۷ ابزار تنظیم‌گری و یک بازار آشفته؛ چرا خودرو هنوز آرام نگرفته است؟

به گزارش اطلاع با ما، بازار  – بازار خودرو ایران بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که کارآمدی سیاست‌های تنظیم‌گری دولت با تردیدهای جدی مواجه شده است. ابزارهایی مانند قیمت‌گذاری دستوری، محدودیت واردات، برنامه‌های تکلیفی تولید و مداخلات مقطعی در فروش، قرار بود نقش ضربه‌گیر را در دوره‌های التهاب ایفا کنند؛ اما شواهد بازار نشان می‌دهد این سیاست‌ها نه‌تنها ثبات ایجاد نکرده‌اند، بلکه خود به یکی از عوامل بی‌ثباتی تبدیل شده‌اند.

شکاف قیمتی؛ نشانه‌ای از ناکارآمدی سیاست‌ها

افزایش فاصله میان قیمت کارخانه و بازار آزاد دیگر صرفاً به نوسانات کوتاه‌مدت یا هیجانات مقطعی نسبت داده نمی‌شود. این شکاف چندصد میلیون تومانی، به‌تدریج به ساختاری پایدار در بازار خودرو تبدیل شده و رکوردهای تازه‌ای از رانت را به ثبت رسانده است.

قیمت‌گذاری دستوری؛ حمایت یا انتقال سود؟

قیمت‌گذاری دستوری که با هدف حمایت از مصرف‌کننده طراحی شده بود، در عمل به سرکوب قیمت رسمی و انتقال سود به بازار غیررسمی انجامیده است. نتیجه این روند، کاهش دسترسی مصرف‌کننده واقعی به خودرو و تقویت انگیزه‌های سوداگری در بازار آزاد بوده است.

تولید تکلیفی و فشار بر خودروسازان

الزام خودروسازان به افزایش تیراژ بدون اصلاح ساختار هزینه و نظام قیمت‌گذاری، نه‌تنها عرضه مؤثر را افزایش نداده، بلکه به انباشت زیان و افت کیفیت منجر شده است. در چنین فضایی، هر تغییر در سیاست‌های فروش یا وقفه‌های اقتصادی، به‌سرعت به شوک قیمتی در بازار آزاد تبدیل می‌شود.

واردات؛ ابزاری که کارکرد خود را از دست داد

واردات خودرو که می‌توانست نقش تعدیل‌کننده و تنظیم‌گر رقابت را ایفا کند، به‌دلیل تعرفه‌های نامشخص، محدودیت‌های ارزی و تغییر مداوم مقررات، به مسیری پرهزینه و غیرقابل پیش‌بینی بدل شده است. در نتیجه، نه حجم واردات به حدی رسیده که قیمت‌ها را مهار کند و نه ثبات لازم برای تعدیل انتظارات بازار ایجاد شده است.

تنظیم بازار یا کنترل خودروساز؟

برخی تحلیلگران معتقدند ریشه ناکارآمدی ابزارهای تنظیم‌گری خودرو در هدف‌گذاری نادرست آنها نهفته است. به باور این گروه، این سیاست‌ها بیش از آنکه با هدف تنظیم بازار طراحی شده باشند، در عمل به ابزاری برای حفظ کنترل دولت بر خودروسازان تبدیل شده‌اند؛ مسیری که تنظیم بازار را به اولویت دوم رانده است.

جمع‌بندی وضعیت بازار خودرو

برآیند تحولات نشان می‌دهد مشکل بازار خودروی ایران کمبود ابزار تنظیم‌گری نیست، بلکه نبود هماهنگی، ثبات و هدف‌گذاری شفاف در اجرای این ابزارهاست. شرایطی که خود به یکی از عوامل اصلی ناپایداری بازار تبدیل شده و چشم‌انداز آرامش را همچنان دور از دسترس نگه داشته است.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام