به گزارش اطلاع با ما ، منطقه آزاد مشترک ایران و ترکیه: پیشنهاد تشکیل منطقه آزاد ایران و ترکیه بار دیگر نگاهها را به ظرفیتهای مغفولمانده تجارت منطقهای معطوف کرده است. این طرح در صورت اجرا میتواند نقطه عطفی در توسعه مناسبات اقتصادی دو کشور باشد. با این حال، نبود زیرساختهای مناسب، ناهماهنگی در مفاد توافقنامه و تداوم تحریمها، آینده این منطقه آزاد را با ابهام مواجه کرده است. تحقق این هدف، نیازمند اصلاحات ساختاری، برنامهریزی در حوزه لجستیک و حمایت از مذاکرات بینالمللی است.
پیشنهاد تشکیل یک منطقه آزاد مشترک میان ایران و ترکیه، توجه بسیاری از تحلیلگران اقتصادی را به خود جلب کرده است. این طرح که در ادامه نشستهای کمیسیون مشترک اقتصادی دو کشور مطرح شده، میتواند پلی برای توسعه تجارت خارجی، جذب سرمایهگذاری و بهرهبرداری از موقعیت ترانزیتی دو کشور باشد.
موقعیت جغرافیایی ایران و ترکیه بهگونهای است که میتوانند به هاب منطقهای در ترانزیت کالا تبدیل شوند. اما به گفته سیدمرتضی حاجیآقامیری، عضو اتاق مشترک بازرگانی ایران و ترکیه، این امر تنها با فراهم شدن الزامات داخلی مانند زیرساختهای حملونقل و لجستیک امکانپذیر است.
زیرساختهای موجود در مناطق آزاد کشور، بهویژه در حوزه ترانزیت و حملونقل، وضعیت مناسبی ندارند. هشدار فعالان بخش خصوصی در مورد فرسودگی امکانات موجود، نشاندهنده نیاز فوری به بازسازی و سرمایهگذاری است.
یکی از موانع اجرای این طرح، نابرابری موجود در پیشنویس توافقنامه تجارت ترجیحی است. ایران خواستار بازنگری در مفاد آن است، در حالی که ترکیه تأکید دارد توافق فعلی ابتدا اجرا شود و سپس اصلاحات اعمال گردد. این چالش، زمانبر و نیازمند دیپلماسی اقتصادی قوی است.
تأثیر تحریمها و عدمپیوستن به FATF از جمله موانع مهم در تجارت خارجی ایران است. حتی با تشکیل منطقه آزاد، تا زمانی که مشکلات تعاملات بانکی، بیمهای و حملونقل برطرف نشود، نمیتوان انتظار جهش تجاری جدی داشت.
با وجود تعدد مناطق آزاد در کشور، اثر قابلتوجهی در رشد اقتصادی کشور مشاهده نشده است. حاجیآقامیری میگوید: «تسهیلات عملی به تجار ارائه نمیشود و بسیاری از زیرساختها فرسودهاند». بدون اصلاح این روند، منطقه آزاد جدید نیز ممکن است به سرنوشت مناطق موجود دچار شود.
با وجود تمام چالشها، اگر دولت بتواند موانع داخلی را برطرف کرده و مذاکرات با کشورهای غربی بهویژه آمریکا به نتایج عملی منجر شود، زمینه برای اجرای چنین طرحهایی فراهم خواهد شد. حمایت از دیپلماسی فعال، تسهیل فرآیندهای تجارت خارجی و جذب سرمایهگذار میتواند ایران را در مسیر استفاده مؤثر از ظرفیتهای منطقهای قرار دهد.
طرح تشکیل منطقه آزاد ایران و ترکیه، ایدهای راهبردی برای ارتقاء سطح تجارت منطقهای است. اما این ایده تنها زمانی موفق خواهد شد که به موازات مذاکرات خارجی، در داخل کشور نیز اصلاحات اساسی در حوزه زیرساخت، قوانین تجاری و تسهیل فرآیندهای اجرایی انجام شود. بدون رفع موانع داخلی، فرصتهای تجاری همچنان در سطح نظری باقی خواهند ماند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
