به گزارش اطلاع با ما ، چرا احساس مردم از گرانی با آمارهای رسمی تفاوت دارد؟ بررسی دلایل شکاف میان تورم رسمی و تورم احساسی، از هزینه خوراک و مسکن تا کاهش قدرت خرید و تفاوت دهکهای درآمدی.
تورم رسمی بر پایه میانگین قیمتها محاسبه میشود، اما تجربه روزمره خانوارها از افزایش هزینههای خوراک، مسکن، درمان و حملونقل میتواند متفاوت باشد. این گزارش به بررسی عوامل ایجاد فاصله میان تورم اعلامشده و احساس عمومی از گرانی میپردازد.
تورم یکی از مهمترین شاخصهای اقتصادی است که هر ماه از سوی نهادهای آماری منتشر میشود، اما تجربه بسیاری از خانوارها نشان میدهد احساس آنها از گرانی، همیشه با اعداد رسمی یکسان نیست. دلیل این تفاوت را باید در شیوه محاسبه شاخصهای تورمی، الگوی مصرف خانوارها و سهم بالای کالاها و خدمات ضروری در هزینههای روزانه جستوجو کرد.
شاخص تورم رسمی بر پایه میانگین تغییر قیمت مجموعهای از کالاها و خدمات مصرفی محاسبه میشود. در این روش، اقلام مختلف با وزنهای متفاوت در یک سبد قرار میگیرند و نتیجه نهایی، تصویری کلی از روند تغییر قیمتها در سطح جامعه ارائه میدهد.
به همین دلیل، این شاخص لزوماً تجربه همه خانوارها را به یک شکل منعکس نمیکند؛ زیرا الگوی مصرف، محل زندگی و سطح درآمد افراد با یکدیگر متفاوت است.
بخش قابل توجهی از هزینه خانوارها به کالاها و خدماتی اختصاص دارد که بهطور مداوم خریداری میشوند؛ مانند مواد غذایی، اجاره مسکن، حملونقل، دارو و خدمات درمانی. افزایش قیمت در این گروهها معمولاً بیش از سایر اقلام در ذهن افراد باقی میماند و نقش پررنگی در شکلگیری احساس تورم دارد.
در مقابل، کالاهایی که خرید آنها بهندرت انجام میشود، تأثیر کمتری بر برداشت روزانه مردم از وضعیت قیمتها میگذارند؛ حتی اگر در محاسبات رسمی وزن مشخصی داشته باشند.
اثر تورم برای همه خانوارها یکسان نیست. خانوادههایی که بخش بیشتری از درآمد خود را صرف هزینههای ضروری میکنند، معمولاً فشار بیشتری از افزایش قیمتها احساس خواهند کرد.
در مقابل، خانوارهایی که درآمد بالاتر یا امکان جابهجایی الگوی مصرف خود را دارند، ممکن است آثار تورم را با شدت کمتری تجربه کنند. به همین دلیل، احساس گرانی میان دهکهای مختلف درآمدی میتواند تفاوت قابل توجهی داشته باشد.
هزینه مسکن و مواد غذایی از مهمترین عوامل شکلدهنده احساس تورم در جامعه هستند. افزایش قیمت اجاره، هزینه جابهجایی، خوراک و سایر نیازهای اساسی، مستقیماً بودجه خانوار را تحت تأثیر قرار میدهد و باعث میشود برداشت عمومی از گرانی، شدیدتر از میانگینهای آماری باشد.
از سوی دیگر، تغییرات قیمت در این گروهها به دلیل تکرار مداوم خرید، بیش از سایر کالاها در ذهن مصرفکنندگان ثبت میشود.
شدت افزایش هزینههای زندگی در همه مناطق کشور یکسان نیست. تفاوت در قیمت کالاها و خدمات، هزینه مسکن، شرایط بازار کار و الگوی مصرف باعث میشود خانوارهای ساکن مناطق مختلف، تجربه متفاوتی از تورم داشته باشند.
همچنین تفاوت میان شهرها و روستاها یا استانهای مختلف میتواند بر میزان فشار اقتصادی واردشده به خانوارها اثرگذار باشد.
کارشناسان اقتصادی معتقدند برداشت عمومی از گرانی تنها به نرخ تورم رسمی محدود نمیشود، بلکه عواملی مانند کاهش قدرت خرید، رشد هزینههای ضروری، انتظارات تورمی و تجربه روزانه خرید نیز در شکلگیری این احساس نقش دارند.
به همین دلیل، فاصله میان تورم رسمی و تورم احساسی لزوماً به معنای نادرست بودن آمار نیست، بلکه نشان میدهد میانگینهای آماری و تجربه واقعی خانوارها همیشه کاملاً بر یکدیگر منطبق نیستند.
تورم رسمی تصویری کلی از روند افزایش قیمتها ارائه میدهد، اما شرایط اقتصادی هر خانوار به ترکیب درآمد، هزینهها و الگوی مصرف آن بستگی دارد. هرچه سهم کالاها و خدمات ضروری در سبد هزینه خانواده بیشتر باشد، احتمال اینکه فشار گرانی بیش از اعداد رسمی احساس شود نیز افزایش مییابد. از همین رو، بررسی همزمان شاخصهای آماری و تجربه معیشتی خانوارها میتواند تصویر جامعتری از وضعیت اقتصادی ارائه دهد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
