به گزارش اطلاع با ما ، تأمین اجتماعی: سازمان تأمین اجتماعی از ابتدای خرداد، ساختار بیمه مشاغل آزاد را با حذف تدریجی «سرانه درمان» و جایگزینی مدل «حمایت درمان» تغییر داده است؛ تصمیمی که باعث افزایش محسوس حق بیمه بسیاری از بیمهپردازان شده و واکنش اصناف و کارشناسان را به دنبال داشته است. منتقدان هشدار میدهند اجرای ناگهانی این سیاست، در شرایط رکود و فشار اقتصادی، میتواند به کاهش پوشش بیمهای و رشد اشتغال غیررسمی منجر شود.
در شرایطی که بسیاری از اصناف و صاحبان مشاغل آزاد با کاهش قدرت خرید و افت درآمد مواجهاند، اجرای تغییرات جدید در ساختار بیمه مشاغل آزاد، نگرانیهای گستردهای را در میان بیمهپردازان ایجاد کرده است. سازمان تأمین اجتماعی این تغییرات را در قالب «اصلاح ساختار» و یکپارچهسازی خدمات درمانی معرفی میکند، اما برای بخش بزرگی از جامعه هدف، نتیجه عملی آن افزایش محسوس هزینههای ماهانه بیمه است.
اصلیترین محور این تغییرات، حذف تدریجی مدل قدیمی «سرانه درمان» و جایگزینی آن با الگوی جدید «حمایت درمان» است؛ تغییری که فرمول محاسبه حق بیمه را دگرگون کرده و هزینه پرداختی بسیاری از بیمهشدگان را افزایش داده است.
تا پیش از اجرای بخشنامه جدید، بیمه مشاغل آزاد بر سه نرخ شناختهشده استوار بود؛ نرخ ۱۲ درصد برای بازنشستگی، نرخ ۱۴ درصد برای بازنشستگی و فوت و نرخ ۱۸ درصد برای پوشش بازنشستگی، فوت و ازکارافتادگی.
در مدل قبلی، خدمات درمانی بخشی مجزا از حق بیمه اصلی بود و بیمهشده در صورت تمایل، مبلغی ثابت تحت عنوان «سرانه درمان» پرداخت میکرد. این مبلغ بر اساس تعداد افراد تحت تکفل تعیین میشد و به همین دلیل، نوعی تناسب میان هزینه پرداختی و تعداد اعضای خانوار وجود داشت.
بر اساس مقررات جدید، نرخ برخی قراردادها افزایش یافته و مدل درمان نیز بهطور اساسی تغییر کرده است. در الگوی تازه، سهم درمان معادل ۹ درصد به حق بیمه افزوده میشود و تعداد افراد تحت تکفل دیگر نقش تعیینکنندهای در محاسبه هزینه درمان ندارد.
همین مسئله باعث شده هزینه نهایی بسیاری از بیمهپردازان، بهویژه افراد مجرد یا خانوارهای کمجمعیت، افزایش محسوسی پیدا کند. فعالان صنفی معتقدند این جهش هزینهای در شرایط فعلی اقتصاد، فشار مضاعفی بر کسبوکارهای کوچک و مشاغل مستقل وارد خواهد کرد.
کارشناسان بازار کار هشدار میدهند که رشد ناگهانی حق بیمه ممکن است نتیجهای معکوس ایجاد کند. بخشی از صاحبان مشاغل آزاد که با رکود اقتصادی و کاهش درآمد روبهرو هستند، ممکن است توان ادامه بیمهپردازی را از دست بدهند.
در صورت گسترش این روند، احتمال افزایش اشتغال غیررسمی و کاهش پوشش بیمهای وجود دارد؛ موضوعی که میتواند در بلندمدت، فشار بیشتری بر نظام رفاهی و منابع صندوقهای بیمهای وارد کند.
همزمان با اجرای این اصلاحات، این پرسش در میان بخشی از افکار عمومی و فعالان صنفی مطرح شده که آیا افزایش نرخها و تغییر مدل درمان، بخشی از تلاش برای جبران ناترازی مالی صندوق تأمین اجتماعی است یا خیر.
صندوقهای بازنشستگی و بیمهای طی سالهای اخیر با چالشهایی مانند افزایش هزینههای درمان، رشد تعداد مستمریبگیران و کاهش نسبت بیمهپردازان فعال مواجه بودهاند. به همین دلیل، برخی تحلیلگران معتقدند افزایش دریافتی از جامعه مشاغل آزاد میتواند در راستای تقویت منابع مالی این سازمان ارزیابی شود.
با این حال، منتقدان تاکید دارند که هرگونه اصلاح ساختاری باید بهصورت تدریجی، شفاف و همراه با بستههای حمایتی اجرا شود تا فشار اقتصادی ناگهانی به اقشار آسیبپذیر وارد نشود.
یکی از مهمترین انتقادها به ساختار تازه، حذف نقش تعداد افراد تحت تکفل در محاسبه سهم درمان است. در سیستم قبلی، خانوارهای پرجمعیت و افراد مجرد هزینههای متفاوتی پرداخت میکردند، اما اکنون سهم درمان برای بسیاری از بیمهشدگان به شکل تقریباً یکسان محاسبه میشود.
منتقدان میگویند این تغییر، فشار بیشتری بر افراد مجرد و خانوادههای کمجمعیت وارد میکند؛ زیرا میزان پرداخت آنان با سطح استفاده واقعی از خدمات درمانی تناسب کمتری خواهد داشت.
فعالان صنفی و برخی کارشناسان رفاه اجتماعی پیشنهاد میکنند اجرای کامل این طرح بهصورت مرحلهای انجام شود و برای اقشار کمدرآمد یا مشاغل آسیبپذیر، حمایتهای هدفمند در نظر گرفته شود.
همچنین درخواستهایی برای ایجاد دوره انتقالی، حفظ امکان انتخاب میان مدلهای مختلف بیمه و شفافسازی بیشتر درباره دلایل اقتصادی این تصمیم مطرح شده است.
در نهایت، اگرچه اصلاح ساختار بیمهای و واقعیسازی هزینهها از نگاه سیاستگذار اقدامی ضروری تلقی میشود، اما نحوه اجرای آن میتواند تعیینکننده میزان پذیرش اجتماعی و اثرگذاری بلندمدت این تغییرات باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
وحشتناک. ظلم به زنان خانه دار. وقتی تامین اجتماعی دست در جیب خالی زنان خانه دار می کند تا اختلاس ها را جبران کند.
