استاد دانشگاه اسنپ شد؛ روایت تلخ از فقر در میان نخبگان علمی

به گزارش اطلاع با ما ، استاد دانشگاه اسنپ شد: در حالی‌که دانشگاه باید پناهگاه اندیشه و علم باشد، حالا برای برخی اساتید ایرانی به ایستگاهی موقت میان کلاس و تاکسی اینترنتی تبدیل شده است. بحران اقتصادی، رکود مزایا و کاهش ارزش حقوق اعضای هیئت‌علمی، برخی استادان را به شغل دوم و حتی رانندگی در اسنپ سوق داده است. واقعیتی تلخ که زنگ خطر فرسایش سرمایه علمی کشور را به صدا درآورده است.

اساتید دانشگاه در مسیر دوم؛ وقتی علم خرج زندگی را نمی‌دهد

روایت‌های غیررسمی از حضور اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌ها در شغل‌های دوم، به‌ویژه رانندگی در تاکسی‌های اینترنتی، دیگر تعجب‌آور نیست. در سال‌های اخیر، کاهش قدرت خرید، ثبات دستمزدها و رشد تورم باعث شده است که برخی اساتید، حتی با سابقه علمی قابل‌توجه، برای تأمین هزینه‌های زندگی به مشاغل غیرمرتبط روی آورند.
«استاد دانشگاه اسنپ» حالا نه یک شوخی فضای مجازی، بلکه واقعیتی اجتماعی است.

خط فقر علمی؛ وقتی مدرک دکتری دیگر مزیت نیست

طبق آمارهای رسمی، حقوق پایه اعضای هیئت‌علمی در سال ۱۴۰۴، تنها ۴۰ تا ۶۰ درصد هزینه یک خانوار شهری را پوشش می‌دهد. هزینه‌های مسکن، درمان، خوراک و تحصیل فرزندان، بار مضاعفی بر دوش آنان گذاشته است.
بسیاری از استادان جوان می‌گویند حقوق دانشگاه حتی برای اجاره خانه در شهرهای بزرگ کافی نیست، چه رسد به پس‌انداز یا تحقیق و پژوهش مستقل.

فرار مغزها از درِ دانشگاه

در کنار مشکلات مالی، بی‌ثباتی شغلی، کاهش بودجه‌های پژوهشی و محدودیت‌های ارتقا، باعث شده است که موج مهاجرت میان اعضای هیئت‌علمی افزایش یابد. بسیاری از دانشگاهیان جوان ترجیح می‌دهند به کشورهای همسایه یا اروپایی مهاجرت کنند، جایی که شأن علمی و اقتصادی‌شان حفظ شود.
در غیاب حمایت ساختاری، مهاجرت نخبگان علمی، تهدیدی بلندمدت برای آینده آموزش عالی و تولید علم کشور به شمار می‌رود.

وقتی کلاس درس به صندلی تاکسی ختم می‌شود

برخی اساتید که از مسیر مهاجرت بازمانده‌اند، چاره‌ای جز سازگاری با شرایط ندارند. شغل‌های دوم و سوم، از تدریس خصوصی تا رانندگی در اسنپ، به بخشی از واقعیت معیشتی آنان تبدیل شده است. در این میان، فشار روحی و فرسودگی روانی از پیامدهای پنهان این وضعیت است.
چنین شرایطی به تدریج کیفیت آموزش و پژوهش را کاهش داده و فاصله دانشگاه از جامعه علمی جهانی را بیشتر می‌کند.

راهکار چیست؟ بازنگری در شأن و حقوق دانشگاهیان

کارشناسان بر این باورند که اصلاح نظام حقوقی و مزایای اعضای هیئت‌علمی، بازنگری در بودجه آموزش عالی و تسهیل پروژه‌های تحقیقاتی مشترک با صنعت، می‌تواند بخشی از بحران را کاهش دهد.
دانشگاه ستون فقرات توسعه علمی کشور است؛ اگر ستون خم شود، سقف علم فرو می‌ریزد. حمایت از معیشت استادان، حمایت از آینده علمی ایران است.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام