به گزارش اطلاع با ما، برنج – بازار برنج ایرانی در شرایطی با قیمتهای متفاوت و گاه فاصله قابلتوجه میان نرخ خرید از کشاورز و قیمت خردهفروشی مواجه است که برخی شالیکاران از پایین بودن قیمت خرید محصول در مقایسه با هزینههای تولید گلایه دارند. بررسی قیمتهای اعلامشده در بازار نشان میدهد هر کیلو برنج ایرانی بسته به نوع، محل کشت، کیفیت، میزان شکستگی و شیوه فرآوری، با قیمتهایی از حدود ۳۱۵ تا ۵۵۵ هزار تومان به دست مصرفکننده میرسد.
در ادامه، جدول قیمتها، فاصله قیمت کشاورز تا بازار، دلایل این اختلاف و چالشهای زنجیره توزیع برنج را بررسی میکنیم.
بر اساس قیمتهای اعلامشده از سوی یکی از کشاورزان، قیمت هر کیلو برنج به شرح زیر است: نوع برنج قیمت هر کیلو (تومان) طارم هاشمی معطر ۴۶۰,۰۰۰ طارم هاشمی خوشپخت ۴۵۵,۰۰۰ طارم محلی خوشپخت ۴۵۰,۰۰۰ طارم کشت دوم ۴۹۰,۰۰۰ طارم دانهبلند فریدونکنار ۴۸۰,۰۰۰ چلویی رستورانی ۳۵۰,۰۰۰ سرلاشه طارم ۳۶۰,۰۰۰ نیمدانه طارم ۲۸۰,۰۰۰ دودی هیزمی سنتی ۴۸۰,۰۰۰
مقایسه قیمتهای اعلامی کشاورز با نرخهای مشاهدهشده در بازار نشان میدهد فاصله میان قیمت تولیدکننده و خردهفروشی برای انواع مختلف برنج یکسان نیست.
حداقل اختلاف حدود ۱۰,۰۰۰ تومان در هر کیلو
بیشترین فاصله طارم محلی فریدونکنار (حدود ۲۳٪ بالاتر از نرخ کشاورز)
نکته مهم: این اختلاف قیمت را نمیتوان بدون بررسی دقیق، تنها به سود واسطهها نسبت داد. هزینههای بوجاری، سورت، بستهبندی، افت وزنی، انبارداری، حملونقل و حاشیه سود عمدهفروش و خردهفروش نیز در قیمت نهایی محصول اثرگذار است. علاوه بر این، تفاوت در سال برداشت، درصد شکستگی، عطر، قد کشیدن، محل کشت و اصالت محصول میتواند قیمت دو برنج با نام مشابه را تغییر دهد.
«هزینه کود، سم، کارگر، برداشت، تبدیل شالی، کیسه و حملونقل بهشدت افزایش یافته و با قیمتهایی که اکنون برای خرید برنج پیشنهاد میشود، فروش محصول برای کشاورز صرفه اقتصادی ندارد. به همین دلیل برخی کشاورزان محصول خود را یکجا نمیفروشند و تنها به اندازهای عرضه میکنند که هزینههای جاری خود را تأمین کنند.»
«هزینه تمامشده تولید هر کیلو برنج برای برخی تولیدکنندگان به بیش از ۷۰۰ هزار تومان رسیده و فروش محصول با قیمتهای فعلی میتواند موجب شود بخشی از هزینه تولید نیز جبران نشود.»
هشدار مهم: رقم بیش از ۷۰۰ هزار تومان برای هزینه تولید هر کیلو برنج، ادعای این تولیدکننده است و نمیتوان آن را به کل شالیکاران تعمیم داد. بررسی دقیق این موضوع نیازمند اطلاعات هزینه تولید در مناطق مختلف، میزان عملکرد شالیزار، نوع رقم برنج و هزینههای تبدیل شلتوک به برنج سفید است.
تولیدکننده (کشاورز) پایین بودن قیمت خرید و پوشش ندادن هزینههای تولید
بنابراین افزایش قیمت خردهفروشی لزوماً به معنای افزایش درآمد کشاورز نیست و بخشی از اختلاف قیمت میتواند به هزینههای فرآوری، حملونقل، نگهداری و توزیع مربوط باشد. در عین حال، نبود اطلاعات شفاف درباره قیمت خرید از کشاورز و هزینههای هر حلقه از زنجیره توزیع، امکان ارزیابی دقیق سهم تولیدکننده از قیمت نهایی را دشوار میکند.
از سوی دیگر، محدود شدن عرضه از سوی برخی کشاورزان میتواند در کوتاهمدت حجم برنج موجود در بازار را کاهش دهد و انتظار برای افزایش قیمت را تقویت کند. تداوم این شرایط ممکن است خانوارها را بیش از گذشته به سمت برنجهای نیمدانه، سرلاشه، ارقام اقتصادیتر یا برنج وارداتی سوق دهد و در نتیجه بازار برنج ممتاز ایرانی نیز تحت تأثیر قرار گیرد.
کارشناسان معتقدند انتشار شفاف اطلاعات مربوط به هزینه تولید، قیمت خرید محصول از کشاورز و حاشیه سود حلقههای مختلف توزیع میتواند تصویر دقیقتری از وضعیت بازار برنج ارائه دهد. تا زمانی که این اطلاعات بهصورت رسمی، مستند و قابل راستیآزمایی منتشر نشود:
مصرفکننده نیز با مشاهده قیمتهای بالای بازار، ممکن است تصور کند افزایش قیمت خردهفروشی مستقیماً به افزایش درآمد تولیدکننده منجر شده است.
شفاف شدن مسیر قیمت از زمین کشاورزی تا فروشگاه میتواند مشخص کند چه میزان از قیمت نهایی به هزینه تولید مربوط است و چه میزان در مراحل فرآوری، حملونقل، نگهداری و توزیع شکل میگیرد.
محدوده قیمت خردهفروشی ۳۱۵ تا ۵۵۵ هزار تومان قیمت طارم هاشمی معطر ۴۶۰,۰۰۰ تومان قیمت طارم کشت دوم ۴۹۰,۰۰۰ تومان قیمت طارم دانهبلند فریدونکنار ۴۸۰,۰۰۰ تومان قیمت نیمدانه طارم ۲۸۰,۰۰۰ تومان اختلاف قیمت کشاورز تا خردهفروشی ۱۰ تا ۱۰۵ هزار تومان بیشترین فاصله طارم محلی فریدونکنار (۲۳٪) ادعای هزینه تولید بیش از ۷۰۰ هزار تومان (قابل تعمیم نیست) علت اصلی اختلاف هزینههای فرآوری، حملونقل، انبارداری و توزیع
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
