به گزارش اطلاع با ما ، مرگ برجام: با فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگشت قطعنامههای شورای امنیت، ایران وارد مرحلهای تازه از چالشهای سیاسی و اقتصادی شده است. کارشناسان میگویند سرنوشت کشور در این شرایط به توان دیپلماسی، همراهی چین و روسیه و انسجام داخلی وابسته است. آیا تهران میتواند از تکرار بحران سالهای تحریم جلوگیری کند؟
با مرگ برجام و فعال شدن مکانیسم ماشه از سوی سه کشور اروپایی، قطعنامههای شورای امنیت علیه ایران دوباره اجرایی شدهاند. این تحول، نهتنها یادآور دوران تحریمهای شدید بینالمللی است، بلکه پرسشهایی اساسی درباره آینده اقتصاد و سیاست ایران مطرح کرده است. با این حال، شرایط امروز با ده سال پیش تفاوت دارد؛ معادلات جهانی تغییر کرده و موقعیت ایران در منطقه و جهان دگرگون شده است.
کوروش احمدی، دیپلمات پیشین ایران، تأکید میکند که بازگشت تحریمها بیش از آنکه مبنای حقوقی داشته باشد، یک تصمیم سیاسی است. او میگوید اروپا و آمریکا با وجود خروج واشنگتن از برجام، صلاحیت فعالسازی مکانیسم ماشه را از دست دادهاند. به باور احمدی، تعیینکنندهی واقعی تحریمها نه در نیویورک، بلکه در پکن و مسکو است؛ جایی که تصمیم چین و روسیه درباره همراهی یا مقاومت در برابر فشار غرب، سرنوشت واقعی ایران را رقم خواهد زد.
محمود صادقی، حقوقدان و نماینده پیشین مجلس، هشدار میدهد که ایران اکنون درگیر مناقشهای حقوقی با شورای امنیت شده است. او میگوید اروپا با استناد به بندهای ۳۶ و ۳۷ برجام، بهانه لازم برای فعال کردن مکانیسم ماشه را یافته است، اما ایران مشروعیت این اقدام را رد میکند. صادقی معتقد است خطر اصلی، احتمال ورود پرونده ایران به فصل هفتم منشور ملل متحد است؛ وضعیتی که میتواند محدودیتهای بیشتری بر کشور تحمیل کند و حتی بستر اقدامات تنبیهی فراتر از اقتصاد را فراهم آورد.
محمد عطریانفر، فعال سیاسی، جنبه اقتصادی بازگشت تحریمها را جدیتر میداند. او معتقد است اقتصاد ایران امروز با کسری بودجه مزمن، تورم بالا و کاهش اعتماد عمومی روبهروست؛ عواملی که تابآوری اجتماعی را تضعیف کردهاند. به گفته او، اگرچه بازگشت تحریمها میتواند باعث نوسان ارزی و فشار معیشتی شود، اما در صورت انسجام ملی و برنامهریزی، میتوان بخشی از آسیبها را کنترل کرد.
محسن پاکآئین، دیپلمات پیشین، نگاه خوشبینانهتری دارد. او معتقد است امروز چین و روسیه برخلاف گذشته، کاملاً با غرب همسو نیستند و این شکاف میتواند فرصتی برای ایران باشد. به باور او، دیپلماسی فعال و توسعه روابط با همسایگان، کشورهای عضو سازمان شانگهای و اتحادیه آسیای جنوب شرقی میتواند فشار غرب را کاهش دهد. پاکآئین میگوید: «مسئله اصلی، نحوه مدیریت این شرایط است، نه خود تحریمها.»
بازگشت تحریمها بسیاری را به یاد سالهای ۱۳۹۰ و ۱۳۹۱ میاندازد؛ اما کارشناسان معتقدند شرایط امروز متفاوت است. ایران تجربه عبور از تحریم را دارد، اما در عین حال اقتصاد داخلی شکنندهتر شده است. این بار، دیپلماسی، انسجام داخلی و همراهی شرکای جهانی تعیین میکند که آیا مسیر ایران پس از مرگ برجام به سمت بحران میرود یا بازسازی.
«مسیر ایران بعد از مرگ برجام» آزمونی بزرگ برای سیاست خارجی کشور است. بازگشت تحریمها بدون شک فشارهایی به اقتصاد وارد خواهد کرد، اما آینده به تصمیمات داخلی و روابط با قدرتهای جهانی وابسته است. اگر تهران بتواند میان مقاومت در برابر فشار خارجی و حفظ ثبات داخلی توازن برقرار کند، شاید از دل بحران، فرصتی تازه برای بازتعریف جایگاه ایران در نظم جهانی شکل بگیرد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
