کارت امید مادران؛ مسکن موقت یا راه‌حل واقعی بحران جمعیت ایران؟

به گزارش اطلاع با ما  با کاهش نرخ باروری و نگرانی از پیر شدن جمعیت، دولت‌ها در سال‌های اخیر طرح‌های متنوعی از اهدای زمین و وام فرزندآوری تا یارانه نقدی را اجرا کرده‌اند. تازه‌ترین سیاست در این مسیر، «کارت امید مادران» است که از ابتدای ۱۴۰۵ به مدت دو سال ماهیانه دو میلیون تومان به مادران باردار اختصاص می‌یابد. اما بررسی هزینه واقعی نوزاد نشان می‌دهد این مبلغ تنها بخش اندکی از مخارج ماهانه (بیش از ۵ میلیون تومان) را پوشش می‌دهد و کارشناسان نسبت به کارآمدی آن در تشویق خانواده‌ها به فرزندآوری تردید دارند.

بحران باروری و جست‌وجوی راه‌حل‌های فوری

ایران سال‌هاست با کاهش نرخ باروری و هشدار کارشناسان درباره پیر شدن جمعیت مواجه است. عمده دلیل این روند، فشارهای اقتصادی و افزایش هزینه‌های زندگی عنوان می‌شود. در پاسخ، دولت‌ها سیاست‌های مختلفی از هدیه نقدی گرفته تا وام و زمین رایگان ارائه داده‌اند، اما بسیاری از آن‌ها یا ناکام مانده‌اند یا با مشکلات اجرایی جدی همراه بوده‌اند.

از حساب آتیه تا وام فرزندآوری

در دولت احمدی‌نژاد طرح «حساب آتیه» برای نوزادان متولد ۱۳۸۹ معرفی شد، اما به دلیل عملیاتی نبودن کنار گذاشته شد. در دولت روحانی تمرکز بر مرخصی زایمان و سیاست‌های فرهنگی بود. دولت رئیسی نیز با اجرای وام فرزندآوری (۲۰ تا ۸۰ میلیون تومان بسته به تعداد فرزندان) و طرح زمین رایگان تلاش کرد باروری را تشویق کند. با این حال، بسیاری از متقاضیان همچنان در صف دریافت وام یا زمین باقی مانده‌اند.

کارت امید مادران؛ سیاست تازه دولت چهاردهم

طبق مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی، از ابتدای ۱۴۰۵ تمامی مادران باردار مشمول دریافت «کارت امید مادر» می‌شوند. این کارت به مدت ۲۴ ماه، ماهیانه ۲ میلیون تومان شارژ خواهد شد و صرفاً برای هزینه‌های ضروری کودک قابل استفاده است.

هزینه واقعی نوزاد؛ فراتر از یارانه جدید

مطالعات نشان می‌دهد متوسط هزینه ماهانه یک نوزاد (شامل پوشک، شیرخشک، لباس و دارو) حدود ۵ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان است. این مبلغ با احتساب لوازم جانبی بیشتر هم می‌شود. بنابراین، یارانه ۲ میلیون تومانی تنها بخشی از نیازها را پوشش می‌دهد و بعید است به‌تنهایی خانواده‌ها را به فرزندآوری ترغیب کند.

نقد مجلس بر طرح‌های پراکنده

فضل‌الله رنجبر، عضو کمیسیون اجتماعی مجلس، معتقد است دولت باید به‌جای طرح‌های پراکنده و تبلیغاتی، مصوبات اصلی قانون جوانی جمعیت مانند واگذاری زمین و تسهیلات واقعی را اجرایی کند. او تأکید دارد اگر سیاست‌های گذشته عملیاتی می‌شدند، امروز افزودن یارانه‌های جدید می‌توانست تأثیر بیشتری داشته باشد.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام