به گزارش اطلاع با ما ، پایان برجام: با فروپاشی عملی برجام و فعال شدن مکانیسم ماشه، ایران در نقطهای ایستاده که هم تهدید و هم فرصت را توأمان تجربه میکند. نه تمایل به عقبنشینی دارد و نه ارادهای برای تسلیحاتیشدن نشان میدهد. پرسش بزرگ این است: آیا تهران در مسیر بازدارندگی هوشمندانه حرکت میکند یا بهسوی تقابل تمامعیار گام برمیدارد؟
با پایان رسمی برجام و فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی اروپا، عملاً تمامی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران بازگشتند. تهران اما این بازگشت را بیشتر روانی میداند تا واقعی، و با اتکا به تجربه عبور از کارزار «فشار حداکثری»، تحریمها را فاقد کارایی جدی میخواند. در سوی دیگر، چین و روسیه مشروعیت اقدام اروپا را رد کرده و تأکید دارند که این غرب بود که از تعهدات خود عدول کرد.
برجام دیگر حامی جدی ندارد. از واشنگتن تا تهران، این توافق به نمادی از ناکامی دیپلماسی بدل شده است. در آمریکا، مخالفان آن را امتیازی یکطرفه به ایران میدانستند و در ایران، منتقدان آن را وعدهای بیثمر. تجربه خروج ترامپ از توافق و ناتوانی اروپا در عمل به تعهدات، عملاً سرمایه سیاسی آن را از میان برد. حالا همه طرفها خستهاند، اما هیچکدام نمیخواهند مسئول مرگ رسمی توافق باشند.
موضع ایران در ظاهر تغییر نکرده است: نه تمایل به ساخت سلاح هستهای دارد و نه قصد توقف غنیسازی را. اما در عمل، مرزهای فکری و سیاسی جابهجا شدهاند. منطقه خاورمیانه نیز نسبت به دهه قبل دگرگون شده؛ کشورهای عربی که روزی از توافق بیم داشتند، امروز از فروپاشی آن نگراناند و به دنبال گفتوگو با تهران هستند.
ایران همزمان دو مسیر را دنبال میکند: تلاش برای کاهش تنش در منطقه و حفظ اهرم هستهای در برابر غرب. چنین سیاستی، نوعی «بازدارندگی نرم» را رقم میزند؛ ایران در ظاهر از تنش میکاهد، اما در عمق، توان فنی خود را گسترش میدهد تا در صورت تهدید، در آستانه ساخت سلاح باقی بماند.
برای بسیاری از تحلیلگران، برجام تجربهای گرانقیمت اما آموزنده بود. ایران دریافت که حتی پایبندی کامل، تضمینی برای لغو تحریمها نیست. این تجربه، نگرش سیاستگذاران را تغییر داده است: تهران اکنون بیشتر بر خوداتکایی، بازدارندگی منطقهای و توسعه فناوریهای بومی تمرکز دارد.
رویکرد تقابلی؛ مشابه مدل کره شمالی که خواهان خروج از معاهدات بینالمللی و حرکت آشکار بهسوی سلاح است.
رویکرد تدریجی؛ حفظ توان فنی، پرهیز از عبور از خطوط قرمز بینالمللی و تقویت بازدارندگی از طریق محور مقاومت. به نظر میرسد رویکرد دوم دست بالا را دارد، زیرا به ایران امکان میدهد بدون تحریک جنگ، اهرم چانهزنی خود را حفظ کند.
در سطح رسمی، مقامات ایرانی همچنان از مذاکره مشروط سخن میگویند. اما تا زمانی که تحریمها لغو نشوند و تضمینی برای عدم تکرار خروج آمریکا از توافق وجود نداشته باشد، بازگشت به میز مذاکره بعید است. تهران اکنون در موقعیتی قرار گرفته که هم تهدید و هم فرصت را در اختیار دارد؛ هر حرکت اشتباه، میتواند موازنه را بههم بزند.
ایران امروز در آستانه تصمیمی تاریخی ایستاده است. دیگر خبری از برجام نیست و چشمانداز جایگزینی روشن نشده است. تهران با حفظ اهرم هستهای و توسعه روابط منطقهای، در پی تثبیت موقعیت خود بهعنوان قدرتی بازدارنده است. اما این مسیر، نیازمند ظرافتی دیپلماتیک است تا از آستانه عبور نکند؛ چراکه آنسوی این مرز، دیگر مذاکرهای در کار نخواهد بود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
تجربه کره شمالی یعنی اینکه در مقابل شما کشوری مثل کره جنوبی باشد نه اسراییل و همچنین مردمی مثل کره شمالی داشته باشید نه مردمی مثل ایران
