به گزارش اطلاع با ما ، تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز در شرایط پرتنش منطقه‌ای بار دیگر به یکی از موضوعات مهم بازار انرژی تبدیل شده است. همزمان با افزایش تدریجی صادرات نفت از کشورهای حاشیه خلیج فارس، گمانه‌زنی‌هایی درباره وجود سازوکاری برای دریافت هزینه عبور کشتی‌ها از سوی ایران مطرح شده؛ ادعایی که تاکنون به‌صورت رسمی و مستقل تأیید نشده است.
بررسی داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد بخشی از صادرات نفت منطقه همچنان از مسیر هرمز انجام می‌شود، هرچند برخی محموله‌ها برای کاهش ریسک، از مسیرهای جایگزین یا روش‌های انتقال متفاوت استفاده می‌کنند.
یکی از تحلیلگران شرکت ردیابی و اطلاعات بازار انرژی کپلر، احتمال داده است که برخی کشورهای صادرکننده نفت برای عبور محموله‌های خود از تنگه هرمز، هزینه‌ای به ایران پرداخت کنند.
بر اساس این دیدگاه، چنین پرداختی ممکن است بخشی از یک سازوکار غیررسمی برای کاهش خطرات عبور نفتکش‌ها در شرایط پرتنش باشد. با این حال، نکته مهم این است که این موضوع در حد یک گمانه‌زنی مطرح شده و شواهد عمومی و مستقلی که وجود یک نظام رسمی و سازمان‌یافته برای دریافت عوارض از سوی ایران را ثابت کند، ارائه نشده است.
تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و بخش قابل توجهی از نفت و گاز تولیدشده در منطقه از این آبراه عبور می‌کند.
هرگونه اختلال جدی در تردد نفتکش‌ها می‌تواند هزینه حمل‌ونقل و بیمه کشتی‌ها را افزایش دهد و نگرانی درباره عرضه جهانی نفت را بیشتر کند. به همین دلیل، تحولات مربوط به امنیت این مسیر معمولاً واکنش سریع بازار انرژی را به دنبال دارد.
در شرایط فعلی، همه محموله‌های نفتی منطقه الزاماً از مسیر مستقیم تنگه هرمز عبور نمی‌کنند. استفاده از خطوط لوله، انتقال نفت میان کشتی‌ها در نقاط مختلف و مسیرهای دریایی جایگزین از جمله روش‌هایی است که می‌تواند وابستگی صادرکنندگان به عبور مستقیم از این آبراه را کاهش دهد.
این تغییر مسیرها البته هزینه و پیچیدگی بیشتری به زنجیره انتقال انرژی اضافه می‌کند و در نهایت می‌تواند بر قیمت تمام‌شده نفت و هزینه حمل‌ونقل اثر بگذارد.
با وجود شرایط امنیتی، داده‌های ردیابی دریایی از بازگشت تدریجی صادرات نفت منطقه به سطوح بالاتر حکایت دارد. بخشی از این افزایش می‌تواند به استفاده از اسکورت دریایی، روش‌های انتقال بین کشتی‌ها و فعال‌تر شدن مسیرهای جایگزین مربوط باشد.
با این حال، افزایش صادرات الزاماً به معنای عادی شدن شرایط نیست. بالا بودن هزینه بیمه نفتکش‌ها و نگرانی از وقوع دوباره درگیری، همچنان ریسک قابل توجهی برای تجارت انرژی ایجاد می‌کند.
بازار نفت علاوه بر میزان واقعی عرضه و تقاضا، به اخبار مربوط به امنیت مسیرهای انتقال نیز واکنش نشان می‌دهد. کاهش نگرانی درباره اختلال در تردد نفتکش‌ها می‌تواند فشار کاهشی بر قیمت‌ها ایجاد کند، اما هرگونه تشدید تنش در منطقه می‌تواند دوباره انتظارات درباره کاهش عرضه را افزایش دهد.
به همین دلیل، تنگه هرمز همچنان یکی از متغیرهای مهم در معادلات قیمت نفت به شمار می‌رود.
مهم‌ترین نکته درباره ادعای دریافت عوارض این است که میان «عوارض رسمی دریایی» و «پرداخت‌های احتمالی برای عبور ایمن» تفاوت وجود دارد.
برخی کارشناسان احتمال وجود نوعی سازوکار غیررسمی برای مدیریت تردد کشتی‌ها را مطرح کرده‌اند، اما شواهد علنی کافی برای اثبات وجود یک سیستم رسمی و دولتی دریافت عوارض از تمام نفتکش‌های عبوری در دسترس نیست.
بنابراین، نمی‌توان ادعای پرداخت درصد مشخصی از ارزش محموله‌های نفتی به ایران را به‌عنوان یک واقعیت قطعی مطرح کرد.
تا زمانی که ریسک امنیتی در منطقه بالا باشد، تنگه هرمز همچنان یکی از مهم‌ترین عوامل اثرگذار بر بازار انرژی خواهد بود. افزایش استفاده از مسیرهای جایگزین می‌تواند بخشی از فشار را کاهش دهد، اما ظرفیت این مسیرها و هزینه استفاده از آنها نیز محدودیت‌هایی دارد.
در چنین شرایطی، هرگونه تغییر در وضعیت امنیتی تنگه هرمز می‌تواند بر هزینه بیمه، حمل‌ونقل، میزان عرضه نفت و در نهایت قیمت جهانی انرژی اثر بگذارد.
در نتیجه، ادعای دریافت عوارض از نفتکش‌ها همچنان در حد یک گمانه‌زنی تأییدنشده باقی مانده است و برای تبدیل شدن آن به یک خبر قطعی، به شواهد مستقل و قابل اتکا نیاز خواهد بود.
این گزارش بر پایه بررسی‌های تحریریه اطلاع باما و مرور داده‌های منتشرشده در رسانه‌های کشور تنظیم شده است.
Δ
