به گزارش اطلاع با ما، انفجار انرژی: مرکز پژوهشهای مجلس در تازهترین گزارش خود از عقبماندگی جدی در تحقق اهداف انرژی برنامه هفتم توسعه خبر داده و هشدار داده است که کمبود گاز و برق، رشد مصرف بنزین و واردات آن میتواند موج جدیدی از تورم و فشار ارزی را بر اقتصاد ایران تحمیل کند. این مرکز از دولت خواسته سه اقدام فوری برای مهار ناترازیها در دستور کار قرار دهد.
یک سال پس از آغاز اجرای برنامه هفتم توسعه، مهمترین هدف آن در حوزه انرژی یعنی «بهینهسازی مصرف» هنوز به سرانجام نرسیده است. طبق ارزیابی مرکز پژوهشهای مجلس، نهتنها اهداف کمی در بخشهای گاز، برق و بنزین محقق نشده، بلکه شکاف ناترازی انرژی بهسرعت در حال گسترش است.
بر اساس دادههای این گزارش، کسری گاز کشور در زمستان ۱۴۰۳ به بیش از ۳۱۵ میلیون مترمکعب در روز رسیده است؛ رقمی که زنجیره تولید برق و صنعت را با فشار جدی روبهرو کرده. همزمان، ناترازی برق نیز از ۱۲ هزار مگاوات در سال ۱۴۰۰ به ۱۷.۵ هزار مگاوات در تابستان ۱۴۰۳ افزایش یافته است؛ وضعیتی که به خاموشیهای پنهان و کاهش راندمان نیروگاهها دامن زده است.
برنامه توسعه برای سال ۱۴۰۳، افزایش ظرفیت تولید برق تا حدود ۹۶.۵ هزار مگاوات را هدفگذاری کرده بود، اما تحقق آن تنها ۴۶ درصد بوده است. روند کند احداث نیروگاهها، توقف پروژههای گازی و ضعف تأمین مالی از دلایل اصلی این عقبماندگی عنوان شده است. کارشناسان هشدار دادهاند که در صورت ادامه وضعیت فعلی، اهداف سهساله برنامه عملاً دستنیافتنی خواهد بود.
مصرف بنزین و گازوئیل از ظرفیت تولید کشور فراتر رفته و دولت ناچار به واردات شده است. مرکز پژوهشها تأکید میکند که این واردات علاوه بر فشار بر منابع ارزی، اثر مستقیم تورمی بر اقتصاد دارد؛ چرا که رشد قیمت حاملهای انرژی، زنجیره هزینه تولید و حملونقل را به سرعت متأثر میکند. کارشناسان این مرکز، ناترازی بنزین را نه صرفاً یک مشکل سوختی، بلکه عاملی تورمزا در سطح کلان اقتصادی میدانند.
از میان احکام کمی فصل انرژی در برنامه هفتم، تنها یک حکم بهطور کامل اجرا شده است. نزدیک به نیمی از عقبماندگیها به ضعف مدیریتی و کمبود اراده اجرایی نسبت داده شده است. طرحهایی چون «بازار بهینهسازی انرژی» و «ستاد تجارت منطقهای انرژی» عملاً متوقف ماندهاند و ایران هنوز فاقد سند جامع دیپلماسی انرژی است.
مرکز پژوهشها هشدار داده است که در نبود راهبرد منطقهای و ضعف تعاملات بینالمللی، ایران در حال از دست دادن موقعیت خود در بازار گاز است. در حالیکه کشورهای همسایه با سرعت به سمت انرژیهای نو و صادرات برق و گاز پیش میروند، ایران همچنان درگیر کسری گاز و استفاده از سوخت مایع در نیروگاههاست؛ نشانهای از واگرایی از تحولات جهانی انرژی.
در جمعبندی نهایی، کارشناسان مرکز پژوهشهای مجلس سه اقدام فوری را برای خروج از بحران پیشنهاد کردهاند:
بازنگری در تأمین مالی پروژههای انرژی و جذب سرمایهگذاری داخلی و خارجی
بهگفتهی این مرکز، در صورت تداوم روند فعلی، نهتنها اهداف برنامه هفتم تحقق نمییابد، بلکه پایداری کل زنجیره انرژی کشور در معرض خطر جدی قرار خواهد گرفت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
