به گزارش اطلاع با ما ، تحریم: اظهارات اخیر وزیر امور خارجه درباره «برکات تحریم» موجی از واکنشهای انتقادی در فضای عمومی و رسانهای ایجاد کرده است. منتقدان میگویند تحریمها نهتنها برکتی نداشته، بلکه فشار مستقیم بر معیشت مردم، تولید و آینده اقتصاد کشور وارد کرده است؛ فشاری که با توضیح و تفسیر هم قابل کمرنگ شدن نیست.
سخنان وزیر خارجه در جمع فعالان اقتصادی، اگرچه در چارچوب یک سخنرانی طولانی مطرح شد، اما استفاده از ترکیب «برکت» و «تحریم» کافی بود تا حساسیت افکار عمومی برانگیخته شود. در شرایطی که معیشت بخش بزرگی از جامعه تحت فشار شدید است، چنین واژهای ناخواسته یادآور فاصله میان تصمیمگیران و زندگی روزمره مردم شد.
تحریم برای بسیاری از شهروندان نه یک مفهوم تئوریک، بلکه تجربهای روزمره از گرانی، کاهش قدرت خرید و نااطمینانی اقتصادی است. به همین دلیل، هرگونه توصیف مثبت یا خنثی از تحریم، حتی با نیت توضیح «درسآموختهها»، بهسرعت بهعنوان نادیده گرفتن هزینههای اجتماعی و معیشتی تعبیر میشود.
منتقدان معتقدند تحریمها مستقیماً بر زندگی مردم اثر گذاشتهاند؛ از افزایش هزینههای زندگی گرفته تا کاهش فرصتهای شغلی و افت کیفیت خدمات عمومی. در چنین فضایی، صحبت از «زندگی با تحریم» این پرسش را پررنگ میکند که این وضعیت تا چه زمانی قرار است ادامه داشته باشد و حد تابآوری جامعه کجاست؟
برخی مدافعان این دیدگاه معتقدند فشار خارجی میتواند ضعفهای داخلی را آشکار کند، اما تجربه سالهای اخیر نشان میدهد تحریمها در عمل به گسترش رانت، فساد و شکلگیری مسیرهای غیرشفاف اقتصادی منجر شدهاند. بسیاری از موانع ساختاری و باندهای ویژهخواری، محصول مستقیم یا غیرمستقیم اقتصاد تحریمی هستند.
آمارهای رسمی نشان میدهد برخلاف ادعای متنوعسازی، شرکای تجاری ایران در سالهای تحریم محدودتر شدهاند و وابستگی به چند کشور خاص افزایش یافته است. ترکیب صادرات نیز تغییر معناداری نداشته و همچنان بخش بزرگی از درآمد ارزی کشور به نفت و مشتقات آن وابسته است؛ موضوعی که شکنندگی اقتصاد را تشدید میکند.
بیتردید اصلاح موانع داخلی ضروری است، اما منتقدان تاکید دارند که تمرکز اصلی سیاست خارجی باید بر کاهش فشارهای بیرونی باشد. هرگونه عادیسازی تحریم در ادبیات رسمی، این خطر را دارد که رفع آن به حاشیه رانده شود و «تحمل دائمی» جایگزین «حل مسئله» شود.
جامعه ایران در سالهای اخیر تابآوری بالایی از خود نشان داده، اما انتظار تحمل بیپایان فشار اقتصادی، واقعبینانه نیست. تحریم، صرفنظر از هر تفسیر نظری، در عمل هزینهای سنگین بر دوش مردم گذاشته و کوچکترین تردید در زیانبار بودن آن میتواند مسیر سیاستگذاری را دچار خطای جدی کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
