به گزارش اطلاع با ما ، تهران: در برخی خیابانهای تهران، پدیدهای غیررسمی اما فراگیر شکل گرفته که طی آن افراد با سد کردن معابر عمومی، جای پارک خودروها را بهصورت خودسرانه در اختیار میگیرند و در برابر آن پول مطالبه میکنند. این رفتار که شهروندان آن را تجربهای نگرانکننده و همراه با تهدید توصیف میکنند، نهتنها نظم شهری را مختل کرده، بلکه به گلایه گسترده مردم از ضعف نظارتها دامن زده است. بررسی اظهارات مسئولان شهری و کارشناسان حقوقی نشان میدهد این رویه هیچگونه وجاهت قانونی ندارد و نیازمند برخورد و ساماندهی فوری است.
تجربه بسیاری از شهروندان در مناطق پرتردد تهران نشان میدهد که یافتن جای پارک، گاه به مواجههای ناخواسته با افرادی ختم میشود که معابر عمومی را به شیوهای خودخوانده مدیریت میکنند. خیابانهایی که در ظاهر دارای فضای خالی برای توقف خودرو هستند، با حلبیها، کلهقندیها و موانع دستساز مسدود شدهاند؛ موانعی که بیشتر از آنکه جنبه ایمنی داشته باشند، کارکرد ابزاری برای کنترل فضا دارند.
در بسیاری از این موارد، بهمحض کاهش سرعت خودرو، فردی با اشاره و دعوت، راننده را به سمت فضای خالی هدایت میکند. اما این «راهنمایی» در پایان رایگان نیست. پس از بازگشت برای برداشتن خودرو، مبلغی قابل توجه مطالبه میشود؛ رقمی که گاه به چند صد هزار تومان نیز میرسد. اعتراض اغلب با برخورد تند یا تهدید پاسخ داده میشود و همین موضوع، بسیاری از شهروندان را وادار به پرداخت کرده است.
این وضعیت محدود به یک خیابان یا محله خاص نیست. گزارشهای میدانی نشان میدهد در محدودههای پرتردد مانند اطراف بازار تهران، مراکز خرید و خیابانهای قدیمی، شدت این پدیده بیشتر است. گردش سریع خودروها و کمبود نظارت، فضا را برای شکلگیری نوعی نظم غیررسمی فراهم کرده که بهسرعت بازتولید میشود.
بر اساس اعلام مسئولان شهری، واگذاری یا فروش جای پارک در معابر عمومی هیچ مبنای قانونی ندارد. معابر شهری بخشی از حقوق عمومی شهروندان محسوب میشوند و هیچ فردی بدون داشتن مجوز مشخص، حق دخل و تصرف یا درآمدزایی از آنها را ندارد. شهرداری همچنین از برنامههایی برای ساماندهی پارک حاشیهای و کاهش این نوع ناهنجاریها سخن گفته، هرچند اجرای فراگیر این طرحها هنوز بهصورت کامل محقق نشده است.
کارشناسان حقوقی معتقدند زمانی که فردی بدون داشتن حق یا مجوز، استفاده از فضای عمومی را مشروط به پرداخت پول میکند، در واقع امتیازی را که متعلق به همه است، به نفع شخصی خود مصادره میکند. معابر، برخلاف املاک خصوصی، قابل تملک یا اختصاص نیستند و ایجاد مانع یا مطالبه وجه برای استفاده از آنها، فاقد وجاهت قانونی است.
یکی دیگر از مصادیق رایج این پدیده، اشغال فضای مقابل مغازههاست. در شرایطی که توقف خودرو در آن محل ممنوع اعلام نشده باشد، هیچ کسبهای نمیتواند با گذاشتن صندلی، مانع یا علائم دستساز، شهروندان را از پارک کردن منع کند. این رفتار نهتنها نظم شهری را برهم میزند، بلکه به تبعیض در استفاده از فضای عمومی دامن میزند.
افزایش گلایهها نشان میدهد شهروندان انتظار دارند نظارت شهری از حالت واکنشی خارج شود. حذف موانع غیرمجاز، برخورد با سوءاستفادهکنندگان و توسعه سامانههای شفاف پارک حاشیهای، از جمله مطالباتی است که میتواند امنیت روانی و نظم را به خیابانهای تهران بازگرداند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
