به گزارش اطلاع با ما ، آمریکا و حدود ۵۰ کشور دیگر در بیانیه‌ای مشترک، هم‌زمان با نخستین سالگرد اجرای روند موسوم به «مکانیسم ماشه»، دیدگاه خود درباره بازگشت تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران را اعلام کردند. در این بیانیه، مسئولیت فعال شدن این روند از سوی کشورهای امضاکننده به عملکرد ایران در قبال تعهدات هسته‌ای برجام نسبت داده شده است.
این موضع در شرایطی مطرح شده که موضوع اعتبار و نحوه اجرای مکانیسم ماشه همچنان محل اختلاف میان کشورهای غربی از یک سو و ایران، روسیه و چین از سوی دیگر است.
در بیانیه مشترک، آمریکا، انگلیس، فرانسه، آلمان و شماری دیگر از کشورهای عضو «ابتکار امنیت مقابله با اشاعه» بر ادامه اجرای محدودیت‌های مرتبط با قطعنامه‌های بازگشته علیه ایران تأکید کرده‌اند.
امضاکنندگان همچنین خواستار اجرای این محدودیت‌ها از سوی کشورهای عضو سازمان ملل شده و گفته‌اند اقداماتی را برای جلوگیری از انتقال برخی اقلام، تجهیزات و فناوری‌هایی که از نگاه آنها می‌تواند در فعالیت‌های هسته‌ای یا سامانه‌های حمل سلاح مؤثر باشد، ادامه خواهند داد.
بر اساس اطلاعات رسمی سازمان ملل، در ۲۷ سپتامبر ۲۰۲۵ مفاد شش قطعنامه پیشین شورای امنیت شامل قطعنامه‌های ۱۶۹۶، ۱۷۳۷، ۱۷۴۷، ۱۸۰۳، ۱۸۳۵ و ۱۹۲۹ دوباره اعمال شد. این روند در چارچوب سازوکاری که در قطعنامه ۲۲۳۱ پیش‌بینی شده بود، انجام شد.
این قطعنامه‌ها پیش از توافق برجام، مجموعه‌ای از محدودیت‌ها و اقدامات مرتبط با برنامه هسته‌ای و فعالیت‌های مرتبط با اشاعه هسته‌ای ایران را در بر می‌گرفتند.
کشورهای امضاکننده در بیانیه خود بر چند محور تأکید کرده‌اند؛ از جمله جلوگیری از انتقال مستقیم یا غیرمستقیم اقلامی که به گفته آنها می‌تواند در برنامه‌های مرتبط با سلاح‌های کشتارجمعی یا سامانه‌های حمل آن مورد استفاده قرار گیرد.
همچنین بر تبادل سریع‌تر اطلاعات میان کشورهای عضو این ابتکار، بازبینی اختیارات قانونی داخلی برای اجرای محدودیت‌ها و اتخاذ اقدامات مورد نظر در چارچوب سیاست‌های مقابله با اشاعه تأکید شده است.
در بخش دیگری از بیانیه، کشورهای امضاکننده از ایران خواسته‌اند همکاری خود با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی را افزایش دهد و به تعهدات مورد اشاره آنها در حوزه عدم اشاعه بازگردد.
این کشورها همچنین از سایر اعضای سازمان ملل خواسته‌اند محدودیت‌هایی را که پس از روند ماشه دوباره اعمال شده‌اند، اجرا کنند.
یکی از محورهای اصلی اختلاف، مسئولیت فعال شدن مکانیسم ماشه است. آمریکا و کشورهای اروپایی عضو برجام، روند ماشه را در واکنش به آنچه «عدم پایبندی قابل توجه ایران به تعهدات برجامی» عنوان کرده‌اند، توجیه می‌کنند. در اسناد سازمان ملل نیز موضع کشورهای اروپایی درباره این موضوع ثبت شده است.
در مقابل، ایران، روسیه و چین اعتبار این روند را مورد مناقشه قرار داده‌اند. در اسناد ثبت‌شده در سازمان ملل، این کشورها استدلال کرده‌اند که اقدام کشورهای اروپایی برای فعال کردن مکانیسم ماشه از نظر آنها با الزامات قطعنامه ۲۲۳۱ مطابقت نداشته است.
ایران همواره تأکید کرده است که برنامه هسته‌ای این کشور ماهیت صلح‌آمیز دارد و ادعاها درباره انحراف آن به سمت اهداف نظامی را رد کرده است.
تهران همچنین درباره بازگشت تحریم‌ها، مسئولیت را متوجه طرف‌های غربی می‌داند و خروج آمریکا از برجام و اجرا نشدن کامل تعهدات طرف‌های مقابل را از عوامل اصلی شکل‌گیری وضعیت کنونی عنوان کرده است.
به این ترتیب، یک سال پس از اجرای روند ماشه، موضوع تحریم‌های شورای امنیت علیه ایران همچنان یکی از محورهای اختلاف در پرونده هسته‌ای است؛ اختلافی که علاوه بر جنبه تحریمی، به تفسیر متفاوت طرف‌ها از روند حقوقی قطعنامه ۲۲۳۱ و تعهدات برجامی نیز مربوط می‌شود.
این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.
Δ
