به گزارش اطلاع با ما ، بنزین: مصوبه تثبیت قیمتها در اوایل دهه ۱۳۸۰ که با عنوان «حمایت از معیشت مردم» مطرح شد، حالا پس از گذشت دو دهه، به یکی از ریشههای ناترازی در حوزه انرژی و فشار مضاعف بر اقتصاد کشور تبدیل شده است. سخنان اخیر سخنگوی دولت درباره ارتباط این سیاست با بحران برق و بنزین، بار دیگر نگاهها را به تصمیمی معطوف کرده که آثارش فراتر از زمان تصویب، امروز نمایان شده است.
اظهارات اخیر سخنگوی دولت درباره دلایل ناترازی گسترده در بخش انرژی، نام مصوبهای را دوباره بر سر زبانها انداخته که به اواخر سال ۱۳۸۳ بازمیگردد؛ زمانی که سیاست تثبیت قیمت برخی کالاهای اساسی، با هدف مهار تورم و آرامسازی فضای اجتماعی تصویب شد، اما مسیر دیگری را رقم زد.
در آن مقطع، جلوگیری از افزایش تدریجی قیمت حاملهای انرژی، در ظاهر به نفع مصرفکننده تعبیر شد. اما در عمل، فاصله میان قیمت واقعی و قیمت تکلیفی بهتدریج افزایش یافت و امکان سرمایهگذاری در زیرساختها را محدود کرد؛ شکافی که سالها بعد خود را به شکل کمبود منابع، فرسودگی شبکهها و ناترازی آشکار نشان داد.
نامگذاری تثبیت قیمت بنزین بهعنوان «عیدی» برای مردم، گرچه در کوتاهمدت احساس رضایت ایجاد کرد، اما تداوم این سیاست بدون اصلاح متناسب با تورم و رشد دستمزد، باعث شد هزینه واقعی آن در سالهای بعد، با شدت بیشتری به اقتصاد و معیشت خانوارها بازگردد.
آنچه امروز تحت عنوان ناترازی دهها هزار مگاواتی برق یا چندنرخیشدن بنزین مطرح میشود، حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه نتیجه انباشت تصمیمهایی است که از مسیر طبیعی اصلاح قیمتها فاصله گرفت. کاهش توان دولت در سرمایهگذاری و افزایش بیرویه تقاضا، دو روی سکه همین سیاستها بودهاند.
کاهش محسوس قدرت خرید، امکان هرگونه اصلاح سریع و پرهزینه را از سیاستگذار گرفته است. افزایش قیمتها بیش از آستانه تحمل مردم، ممکن نیست و در عین حال، نرخهای فعلی نیز پاسخگوی هزینههای واقعی دولت نیستند؛ وضعیتی که اقتصاد را در چرخهای از تصمیمهای حداقلی و راهحلهای موقت گرفتار کرده است.
بازخوانی تجربه تثبیت قیمتها نشان میدهد سیاستهای اقتصادی، حتی اگر با نیت کنترل فشار معیشتی اتخاذ شوند، در صورت بیتوجهی به واقعیتهای بلندمدت، میتوانند هزینههایی سنگینتر تولید کنند. اصلاح تدریجی، شفافیت و پرهیز از تصمیمهای فوری و پوپولیستی، شرط اصلی عبور از دور باطل فعلی عنوان میشود.
آنچه دو دهه پیش بهعنوان یک تصمیم محبوب معرفی شد، امروز به یکی از محورهای بحث درباره بحران انرژی و کسری منابع بدل شده است. تجربه تثبیت قیمتها یادآور این نکته است که «عیدیهای اقتصادی» اگر بر پایه محاسبه دقیق نباشند، دیر یا زود به مطالبهای پرهزینه برای دولت و جامعه تبدیل خواهند شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
