به گزارش اطلاع با ما ، آمریکا : روابط ایران و آمریکا طی چهار دهه گذشته همواره میان مذاکره و تقابل در نوسان بوده است. اگرچه دو کشور در مقاطعی مانند برجام به توافق نزدیک شدند، اما بیاعتمادی تاریخی، اختلاف بر سر نفوذ منطقهای، فشار لابیهای سیاسی و تضاد در تعریف امنیت باعث شده هیچ توافقی دوام نیاورد. بسیاری معتقدند مسئله اصلی فقط پرونده هستهای نیست، بلکه رقابت بر سر نظم آینده خاورمیانه و جایگاه ایران در منطقه است.
تنش میان تهران و واشنگتن تنها به پرونده هستهای محدود نمیشود. بسیاری از تحلیلگران، کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ را نقطه آغاز بیاعتمادی عمیق میان دو کشور میدانند؛ رخدادی که در حافظه سیاسی ایران به نماد دخالت آمریکا در امور داخلی کشور تبدیل شد.
پس از انقلاب اسلامی نیز روابط دو کشور وارد مرحلهای تازه شد. اشغال سفارت آمریکا در تهران، قطع روابط دیپلماتیک و شکلگیری فضای تقابل سیاسی، شکاف میان دو طرف را عمیقتر کرد.
در دوران جنگ ایران و عراق، حمایت آمریکا از بغداد باعث شد نگاه منفی تهران به واشنگتن تقویت شود. پس از پایان جنگ نیز اگرچه در برخی مقاطع نشانههایی از کاهش تنش دیده شد، اما حوادثی مانند قرار گرفتن ایران در «محور شرارت» در دوران جورج بوش، امیدها برای عادیسازی روابط را کاهش داد.
از نگاه مقامهای ایرانی، این تحولات نشان داد که اختلاف واشنگتن با تهران تنها به یک موضوع خاص محدود نیست و ابعاد گستردهتری دارد.
امضای برجام در سال ۲۰۱۵ یکی از مهمترین نقاط عطف روابط ایران و آمریکا بود. این توافق نشان داد که حتی پس از دههها تنش نیز امکان مذاکره وجود دارد. با این حال، خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸ مسیر روابط را دوباره تغییر داد.
این اتفاق در ایران به عنوان نشانهای از شکننده بودن توافق با آمریکا تعبیر شد و تردیدها درباره امکان دستیابی به توافق پایدار را افزایش داد.
بخش مهمی از اختلاف دو کشور به مسئله قدرت منطقهای بازمیگردد. ایران برنامه موشکی و حضور منطقهای خود را بخشی از راهبرد بازدارندگی میداند، در حالی که آمریکا و متحدانش آن را تهدیدی علیه نظم امنیتی خاورمیانه تلقی میکنند.
همین تفاوت نگاه باعث شده مذاکرات دو کشور اغلب به جای حل ریشهای اختلافات، تنها به مدیریت موقت بحران منجر شود.
یکی دیگر از عوامل مؤثر بر شکنندگی توافقها، فضای سیاسی داخلی آمریکاست. تغییر دولتها در واشنگتن معمولاً باعث تغییر رویکرد نسبت به ایران میشود و همین مسئله امکان تداوم توافقهای بلندمدت را دشوار میکند.
در کنار این موضوع، اسرائیل نیز همواره نسبت به توافقهایی که میتواند موقعیت منطقهای ایران را تقویت کند، موضع انتقادی داشته است. برخی تحلیلگران معتقدند فشارهای سیاسی داخلی و منطقهای، نقش مهمی در محدود شدن مسیر دیپلماسی میان تهران و واشنگتن دارد.
کارشناسان معتقدند تا زمانی که دو کشور درباره مسائل کلانی مانند امنیت منطقه، تحریمها، نقش ایران در خاورمیانه و تضمین اجرای توافقها به درک مشترک نرسند، دستیابی به توافقی کاملاً پایدار دشوار خواهد بود.
با این حال، تجربه مذاکرات گذشته نشان داده که حتی در اوج تنش نیز مسیر گفتوگو کاملاً بسته نشده است؛ موضوعی که همچنان احتمال توافقهای مقطعی یا کاهش تنش را زنده نگه میدارد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
