به گزارش اطلاع با ما، خودروهای اقتصادی – گزارش تازه مطهره خردمندان با عنوان «بربادرفته؛ رؤیای ماشیندار شدن جوانان» تصویر روشنی از یکی از بزرگترین چالشهای اقتصادی سالهای اخیر ایران ترسیم کرده است. در شرایطی که تورم و نااطمینانیهای اقتصادی به بخشهای مختلف زندگی خانوارها نفوذ کرده، بازار خودرو یکی از متأثرترین عرصهها بوده است. قیمت خودروهای اقتصادی که روزگاری نهچندان دور در دسترس قشر متوسط جامعه بود، طی تنها یک سال بیش از ۱۰۰ درصد افزایش یافته و رؤیای ماشیندار شدن را برای بسیاری از جوانان به یک هدف دستنیافتنی تبدیل کرده است.
بر اساس دادههای ارائهشده در این گزارش، سه خودروی پرمتقاضی بازار ایران با افزایشهای بیسابقهای مواجه شدهاند. خودروی کوییک S که در تیرماه ۱۴۰۴ با قیمت حدود ۵۱۵ میلیون تومان در بازار خرید و فروش میشد، امروز (تیر ۱۴۰۵) به یک میلیارد و ۱۷۸ میلیون تومان رسیده است. این یعنی طی تنها یک سال، قیمت این خودرو ۶۶۳ میلیون تومان افزایش یافته که معادل رشد ۱۲۸ درصدی است.
دنا پلاس با گیربکس ۶ سرعته دستی (MT6) که یکی از محبوبترین گزینههای خانوادههای ایرانی است، در تیر ۱۴۰۴ با قیمت یک میلیارد و ۲۵ میلیون تومان معامله میشد. این خودرو امروز با قیمت بیش از دو میلیارد و ۱۶۰ میلیون تومان به فروش میرسد. افزایش یک میلیارد و ۱۳۵ میلیون تومانی در یک سال، یعنی رشد ۱۱۱ درصدی. پژو ۲۰۷ دندهای نیز که همواره یکی از خودروهای پرمتقاضی بازار بوده، در تیر ۱۴۰۴ با قیمت ۸۴۷ میلیون تومان عرضه میشد و امروز قیمت آن به حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان رسیده است. این خودرو نیز رشد ۱۱۲ درصدی را تجربه کرده است.
نکته کلیدی و هشداردهنده گزارش، محاسبه زمان لازم برای جبران این افزایش قیمتها با توجه به حداقل حقوق دریافتی است. با فرض حداقل دریافتی حدود ۲۱.۸ میلیون تومان در سال ۱۴۰۵ (و با این فرض غیرواقعی که تمام حقوق بدون هیچ هزینهای پسانداز شود)، جبران افزایش قیمت کوییک S حدود ۲۶ ماه زمان نیاز دارد. برای پژو ۲۰۷ دندهای، این مدت به نزدیک ۳۹ ماه میرسد.
این مدت برای دنا پلاس MT6 به حدود ۴۷ ماه، برای جک J4 به ۵۹ ماه و برای دنا پلاس اتوماتیک به بیش از ۶۲ ماه میرسد. این ارقام بهوضوح نشان میدهد که افزایش قیمتها فراتر از توان پسانداز خانوارها بوده و فاصله طبقاتی در حوزه حملونقل شخصی بهشدت افزایش یافته است. برای جوانی که امروز تصمیم میگیرد برای خرید خودرو پسانداز کند، این محاسبات به معنای سالها انتظار و چشمداشتن به آیندهای نامشخص است.
چند عامل کلیدی در این افزایش بیسابقه نقش داشتهاند. نخست، نوسانات نرخ ارز که بهعنوان موتور اصلی افزایش قیمت خودرو عمل کرده است. هرچند در ماههای اخیر این انتقال با تأخیر صورت گرفته، اما اثر آن در قیمت نهایی خودروها مشهود است. دوم، کمبود عرضه و تعهدات معوق خودروسازان که به دلیل کمبود نقدینگی و مشکلات تأمین قطعات، عرضه مؤثر به بازار را کاهش داده است. سوم، انتظارات تورمی که در شرایط نااطمینانی اقتصادی، فعالان بازار خودرو را به افزایش قیمتها ترغیب کرده است. جالب اینکه بخشی از این افزایش قیمتها در رکود سنگین معاملات رخ داده است؛ بهعبارتی، کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان، مانع از افت قیمتها شده و بازار را در یک تعادل کاذب نگه داشته است.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که نرخ ارز در سطوح فعلی باقی بماند و خودروسازان نتوانند عرضه را افزایش دهند، کاهش قابلتوجهی در قیمت خودروهای اقتصادی رخ نخواهد داد. حتی در صورت بهبود شرایط سیاسی و افزایش واردات خودرو، حداقل ۶ تا ۱۲ ماه زمان نیاز است تا اثر آن بر قیمتها در بازار نمایان شود. در این میان، تنها راهکار کوتاهمدت برای کاهش فشار بر خانوارها، افزایش عرضه خودروهای داخلی و وارداتی و همچنین کنترل نرخ ارز است. اما با توجه به ساختار فعلی صنعت خودرو و وابستگی شدید آن به ارز، بهنظر میرسد بهبود اساسی در این بازار، نیازمند تغییرات بنیادین در سیاستهای ارزی، تولیدی و تجاری کشور است.
گزارش اقتصادنیوز نشان میدهد که بازار خودرو ایران در یک سال اخیر، شتابی بیسابقه در افزایش قیمتها داشته است. خودروهای اقتصادی که روزگاری رویای دستیافتنی جوانان و خانوادههای متوسط بود، اکنون به کالایی دور از دسترس تبدیل شده است. با افزایش ۱۰۰ تا ۱۲۸ درصدی قیمتها، فاصله طبقاتی در حوزه حملونقل شخصی عمیقتر شده و رؤیای ماشیندار شدن جوانان، بیش از پیش برباد رفته است. محاسبات نشان میدهد که با حداقل حقوق ماهانه، جبران این افزایش قیمت برای خودروهای مختلف بین ۲۶ تا بیش از ۶۲ ماه زمان نیاز دارد؛ آن هم با فرض غیرواقعی پسانداز کامل حقوق. برای بهبود این وضعیت، علاوه بر کنترل نرخ ارز، نیاز به افزایش عرضه، اصلاح ساختار تولید و کاهش هزینههای تمامشده خودروهای داخلی احساس میشود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
