به گزارش اطلاع با ما ، ذاکرات هستهای: در حالیکه ایران و آمریکا در سال ۲۰۲۵ به پنجمین دور گفتوگوهای هستهای رسیده بودند، افزایش فشارهای واشنگتن، موضع حداکثری در موضوع غنیسازی، نقش مخرب اسرائیل و اختلاف در مدل مذاکرات، مسیر دیپلماسی را به بنبست کشاند. حمله اسرائیل و ورود مستقیم آمریکا به جنگ، اعتماد متقابل را از میان برد و نشان داد بازگشت به میز مذاکره تنها با شکستن چرخهی اجبار و تعدیل خواستههای افراطی ممکن است.
مهمترین مانع در مسیر گفتوگوهای ۲۰۲۵، تداوم سیاست فشار و تهدید از سوی آمریکا و واکنش متقابل ایران بود. دولت واشنگتن با بازگرداندن تحریمها و تعیین ضربالاجلهای ۶۰ روزه عملاً فضای اعتماد را از بین برد. در تهران نیز تهدیدهای نظامی و اخراج بازرسان آژانس، واکنشی به سیاست اجبار بود و هر دو طرف را وارد چرخهای از تنش کرد که نهایتاً به درگیری مستقیم منجر شد. این الگوی «اجبار و تقابل» نهتنها مذاکرات را بیثمر کرد بلکه دیپلماسی را به ابزار آمادهسازی نظامی بدل ساخت.
ایران خواستار مذاکرات مرحلهای، با رفع تدریجی تحریمها و بازگشت گامبهگام به تعهدات هستهای بود؛ درحالیکه آمریکا بر توافقی جامع و سریع تأکید میکرد که شامل توقف کامل غنیسازی و برنامه موشکی میشد. این تفاوت بنیادین در مدل مذاکره، مسیر گفتوگو را شکننده کرد و سبب شد حتی توافق بر «چارچوب مذاکرات» نیز میسر نشود. واشنگتن از مسیر فشار برای امتیازگیری استفاده میکرد و تهران آن را تلهای برای تضعیف توان بازدارندگی خود میدانست.
اصرار واشنگتن بر اصل «غنیسازی صفر» عملاً نقطهی گسست مذاکرات بود. تهران این مطالبه را ناقض حق مسلم در چارچوب انپیتی دانست و خواستار حفظ سطحی از غنیسازی صلحآمیز شد. پیشنهاد ایران برای ایجاد کنسرسیوم مشترک غنیسازی با مشارکت کشورهای عربی نیز از سوی آمریکا رد شد. این موضع سختگیرانه، گفتوگوها را از مسیر فنی خارج و آن را به جدالی سیاسی بدل کرد. در نهایت، بازگشت ناگهانی واشنگتن به موضع اولیه، اعتماد تهران را بهطور کامل از بین برد.
همزمان با پنجمین دور مذاکرات، اسرائیل و جریان تندرو در کنگره آمریکا سیاست «برهمزدن روند گفتوگو» را دنبال کردند. نتانیاهو، ترامپ را به این باور رساند که هرگونه توافق احتمالی تهدیدی برای امنیت اسرائیل است. فشارهای لابیهای سیاسی در واشنگتن موجب شد شرط پایان کامل غنیسازی و توقف برنامه موشکی به پیششرط توافق تبدیل شود. در نهایت، حمله اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران دو روز پیش از آغاز دور ششم مذاکرات، پرونده دیپلماسی را موقتاً بست. حمله به دانشمندان هستهای و فرماندهان نظامی ایران نشان داد که تلآویو هدف خود را نه فقط تخریب زیرساختها، بلکه نابودی مسیر گفتوگو قرار داده است.
تجربه سال ۲۰۲۵ نشان داد که بازگشت به میز مذاکره بدون اصلاح چهار عامل کلیدی ممکن نیست: ۱. شکستن چرخه اجبار و پاسخ متقابل، ۲. توافق بر مدل تدریجی و قابلاعتماد مذاکره، ۳. تعدیل مواضع حداکثری واشنگتن،
تنها در صورت اصلاح این مؤلفهها، امکان بازسازی مسیر گفتوگو و رسیدن به توافقی پایدار فراهم خواهد شد؛ توافقی که نه بر اجبار، بلکه بر اعتماد و منافع متقابل استوار باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
