به گزارش اطلاع با ما ، چرا باید به احتیاط تاریخی : عفیفه عابدی، کارشناس مسائل سیاست خارجی – سفر «سرگئی لاوروف» وزیر خارجه روسیه به ایران، در هنگامه برخی تحولات منطقهای و بینالمللی، شاید مبین اهمیت روابط تهران و مسکو است، اما در این میان پرسشها و تردیدهایی نیز وجود دارد.
این سفر در بحبوحه مذاکرات آمریکا و روسیه درباره جنگ اوکراین، و روند گفتگوهای ایران و اروپا، همزمان با امتناع ایران از مذاکره مستقیم با آمریکا، انجام میشود و حاوی نوعی پیچیدگی شرایط و ایجاد معادلات جدید در روابط تهران و مسکو است.
وزرای خارجه ایران و روسیه در کنفرانس خبری تهران تاکید داشتند که محور اصلی مذاکرات درباره موضوع هستهای ایران بود و این اظهارات گمانهزنیها درباره احتمال انتقال یک پیام از واشنگتن به تهران از سوی مسکو را تقویت کرد.
به ویژه اینکه «سید عباس عراقچی» وزیر خارجه ایران در بخشی از سخنان خود تاکید کرد که امکان مذاکره مستقیم ایران و آمریکا تا زمان وجود فشار حداکثری وجود نخواهد داشت.
▫️این اظهارات و مجموع شرایط پیچیده حاکم در معادلات منطقهای و بینالمللی این ابهام را ایجاد کرده که پس از این چهارچوب هماهنگی ایران با روسیه در مسائل منطقهای و بینالمللی بر چه مبنایی استوار خواهد بود؟
▫️چنانچه قبل از سفر وزیرخارجه روسیه، ایران در اقدامی قابل توجه به قطعنامه اروپایی در مجمع عمومی درباره اوکراین که متضمن محکومیت روسیه در جنگ اوکراین بود، رای ممتنع داد. در مقابل در تحولی تاریخی آمریکا به این قطعنامه رای منفی داد.
در همین راستا پرسش مهمتر آن است که مذاکرات آمریکا و روسیه درباره اوکراین چه پیامدهایی برای ایران خواهد داشت؟
آیا توافق احتمالی واشنگتن و مسکو برای کاهش اثر بر رابطه تهران و مسکو، از سوی ایران و روسیه قابل مدیریت خواهد بود؟
در حالی که بطور شفاف یکی از انگیزههای آمریکا از مذاکره با روسیه، ترتیب اثر آن در غرب آسیا و روابط ایران و روسیه است.
هرچند اسرائیل تلاش دارد نقش خود در مذاکرات آمریکا و روسیه را پنهان کند، اما بطور منطقی میتوان گفت نقش لابی صهیونیستی در ترتیب مذاکرات واشنگتن و مسکو محسوس است. چنانچه در جریان رایگیری در مجمع عمومی سازمان ملل، اسرائیل به همراه آمریکا به این قطعنامه رای منفی داد.
بدین ترتیب کاملا روشن است انگیزه تلآویو از نقشآفرینی در روابط واشنگتن و مسکو، اخذ امتیاز از دو طرف در موضوع ایران است که مسأله اول رژیم صهیونیستی در غرب آسیا محسوب میشود.
از اینرو باید پرسید اگر روندی که در مذاکرات آمریکا و روسیه درباره اوکراین ایجاد شده، مشمول به موضوع هستهای ایران شود و حمایت آمریکا از الحاق استانهای شرقی اوکراین به روسیه، مشروط به همکاری روسیه در موضوع مذاکرات هستهای ایران شود، مسکو چه انتخابی خواهد داشت؟
اندیشیدن به پاسخ این پرسش، با توجه به فراز و نشیبهایی که در نوع همکاری ایران و روسیه در پرونده هستهای در دو دهه گذشته وجود داشته و همچنین حتی درباره موضوع سوریه، نگرانی درباره انتخاب احتمالی روسیه بین ایران و اوکراین را افزایش میدهد
موضوع مهمی که باید تاکید داشت این است که نظر به تجربیات دو دهه مذاکرات هسته ای و تحولات دو سال اخیر در غرب آسیا و درگیر شدن ایران در بحران اوکراین، ایران چه از سوی دستگاه سیاست خارجی و چه نهادهای نظامی و امنیتی، حق غافلگیری از هیچ یک تصمیمات و سناریوهای محتمل ندارد.
▫️البته روابط ایران و روسیه نه آنگونه که تصور میشود شکننده است و نه آنگونه که باور، مستحکم است؛ روابطی که نه غیر استراتژیک است و نه استراتژیک، نه قابل اعتماد است و نه غیرقابل اعتماد.
▫️اما واضح است، چنانچه شکل رابطه ایران و روسیه تاکنون بر مبنای انتخاب استراتژیک دو طرف نبوده و با وجود سند مشارکت راهبردی اخیر بین روسیه و ایران، به دلایل متعدد همچنان فاقد مبنای استراتژیک لازم است.
▫️مهمترین موضوع این است روابط ایران و روسیه هیچ گاه صرفا دوجانبه نبوده و با توجه به شرایط متحول بینالمللی همچنان فرصت نیافته ابعاد دوجانبه آن تقویت شود.
لذا تاکید میشود در شرایط امنیتی جاری در فضای منطقهای و بینالمللی، با وجود ادامه تلاشها برای تعمیق روابط ایران و روسیه، نمیتوان رویکرد امنیتی و محافظهکارانه بر کلیت روابط ایران با قدرتهای بزرگ از جمله روسیه را به یکباره تغییر داد و باید هوشیار بود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
