به گزارش اطلاع با ما ، بنزین : پس از شش سال ثبات، بازار سوخت آماده بزرگترین تغییر خود از سال ۹۸ است. با اجرای نرخ سومِ ۵ هزار تومانی و احتمال ورود بنزین سوپر ۷۰ هزار تومانی، ساختار قیمتگذاری وارد مرحله چهار نرخی میشود. دولت میگوید یارانه سنگین همچنان پابرجاست، اما کارشناسان از نبود اصلاحات اساسی در مصرف، ناوگان فرسوده و سهمیهبندی انتقاد میکنند.
بازار انرژی ایران بعد از سالها ثبات قیمتی، از نیمه آذر ماه وارد دوره تازهای میشود. نرخ سوم بنزین با رقم ۵ هزار تومان برای مصرف مازاد اجرا خواهد شد؛ تصمیمی که به گفته دولت، نه برای حذف یارانه بلکه برای تعدیل رفتار مصرفی گروههای پرمصرف طراحی شده است.
با اجرای نرخ جدید، ساختار بنزین در ایران چهار پلهای میشود: ۱۵۰۰ تومان، ۳۰۰۰ تومان، ۵۰۰۰ تومان و بنزین سوپر جدید که برآوردهای اولیه درباره آن از محدوده ۶۵ تا ۷۵ هزار تومان حکایت دارد. این تغییرات نشاندهنده فاصلهگیری از مدل «یک قیمت ثابت برای همه» و حرکت به سمت مدیریت مصرف با ابزار قیمتی است.
دولت تأکید میکند حتی با نرخ ۵ هزار تومان نیز یارانه سنگینی پابرجاست. قیمت تمامشده هر لیتر بنزین وارداتی حدود ۶۶ هزار تومان تخمین زده میشود. بنابراین خریداران بنزین ۵ هزار تومانی همچنان بیش از ۶۱ هزار تومان یارانه دریافت میکنند. در واقع، سیاست جدید بیشتر نقش «ترمزدستی ملایم» دارد تا افزایش واقعی قیمتها.
به گفته فعالان صنعت نفت، هنوز هیچ مرجع رسمی نرخ قطعی بنزین سوپر وارداتی را تأیید نکرده است. محدوده ۶۵ تا ۷۵ هزار تومان فعلاً فقط یک برآورد است و قیمت نهایی پس از لحاظ کارمزد جایگاهداران اعلام خواهد شد. این ابهام، بر تنشهای روانی بازار نیز سایه انداخته است.
کارشناسان میگویند دولت به جای ایجاد نرخهای جدید، میتواند با نوسازی ناوگان، بخش بزرگی از مصرف را کنترل کند. تنها با اسقاط حدود ۴ میلیون خودروی فرسوده و جایگزینی آنها با خودروهای کممصرف یا برقی، امکان صرفهجویی ۳۲ تا ۴۳ میلیون لیتر در روز وجود دارد؛ رقمی برابر با ۶۵ تا ۸۵ درصد اثر مورد انتظار از اجرای نرخ ۵ هزار تومانی، آن هم بدون فشار قیمتی بر مردم.
برخی اقتصاددانان معتقدند ادامه سهمیه ۱۵۰۰ تومانی دیگر امکانپذیر نیست. پیشنهاد آنها این است که برای هر کارت تنها مقدار محدودی بنزین ۳ هزار تومانی باقی بماند و باقی مصرف با نرخ ۵ هزار تومان عرضه شود. همچنین تأکید دارند که سهمیهها باید ماهانه و شفاف مدیریت شود تا الگوی مصرف قابل پیشبینی باشد.
ساختار چندنرخی، در کوتاهمدت به کنترل مصرف کمک میکند، اما بدون اصلاح ناوگان، بهبود کیفیت خودروها و شفافیت کامل در نظام سهمیهبندی، احتمال بازگشت دوباره بحران مصرف وجود دارد. تصمیمهای جدید آغاز مسیر است، نه پایان آن.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
