به گزارش اطلاع با ما ، کالاهای اساسی: در شرایطی که دشمن تصور میکرد محاصره دریایی سفره مردم را خالی میکند، ایران با اتکا به تولید داخلی (۸۵ درصد نیاز)، ترخیص فوری کالاهای اساسی از گمرک و دیپلماسی فعال کشاورزی، جریان غذا را قطع نکرد. از خرید ۱۲۰ هزار تن محصول مازاد کشاورزان تا مذاکرات با ترکیه و قرقیزستان؛ روایتی از مدیریت هوشمندانه بحران در دل جنگ.
پنجاه روز از آغاز مقاومت ملی در برابر دشمن آمریکایی-صهیونیستی میگذرد. در این مدت، رسانههای غربی بارها سناریوی «گرسنگی و فروپاشی اقتصادی ایران» را نقاشی کردند. اما واقعیت میدانی چیز دیگری نشان میدهد: قفسه فروشگاهها همچنان پر است، نان از نانوایی قطع نشده و روغن و برنج و مرغ به اندازه کافی در بازار یافت میشود. راز این تابآوری در دو کلمه خلاصه میشود: «تولید داخلی» و «مدیریت هوشمند مرزها».
بزرگترین برگ برنده ایران در جنگ اقتصادی، «خودی» بودن سفره مردم است. آمارها نشان میدهد حدود ۸۵ درصد محصولات کشاورزی و کالاهای اساسی مورد نیاز کشور، در داخل تولید میشوند. از گندم و برنج تا مرغ و شیر و روغن. تنها ۱۵ درصد باقیمانده نیازمند واردات محدود است. این یعنی حتی اگر تمام مرزهای آبی به روی ایران بسته شود، هنوز بخش عمده غذای مردم از زمینهای کشاورزی خودشان تأمین میشود. وزارت جهاد کشاورزی خرید محصولات مازاد کشاورزان (حدود ۱۲۰ هزار تن) را در دستور کار قرار داده تا هم کشاورز متضرر نشود و هم بازار با مازاد عرضه دچار نوسان قیمت نگردد.
اما آن ۱۵ درصد وارداتی چطور؟ در شرایطی که تهدیدات دریایی، بنادر جنوبی را با مخاطره مواجه کرده، دولت دست به یک ابتکار عمل زد: انتقال سریع محور واردات از دریا به خشکی. بر اساس مصوبه جدید سازمان توسعه تجارت، واردکنندگان کالاهای اساسی میتوانند تا پایان شهریور، کالاهای خود را از مرزهای زمینی (ترکیه، پاکستان، ترکمنستان و عراق) وارد کنند، بدون نیاز به انتقال فیزیکی ارز. این تصمیم، پیچیدگیهای اداری را به شدت کاهش داده و سرعت ترخیص کالا از گمرک را چند برابر کرده است.
سه اقدام کلیدی دیگر نیز به کمک جریان واردات آمده است: اول، معافیت واردکنندگان از «سقف و سابقه شخصی» (یعنی حتی شرکتهای تازهتأسیس هم میتوانند کالای اساسی وارد کنند). دوم، امکان تهاتر کالاهای صادراتی با کالاهای اساسی (صادرکننده میتواند به جای انتقال ارز، مستقیماً کالای اساسی وارد کند). سوم، تعلیق سهماهه محدودیتهای بانکی بازگشت ارز حاصل از صادرات. این سه اقدام، عملاً بسیاری از گرههای سنتی تجارت خارجی را در شرایط بحران باز کرده است.
در کنار تسهیلات داخلی، تیم دیپلماسی کشاورزی ایران نیز فعالانه عمل کرده است. سفرهای اخیر وزیر جهاد کشاورزی به ترکیه و قرقیزستان، مذاکرات وبیناری با سازمان فائو و حضور در اجلاس وزرای کشاورزی شانگهای، همگی در جهت یک هدف بوده: باز نگه داشتن کریدورهای تأمین غذا. نتیجه این دیپلماسی، افزایش مراودات تجاری با همسایگان و فعال شدن ظرفیتهای مرزی جدید است. در شرایطی که برخی کشورهای منطقه انتظار داشتند صادرات کشاورزی ایران متوقف شود، آمارها نشان از تداوم جریان صادرات (با رفع موقت ممنوعیتها) دارد.
در میان همه کالاهای اساسی، «گندم» حساسترین حلقه زنجیره امنیت غذایی ایران است. تولید داخلی گندم در سال جاری بین ۱۳ تا ۱۴ میلیون تن برآورد میشود. دولت متعهد شده ۹.۵ تا ۱۰ میلیون تن از این محصول را مستقیماً از کشاورزان خریداری کند. قیمت تضمینی هر کیلو گندم ۴۸ هزار و ۵۰۰ تومان تعیین شده است. این حجم ذخیرهسازی، به همراه مدیریت هوشمندانه نانواییها و توزیع آرد، تضمین کرده که حتی در بدترین سناریوهای جنگی، نان سفره ایرانی قطع نشود. وزارت جهاد برای سه تا شش ماه آینده، دو سناریوی مجزا (وضعیت جنگ و وضعیت صلح) را طراحی و برای هرکدام برنامه عملیاتی مشخصی تدوین کرده است.
در کنار همه تدابیر دولتی، یک عامل نرمافزاری نیز به تابآوری سفره کمک کرده است: رفتار هوشمندانه مردم. برخلاف برخی بحرانهای گذشته، این بار شاهد هجوم به فروشگاهها، خریدهای هیجانی و احتکار کالا نبودیم. مردم ایران نشان دادند فرهنگ «کمک به مدیریت بحران با پرهیز از اسراف و ذخیرهسازی بیمورد» را یاد گرفتهاند. این رفتار، فشار را از روی زنجیره تأمین برداشت و اجازه داد کالاها به صورت عادلانهتر توزیع شوند.
پنجاه روز جنگ، آزمون سختی برای اقتصاد ایران بود. اما نتیجه آزمون را خود قفسه فروشگاهها نشان میدهند: خالی نشدهاند. ترکیب تولید داخلی قوی (۸۵ درصد)، تسهیلات وارداتی هوشمند (معافیتها، تهاتر، مرزهای زمینی) و دیپلماسی کشاورزی فعال، توانسته امنیت غذایی را در شرایط محاصره حفظ کند. وزارت جهاد کشاورزی با تقدیم ۱۱ شهید کارمند و ۶۵ شهید کشاورز در این مسیر، نشان داده که «امنیت غذایی» برای ایران یک شعار نیست؛ یک خط قرمز عملیاتی است. تا زمانی که زمین کشاورزی ایران سبز است و مرزهای زمینی باز، سفره مردم خالی نخواهد ماند، حتی اگر دشمن دریا را ببندد
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
