نوروزِ ما گرفتار گرانی؛ وقتی بازار عید از بلک‌فرایدی هم بی‌رحم‌تر می‌شود

به گزارش اطلاع با ما ، بلک‌فرایدی : بازار شب عید به‌جای همراهی با مردم، به میدان افزایش قیمت‌ها تبدیل شده است. در حالی که جهان در مناسبت‌هایی مثل بلک‌فرایدی تخفیف واقعی ارائه می‌کند، ما حتی در نوروز—مهم‌ترین جشن ایرانی—با حراج‌های صوری، گرانی و محدود شدن قدرت انتخاب روبه‌رو هستیم. زمان آن رسیده که روح نوروز، یعنی احترام و نو شدن، در رفتار اقتصادی نیز دیده شود.

وقتی بازار عید، حال‌وهوای جشن را از مردم می‌گیرد

بلک‌فرایدی در جهان فرصتی است برای سبک‌سازی انبارها و گردش واقعی کالا. اما در نسخهٔ ایرانی آن، تخفیف‌ها اغلب به ویترینی پُر زرق‌وبرق محدود می‌شود که پشت آن قیمت‌های بادشده و کالاهای کم‌کیفیت پنهان شده‌اند. خرید در چنین فضایی نه تجربه‌ای لذت‌بخش، بلکه یک معادله‌ی پیچیدهٔ بی‌اعتمادی است.

نوروز؛ جشنی برای نو شدن یا فصلی برای فشار اقتصادی؟

نوروز همیشه نماد تازگی بوده؛ خانه‌تکانی، لباس نو، خوراکی نو و امید نو. با این‌حال هرچه به روزهای پایانی سال نزدیک‌تر می‌شویم، قیمت‌ها از واقعیت فاصله می‌گیرند. مردم به‌جای آماده شدن برای جشن، درگیر اضطراب خرید و رصد لحظه‌به‌لحظهٔ افزایش قیمت‌ها می‌شوند. گویی رونق بازار، بهانه‌ای شده برای نادیده گرفتن توان واقعی جامعه.

حراج‌هایی که فقط نام «حراج» دارند

در بسیاری از تخفیف‌های اسفند و حتی بلک‌فرایدی تقلیدی، نه کاهش واقعی قیمت دیده می‌شود و نه احترام به مصرف‌کننده.
کالاهای مانده، با برچسب تخفیف عرضه می‌شوند، یا اول قیمت‌ها بالا می‌رود و سپس چند درصد تخفیف صوری روی قیمت بادشده قرار می‌گیرد. نتیجه این است که خرید، از یک لذت جمعی به تجربه‌ای تکراری از بی‌اعتمادی تبدیل می‌شود.

فروپاشی لذت انتخاب؛ بازاری که آزادی را محدود می‌کند

بخشی از جذابیت خرید در آزادی انتخاب نهفته است؛ همان چیزی که زیمل از آن به‌عنوان لذت نهفته در «امکان انتخاب» یاد می‌کند.
اما بازار شب عید، انتخاب مردم را به «ضروریات» محدود می‌کند. افزایش قیمت و کمبودهای ساختگی، انتخاب را نه‌تنها دشوار، بلکه بی‌معنا می‌سازد. در چنین فضایی خرید دیگر یک مناسک نوروزی نیست؛ یک اجبار اقتصادی است.

تقلید از بلک‌فرایدی وقتی معنا دارد که نوروز را پاس بداریم

ورود بلک‌فرایدی به ایران بیش از آنکه یک انتقال فرهنگی باشد، یک موج تبلیغاتی بود.
وقتی در بزرگ‌ترین جشن بومی خود، نظم بازار و احترام به مشتری رعایت نمی‌شود، تقلید از مناسبت‌های غربی چه دستاوردی دارد؟
اگر قرار است تخفیف واقعی باشد، میدان اصلی آن نوروز است؛ زمانه‌ای که میلیون‌ها خانواده نیازمند حمایت اقتصادی‌اند.

ریشه مشکل؛ از ضعف نظارت تا عادت به گرانی

فروشنده تنها مقصر این وضعیت نیست.
سیاست‌گذاری‌های ناقص، نظارت‌های پراکنده، شبکه توزیع ناکارآمد و فشار عمومی اقتصادی، چرخه‌ای ایجاد کرده که در آن گرانی عادی می‌شود و جامعه با آن کنار می‌آید. این عادی‌سازی، خطرناک‌ترین بخش ماجراست.

بازگشت به روح نوروز؛ فرصتی برای احترام به مردم

اگر قرار است از مناسبت‌های جهانی چیزی بیاموزیم، مهم‌ترین درس آن نظم، احترام و تخفیف واقعی است.
نوروز باید فصل شادی و آرامش باشد، نه میدان نبرد با قیمت‌ها.
بازار ایران برای نزدیک شدن به یک رفتار مدرن، ابتدا باید تجربهٔ خرید نوروزی را از سایهٔ گرانی و بی‌ثباتی بیرون بکشد. تا آن زمان، نه بلک‌فرایدی برایمان «مال ما»ست، نه نوروز در شأن فرهنگ این سرزمین برگزار می‌شود.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام