به گزارش اطلاع با ما ، در شرایطی که مصرف دخانیات در میان نوجوانان ایرانی روندی نگرانکننده دارد، نمایش صحنههای استعمال سیگار در برخی سریالهای شبکه نمایش خانگی، نگرانیهایی درباره تأثیر فرهنگی و روانی این تصاویر بر جامعه به همراه داشته است. کارشناسان سلامت معتقدند تکرار این تصاویر میتواند به عادیسازی رفتارهای پرخطر و تضعیف سیاستهای ملی کنترل دخانیات منجر شود.
روند کاهشی سن آغاز مصرف دخانیات در ایران زنگ خطری است که بارها از سوی نهادهای سلامت عمومی به صدا درآمده است. این در حالی است که برخی تولیدات تصویری با نمایش مکرر صحنههای سیگار کشیدن توسط بازیگران شناختهشده، بهصورت ناخواسته ممکن است این رفتار را عادی جلوه داده و جذابیت کاذب برای مخاطب نوجوان ایجاد کنند.
مطابق با قانون جامع کنترل دخانیات (مصوب ۱۳۸۵)، هرگونه تبلیغ مستقیم یا غیرمستقیم دخانیات در آثار رسانهای و تصویری ممنوع است. اما پرسش اینجاست که آیا بازنماییهای اخیر در برخی سریالهای شبکه خانگی، با اهداف تجاری یا هنری، ناخواسته از این مرز عبور نکردهاند؟
براساس ماده ۳ قانون مذکور، «هرگونه تبلیغ، تشویق یا تحریک به مصرف دخانیات، مستقیم یا غیرمستقیم، ممنوع است.» این حکم قانونی، گسترهای از رسانههای تصویری تا تبلیغات محیطی را شامل میشود. با این حال، تشخیص مرز میان روایتپردازی هنری و تبلیغ غیرمستقیم**، امری تخصصی و نیازمند نظارت دقیق نهادهای ذیربط است.
از منظر حقوقی، نمایش دخانیات صرفاً در صورتی که با هدف تجاری یا تشویق به مصرف همراه نباشد، ممکن است مصداق تبلیغ نباشد؛ اما **تکرار آن در آثار پرمخاطب و در غیاب هشدارهای آموزشی یا محدودیت سنی**، زمینه سوءبرداشت را فراهم میکند.
سلبریتیها و بازیگران مطرح**، به دلیل محبوبیت اجتماعی بالا، نقش مهمی در شکلگیری الگوهای رفتاری نوجوانان دارند. نمایش استعمال دخانیات توسط این افراد در سریالها، ولو با هدف تقویت شخصیتپردازی، ممکن است پیام اشتباهی درباره پذیرش اجتماعی سیگار به مخاطب القا کند.
حمیدرضا شاهسون، دبیر اجرایی طرح پاد، در گفتوگو با رسانهها تأکید کرده است: «نمایش این صحنهها باید با حساسیت بیشتری مدیریت شود، چرا که **پیامد آن میتواند افزایش گرایش نسل نوجوان به رفتارهای پرخطر باشد.»
در کنار رعایت قوانین رسمی، نقش مسئولیتپذیری اخلاقی و فرهنگی سازندگان آثار نمایشی اهمیت مضاعفی دارد. تولیدکنندگان محتوا، بهویژه در حوزه شبکه نمایش خانگی که مخاطبان متنوعی دارد، لازم است در قبال سلامت روانی و جسمی جامعه حساسیت بیشتری نشان دهند.
عدم وجود ردهبندی سنی شفاف، هشدارهای محتوایی و غیبت نظارت جدی در برخی پلتفرمها، میتواند باعث شود نوجوانان بدون فیلتر مناسب در معرض چنین تصاویر تأثیرگذاری قرار گیرند.
برای کاهش آسیبهای احتمالی ناشی از نمایش دخانیات در آثار نمایشی، پیشنهادهای زیر قابل بررسی است:
* تقویت نظارت پیش از انتشار توسط نهادهای مسئول مانند وزارت ارشاد و ستاد مبارزه با دخانیات * افزودن هشدارهای محتوایی و ردهبندی سنی مشخص برای هر اثر * ارائه آموزشهای رسانهای به سازندگان و تهیهکنندگان درباره عوارض الگوسازی غلط * گفتوگوی چندجانبه میان نهادهای سلامت، صنوف هنری و نمایندگان پلتفرمها برای تدوین یک دستورالعمل شفاف
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
