ناترازی بانک‌ ها؛ مین فعال اقتصاد ایران و آزمون بزرگ سیاست‌گذار پولی

به گزارش اطلاع با ما  ناترازی بانک‌ ها در ایران، به دلیل انباشت دارایی‌های غیرمولد، تسهیلات تکلیفی و ضعف نظارت، به چالشی ملی در ساختار اقتصادی کشور تبدیل شده است. این معضل علاوه بر تهدید سلامت مالی بانک‌ها، با افزایش پایه پولی، تورم، بی‌عدالتی مالی و اختلال در تأمین مالی تولید همراه است. بانک مرکزی با اجرای برنامه‌هایی چون فروش دارایی‌های راکد، خروج از بنگاه‌داری، افزایش سرمایه و پاک‌سازی ترازنامه‌ها درصدد مهار بحران است، اما تحقق این هدف نیازمند اراده سیاسی، نظارت مستمر و اصلاحات ساختاری جدی است.

ناترازی؛ مین فعال در بطن اقتصاد ایران

دهه‌ها سوءمدیریت و سیاست‌زدگی در نظام بانکی، باعث شکل‌گیری شکافی ساختاری شده است که به ناترازی مزمن بانک‌ها انجامیده؛ شکافی که همچون مین زیرساخت‌های اقتصاد را تهدید می‌کند.

نسبت کفایت سرمایه زیر خط قرمز

با وجود الزام بین‌المللی به حفظ نسبت کفایت سرمایه بالای ۸ درصد، بسیاری از بانک‌های ایران با نسبت‌های بسیار پایین‌تر یا حتی منفی مواجه هستند. این یعنی در برابر بحران‌های مالی، بانک‌ها هیچ سپری برای مقاومت ندارند.

علت‌یابی بحران؛ دارایی‌های سمی و تعهدات تکلیفی

ریشه‌های ناترازی به دو حوزه بازمی‌گردد:
۱. انباشت دارایی‌های راکد و غیرمولد

۲. تحمیل تعهدات تکلیفی بدون منابع جبران

هشدار بانک مرکزی؛ پایان مماشات با بانک‌های ناسالم

اظهارات رئیس‌کل و معاون بانک مرکزی نشان می‌دهد دوره مماشات با بانک‌های ناتراز به پایان رسیده است. مسیرهایی مانند ادغام، توقف فعالیت یا انحلال برای بانک‌های زیان‌ده محتمل است.

خروج از بنگاه‌داری؛ رهایی از حبس سرمایه‌ها

اصلاح ساختار با الزام به خروج از بنگاه‌داری، به‌عنوان یکی از محورهای اصلی برنامه اصلاحی بانک مرکزی، می‌تواند منابع بلوکه‌شده را به سمت تولید هدایت کند.

پیامدهای ناترازی؛ از خلق پول تا بی‌عدالتی مالی

وابستگی به منابع بانک مرکزی، افزایش نرخ سود، رشد پایه پولی و بی‌عدالتی در تخصیص اعتبارات، تنها بخشی از پیامدهای ناترازی هستند که مستقیماً سفره مردم و رشد اقتصادی را هدف گرفته‌اند.

ساختار سیاست‌زده؛ ریشه بحران بانکی ایران

نظام بانکی کشور به‌واسطه انتصابات غیرتخصصی، تسهیلات رانتی و عدم شفافیت در عملکرد، تبدیل به مأمن بحران شده است. بدون اصلاح در سازوکار حکمرانی بانکی، هیچ برنامه‌ای به موفقیت نمی‌رسد.

مسیر اصلاح؛ دشوار اما ناگزیر

برنامه‌هایی مانند پاک‌سازی ترازنامه، افزایش سرمایه از محل فروش دارایی‌ها، کنترل اضافه‌برداشت و اصلاح سازوکار تسهیلات‌دهی، اگر با عزم سیاسی و نظارت دقیق همراه نشوند، تنها مسکّن خواهند بود نه درمان.

جمع‌بندی؛ بانک‌های ناتراز، مانع بزرگ رشد اقتصادی

هیچ طرحی برای مهار تورم، حمایت از تولید یا توسعه اقتصادی پایدار، بدون اصلاح بنیادین بانک‌های ناتراز به سرانجام نمی‌رسد. سلامت نظام بانکی، پیش‌نیاز هر حرکت اقتصادی مؤثر در کشور است.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام