به گزارش اطلاع با ما ، تحلیل منتشرشده در فارنپالیسی، رقابت آمریکا و چین را از زاویه پیامدهای جنگ ایران، تجارت، فناوری، تایوان و نفوذ جهانی بررسی کرده و معتقد است تحولات اخیر فرصتهایی برای افزایش نفوذ پکن ایجاد کرده است.
رقابت میان آمریکا و چین در سالهای اخیر از حوزه تجارت فراتر رفته و موضوعاتی مانند فناوری، هوش مصنوعی، امنیت منطقهای، زنجیره تأمین و نفوذ سیاسی را نیز دربر گرفته است. در این میان، تحولات مربوط به ایران به یکی از عواملی تبدیل شده که میتواند بر نحوه توزیع منابع و تمرکز راهبردی واشنگتن در جهان اثر بگذارد.
برخی تحلیلهای منتشرشده در رسانههای بینالمللی بر این باورند که ادامه درگیری در خاورمیانه، در شرایطی که آمریکا همزمان با چین در رقابت است، میتواند هزینههای بیشتری برای واشنگتن ایجاد کند و فضای مانور پکن را افزایش دهد.
چین لزوماً به دنبال ایجاد نظمی جهانی کاملاً مشابه ساختار تحت رهبری آمریکا نیست. با این حال، پکن در سالهای گذشته تلاش کرده وابستگی خود به غرب را کاهش دهد، ظرفیتهای اقتصادی و فناورانهاش را توسعه دهد و در نهادها و مناسبات بینالمللی نقش پررنگتری پیدا کند.
در این چارچوب، کاهش تمرکز آمریکا بر شرق آسیا میتواند برای چین اهمیت داشته باشد؛ بهویژه در شرایطی که تایوان همچنان یکی از مهمترین نقاط اختلاف میان دو کشور محسوب میشود.
یکی از محورهای اصلی این تحلیلها، تأثیر جنگ ایران بر ظرفیت نظامی آمریکا در منطقه آسیا و اقیانوس آرام است.
بر اساس این دیدگاه، انتقال بخشی از تجهیزات، نیروها و سامانههای نظامی آمریکا به خاورمیانه میتواند برای مدتی از میزان تمرکز واشنگتن بر شرق آسیا بکاهد. استفاده از برخی موشکها و سامانههای پدافندی نیز موضوع دیگری است که در ارزیابی ظرفیتهای نظامی آمریکا مورد توجه قرار گرفته است.
البته میزان تأثیر این موضوع بر بازدارندگی آمریکا در برابر چین به عوامل متعددی از جمله مدت درگیری، سرعت جایگزینی تجهیزات و تصمیمات نظامی آینده واشنگتن بستگی دارد.
یکی از مهمترین میدانهای رقابت دو کشور، فناوری است. آمریکا همچنان از ظرفیتهای گستردهای در حوزه فناوریهای پیشرفته و هوش مصنوعی برخوردار است، اما چین نیز در سالهای اخیر سرمایهگذاری قابل توجهی در این حوزه انجام داده است.
شرکتهای چینی در توسعه مدلهای هوش مصنوعی، تولید تجهیزات و استفاده صنعتی از رباتها پیشرفت کردهاند. در کنار آن، توان بالای چین در تولید صنعتی به این کشور اجازه داده است فناوریهای جدید را با سرعت بیشتری وارد بخشهای مختلف اقتصاد کند.
از سوی دیگر، محدودیت دسترسی چین به پیشرفتهترین تراشهها همچنان یکی از چالشهای مهم این کشور محسوب میشود؛ موضوعی که باعث شده رقابت فناوری میان واشنگتن و پکن تنها به توسعه نرمافزار و مدلهای هوش مصنوعی محدود نباشد.
وابستگی صنایع مختلف به مواد اولیه و قطعات تولیدشده در چین یکی دیگر از محورهای مهم این رقابت است.
عناصر نادر خاکی و برخی مواد مورد استفاده در صنایع پیشرفته از جمله حوزههایی هستند که چین در آنها ظرفیت تولید و فرآوری قابل توجهی دارد. همین موضوع باعث شده زنجیرههای تأمین به بخشی از رقابت اقتصادی و راهبردی دو کشور تبدیل شود.
در مقابل، سیاست تعرفهای آمریکا نیز تلاش کرده وابستگی به کالاهای چینی را کاهش دهد؛ با این حال، بخشی از تجارت چین با آمریکا از مسیر کشورهای ثالث ادامه پیدا کرده است.
جنگ تجاری میان آمریکا و چین یکی از مهمترین پروندههای اقتصادی دو کشور بوده است. هدف واشنگتن از افزایش تعرفهها، کاهش وابستگی اقتصادی و تغییر شرایط تجاری با پکن عنوان شده، اما اجرای این سیاست هزینههایی نیز برای شرکتها و مصرفکنندگان آمریکایی به همراه داشته است.
از سوی دیگر، واکنش متقابل چین نشان داده است که وابستگی اقتصادی میان دو کشور بهسادگی قابل حذف نیست. در برخی حوزهها، کشاورزان و صنایع آمریکایی همچنان به بازار چین وابستگی دارند و همین مسئله قدرت چانهزنی دو طرف را پیچیدهتر کرده است.
تایوان همچنان یکی از اصلیترین نقاط اصطکاک میان آمریکا و چین است. پکن این جزیره را بخشی از قلمرو خود میداند، در حالی که آمریکا از حفظ وضعیت موجود در منطقه و حمایت از توان دفاعی تایوان پشتیبانی میکند.
افزایش رزمایشهای نظامی چین در اطراف تایوان طی سالهای اخیر نیز بر نگرانیها درباره احتمال تشدید تنش افزوده است.
در چنین شرایطی، هر عاملی که موجب تغییر تمرکز نظامی آمریکا از شرق آسیا شود، از نگاه تحلیلگران میتواند در محاسبات امنیتی پکن اهمیت داشته باشد.
رقابت دو کشور تنها به مسائل نظامی و فناوری محدود نیست. چین در تولید پنلهای خورشیدی، باتری، خودروهای برقی و سایر فناوریهای مرتبط با انرژی پاک ظرفیت گستردهای ایجاد کرده است.
گسترش صادرات محصولات فناوریمحور چین نیز باعث شده حضور این کشور در بازارهای مختلف افزایش پیدا کند. این روند به پکن امکان داده است علاوه بر صادرات کالا، روابط اقتصادی خود را با کشورهای بیشتری توسعه دهد.
بخش دیگری از تحلیلها به تغییر نگاه برخی کشورها به نقش آمریکا در جهان مربوط میشود.
کشورهای مختلف، بهویژه در آسیا و جنوب جهانی، در سالهای اخیر تلاش کردهاند روابط خود را تنها به یک قدرت بزرگ محدود نکنند. افزایش همکاریهای اقتصادی با چین در کنار حفظ روابط امنیتی یا سیاسی با آمریکا، نمونهای از این رویکرد است.
این کشورها الزاماً به دنبال انتخاب میان واشنگتن و پکن نیستند و در بسیاری موارد تلاش میکنند از رقابت دو قدرت برای تأمین منافع خود استفاده کنند.
با وجود افزایش ظرفیتهای چین، این کشور با چالشهای داخلی و خارجی متعددی مواجه است.
مشکلات بخش مسکن، بدهی، تحولات جمعیتی و نگرانی برخی کشورها از افزایش قدرت صادراتی چین، از جمله عواملی هستند که میتوانند سرعت گسترش نفوذ پکن را محدود کنند.
همچنین سیاست چین در قبال تایوان و اختلافات دریایی این کشور با برخی همسایگان، باعث شده تعدادی از کشورهای منطقه همچنان نسبت به افزایش بیش از حد وابستگی خود به پکن محتاط باشند.
در برخی تحلیلها، هدف اصلی چین نه به دست آوردن حمایت سیاسی تمام کشورها، بلکه ایجاد محیطی مناسب برای رشد اقتصادی و افزایش امنیت ملی این کشور عنوان شده است.
بر این اساس، پکن میتواند حتی بدون تبدیل شدن به قدرت مسلط جهان، از کاهش تمرکز آمریکا بر برخی مناطق و افزایش وابستگی کشورها به اقتصاد چین بهره ببرد.
در چنین شرایطی، رقابت واشنگتن و پکن بیش از آنکه تنها به مسئله «چه کسی جای آمریکا را میگیرد» محدود باشد، به این پرسش مربوط میشود که کدام کشور میتواند نفوذ اقتصادی، فناورانه و راهبردی خود را در دهههای آینده گستردهتر کند.
در نهایت، تحولات ایران را میتوان یکی از عوامل اثرگذار بر معادلات گستردهتر آمریکا و چین دانست؛ هرچند نمیتوان نتیجه گرفت که این جنگ بهتنهایی موازنه قدرت جهانی را تغییر داده است.
آنچه در تحلیلهای اخیر برجسته شده، مجموعهای از تحولات همزمان است: افزایش توان فناوری چین، گسترش حضور اقتصادی این کشور، رقابت بر سر زنجیرههای تأمین، تحولات تایوان و درگیری آمریکا در خاورمیانه.
بر همین اساس، برخی تحلیلگران معتقدند ادامه چنین روندهایی میتواند به پکن فرصت بیشتری برای تقویت جایگاه خود بدهد؛ در حالی که آینده رقابت آمریکا و چین همچنان به مجموعهای از متغیرهای اقتصادی، فناوری، نظامی و سیاسی وابسته خواهد بود.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
