عقب‌گرد خطرناک آموزش‌وپرورش؛ کاهش هزینه آموزش برای هر دانش‌آموز به نصف پس از خروج آمریکا از برجام

به گزارش اطلاع با ما ، کاهش هزینه آموزش: کاهش شدید بودجه آموزش‌وپرورش پس از خروج آمریکا از برجام، عدالت آموزشی را تهدید می‌کند. ابراهیم سحرخیز می‌گوید ایران از ۶۰۰ دلار هزینه سرانه به کمتر از نصف رسیده، درحالی‌که ترکیه شش برابر ایران هزینه می‌کند. فقر اقتصادی خانواده‌ها و سیاست‌های ناکارآمد دولت‌ها، مدارس دولتی را از رقابت علمی دور کرده و آموزش باکیفیت را به کالایی لوکس بدل ساخته است.

عقب‌گرد خطرناک آموزش‌وپرورش؛ کاهش هزینه آموزش برای هر دانش‌آموز

کاهش هزینه آموزش در ایران، به بحرانی جدی برای عدالت آموزشی و کیفیت مدارس دولتی بدل شده است. براساس گزارش یونسکو و بانک جهانی، ایران که بین سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۱۹ حدود ۶۰۰ دلار برای هر دانش‌آموز هزینه می‌کرد، پس از خروج آمریکا از برجام این رقم را به کمتر از نصف کاهش داده است.

فقر آموزشی؛ پیامد مستقیم فقر اقتصادی

ابراهیم سحرخیز، معاون پیشین وزارت آموزش‌وپرورش، ریشه بحران را در فقر اقتصادی خانواده‌ها و کاهش بودجه دولتی می‌داند. او تأکید می‌کند در کشوری که خانواده‌ها برای تأمین خوراک و مسکن دچار مشکل هستند، هزینه‌های آموزشی به کالایی لوکس تبدیل شده و دسترسی به کلاس‌های خصوصی، کتاب‌های کمک‌درسی و دوره‌های تقویتی برای دهک‌های پایین تقریباً ناممکن است.

مدارس دولتی و سهم ناچیز در قبولی‌های برتر

حدود ۸۰ درصد دانش‌آموزان ایرانی در مدارس دولتی تحصیل می‌کنند؛ اما سهم این مدارس از پذیرش در دانشگاه‌های تراز اول کشور نزدیک به صفر است. این شکاف عمیق، نشان‌دهنده نابرابری فرصت‌ها و تأثیر مستقیم سرمایه‌گذاری پایین دولت در آموزش است.

سیاست‌های اشتباه و کاهش بودجه آموزش

از برنامه سوم توسعه به بعد، اعتبارات آموزش و سلامت به‌عنوان یارانه اجتماعی هدفمند شد و دولت‌ها مسئولیت کامل آموزش را به دوش طبقات پایین انداختند. این تصمیم به‌جای عدالت، نابرابری را تشدید کرد و راه را برای وابستگی آموزش به بازار و سرمایه‌های خانوادگی باز گذاشت.

مقایسه منطقه‌ای: ترکیه شش برابر ایران هزینه می‌کند

در حالی‌که ایران سرانه هزینه آموزش را کاهش داده، کشور همسایه ترکیه شش برابر بیشتر برای هر دانش‌آموز هزینه می‌کند. این اختلاف سرمایه‌گذاری، رقابت علمی دانش‌آموزان ایرانی را در سطح منطقه‌ای و جهانی تضعیف کرده و جایگاه علمی کشور را در معرض خطر قرار داده است.

راهکارهای پیشنهادی

کارشناسان آموزش‌وپرورش پیشنهاد می‌کنند دولت با بازنگری در بودجه و جلب سرمایه‌گذاری‌های هدفمند، کیفیت مدارس دولتی را تقویت کند. همچنین بازگرداندن سهم آموزش در سبد خانوار و حمایت از اقشار کم‌درآمد می‌تواند به کاهش شکاف طبقاتی در آموزش کمک کند.

این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.

کانال اطلاع باما در تلگرام