به گزارش اطلاع با ما، ایران: دونالد ترامپ پس از ناکامی در دستیابی به اهداف راهبردی خود در تقابل با ایران، بار دیگر ادعای قدیمی «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای» را مطرح کرده است؛ ادعایی که شباهت زیادی به روایت آمریکا و انگلیس پیش از حمله به عراق در سال ۲۰۰۳ دارد. این گزارش بررسی میکند که چگونه «امنیتیسازی» برنامه هستهای ایران به ابزاری برای توجیه فشار، تحریم و اقدامات نظامی تبدیل شده و چرا بسیاری از تحلیلگران، این روایت را تکرار یک الگوی تاریخی میدانند.
دونالد ترامپ این روزها تلاش میکند حمله و فشار علیه ایران را با همان ادبیاتی توجیه کند که سالها پیش آمریکا برای حمله به عراق به کار برد؛ ادعایی مبنی بر جلوگیری از دستیابی یک کشور به سلاح هستهای. روایتی که با وجود تکرار مداوم، هنوز سند قطعی و قابل اثباتی برای آن ارائه نشده است.
ترامپ پس از آنکه در تحقق اهداف اعلامنشدهای همچون تغییر موازنه منطقهای، تضعیف توان بازدارندگی ایران و ایجاد عقبنشینی راهبردی ناکام ماند، بار دیگر مسئله «تهدید هستهای ایران» را به محور سخنان خود تبدیل کرده است؛ موضوعی که بسیاری آن را تلاشی برای توجیه هزینههای سیاسی و امنیتی این تقابل میدانند.
از دهه ۱۹۹۰ تاکنون، مقامهای رژیم صهیونیستی بارها مدعی شدهاند که ایران تنها چند سال تا دستیابی به بمب اتم فاصله دارد. با این حال، گذشت بیش از سه دهه نشان داده این پیشبینیها هرگز محقق نشده است.
در ادبیات روابط بینالملل، این روند را «امنیتیسازی» مینامند؛ یعنی تبدیل یک موضوع سیاسی به تهدیدی امنیتی با هدف مشروع جلوه دادن اقداماتی مانند تحریم، فشار اقتصادی یا حتی عملیات نظامی.
منتقدان سیاستهای آمریکا معتقدند واشنگتن نیز اکنون از همین الگو استفاده میکند؛ الگویی که پیشتر در پرونده عراق تجربه شد و بعدها مشخص گردید بسیاری از ادعاهای مطرحشده درباره سلاحهای کشتار جمعی فاقد پشتوانه واقعی بوده است.
پیش از حمله آمریکا و انگلیس به عراق در سال ۲۰۰۳، رسانهها و مقامهای غربی بارها از وجود برنامه مخفی سلاح هستهای در عراق سخن گفتند. اما پس از اشغال این کشور، هیچ نشانهای از آنچه «تهدید فوری» خوانده میشد، پیدا نشد.
اکنون نیز برخی تحلیلگران معتقدند ادبیات تکراری درباره برنامه هستهای ایران، بیش از آنکه بر پایه شواهد قطعی باشد، ابزاری سیاسی برای حفظ فشار و مدیریت افکار عمومی است.
این شباهت تاریخی باعث شده منتقدان ترامپ، سخنان اخیر او را تکرار همان سناریویی بدانند که دو دهه پیش زمینهساز جنگ عراق شد.
برخی رسانهها و اندیشکدههای غربی نیز معتقدند تحولات اخیر نهتنها به تقویت موقعیت آمریکا منجر نشده، بلکه پرسشهایی جدی درباره میزان اثرگذاری قدرت نظامی واشنگتن ایجاد کرده است.
تحلیلگران میگویند ادامه تنشها بدون دستیابی به اهداف مشخص، میتواند به کاهش اعتبار بینالمللی آمریکا منجر شود؛ مسئلهای که حتی برخی متحدان واشنگتن نیز نسبت به آن ابراز نگرانی کردهاند.
در چنین فضایی، تاکید مکرر ترامپ بر «جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای» از نگاه منتقدان، بیشتر به یک ابزار تبلیغاتی شباهت دارد تا دستاوردی اثباتشده.
ترامپ در مقاطع مختلف ادعاهای متفاوتی درباره برنامه هستهای ایران مطرح کرده است؛ از «نابودی کامل» زیرساختها تا «جلوگیری از دستیابی ایران به بمب اتم». همین تناقضها باعث شده بخشی از افکار عمومی، روایتهای او را بیشتر در چارچوب رقابتهای سیاسی و رسانهای ارزیابی کنند.
در مقابل، ایران همواره تاکید کرده برنامه هستهایاش ماهیتی صلحآمیز دارد و هدف آن توسعه فناوری و تامین نیازهای غیرنظامی است.
تکرار ادعای «تهدید هستهای ایران» از سوی ترامپ، برای بسیاری یادآور همان فضاسازیهایی است که دو دهه پیش زمینه حمله به عراق را فراهم کرد؛ روایتی که بعدها با واقعیتهای میدانی همخوانی نداشت. اکنون نیز منتقدان سیاستهای واشنگتن معتقدند این ادعاها بیش از آنکه بازتاب یک تهدید فوری باشد، تلاشی برای توجیه فشارها و بازسازی اعتبار سیاسی آمریکا در منطقه است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
