمهای و توسعه سیاستهای فعال بازار کار میتواند به صورت همزمان دو هدف مهم را دنبال کند؛ نخست افزایش اشتغال و دوم ارتقای سطح حمایت اجتماعی از گروههای آسیبپذیر.
اگر این اصلاحات با طراحی دقیق و اجرای مرحلهای همراه شود، میتواند به بهبود فضای کسبوکار، افزایش اشتغال رسمی و گسترش امنیت شغلی در اقتصاد ایران کمک کند.
اصلاح نظام تأمین اجتماعی تنها یک تغییر مالی یا اداری نیست، بلکه میتواند بر روند اشتغال، سرمایهگذاری و حمایت از نیروی کار اثرگذار باشد. کاهش هزینههای استخدام، توسعه پوشش بیمهای و تقویت مهارتآموزی از جمله اهدافی است که در صورت تحقق، میتواند مسیر تازهای را پیش روی بازار کار ایران قرار دهد و زمینه اشتغال فراگیرتر را فراهم سازد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
