به گزارش اطلاع با ما، بحران بیانگیزگی در مدارس ایران: تصاویر و آمارهای منتشرشده در هفتههای اخیر از پاره کردن کتابهای درسی توسط دانشآموزان تا افزایش نرخ ترک تحصیل، گواهی بر بحرانی جدی در نظام آموزشی ایران است. افت کیفیت آموزش، فشار تحصیلی، نبود ارتباط دروس با زندگی واقعی و بیکاری فارغالتحصیلان از جمله عواملی هستند که بیانگیزگی گسترده در میان دانشآموزان را رقم زدهاند.
در روزهای اخیر، فیلمهایی از پاره کردن کتابهای درسی توسط دانشآموزان در پایان سال تحصیلی، فضای مجازی را پر کرده است. این تصاویر، صرفاً یک واکنش کودکانه نیستند؛ بلکه نشانهای آشکار از نوعی نارضایتی عمیق و بحران انگیزشی در میان دانشآموزان است. براساس گزارش مرکز آمار، نزدیک به یک میلیون دانشآموز در سه مقطع ابتدایی تا متوسطه دوم، از تحصیل بازماندهاند.
مهدی نویدادهم، مشاور وزیر آموزش و پرورش، در اظهاراتی نگرانکننده، از میانگین نمرات پایین دانشآموزان در آزمونهای نهایی خبر داده است. وی همچنین تأکید کرده که ۴۰ درصد دانشآموزان ابتدایی کشور، هنوز در مهارتهای پایهای مانند خواندن و نوشتن به استاندارد لازم نرسیدهاند. این وضعیت، در کنار نتایج ضعیف آزمون ریاضی دانشگاه شریف، نشان از ضعف ساختاری نظام آموزشی دارد.
نظام آموزشی کشور همچنان بر مبنای نمره، امتحان و حافظهمحوری اداره میشود؛ در حالی که نسل جدید، در جهانی پر از محتوای چندرسانهای، بازیهای تعاملی و تکنولوژی رشد کرده و با این سبک تدریس سنتی ارتباط برقرار نمیکند. یادگیری برای بسیاری از دانشآموزان، نه یک فرصت، بلکه یک اجبار خستهکننده شده است.
یکی دیگر از ریشههای اصلی بیانگیزگی، درک نکردن کاربرد دروس است. دانشآموز نمیفهمد چرا باید فرمولهای ریاضی یا قواعد دستوری پیچیده را یاد بگیرد، وقتی نمیداند این مطالب در زندگی روزمره او چه جایگاهی دارند. این گسست میان مدرسه و واقعیت، باعث تضعیف انگیزه یادگیری شده است.
از سوی دیگر، فشار زیاد خانوادهها و جامعه برای موفقیت در آزمونهای ورودی دانشگاهها، باعث میشود بسیاری از دانشآموزان با اضطراب شدید مواجه شوند. این فشارها یادگیری را از یک نیاز درونی، به یک تهدید بیرونی تبدیل میکند.
مدارس بهجای تمرکز صرف بر محتواهای درسی، باید آموزشهایی نظیر خودآگاهی، حل مسئله، مدیریت احساسات، برنامهریزی و تابآوری را نیز در برنامه درسی بگنجانند. نداشتن این مهارتها باعث میشود دانشآموزان در برابر کوچکترین ناکامی، از نظر روانی فروبپاشند.
در بسیاری از مناطق محروم، فقر، بیکاری والدین، مشکلات خانوادگی و آسیبهای اجتماعی سبب میشود خانوادهها توانایی حمایت از فرزندانشان برای ادامه تحصیل را نداشته باشند. استانهایی مانند سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی و خوزستان بیشترین میزان بازماندگان از تحصیل را دارند.
با وجود تلاش برای گرفتن مدرک دانشگاهی، گزارشها نشان میدهد بیش از ۴۳ درصد بیکاران در ایران دارای تحصیلات عالی هستند. این موضوع امید به آینده را در ذهن دانشآموزان کمرنگ کرده و دیدگاه آنان نسبت به درس و دانشگاه را تغییر داده است.
برای مقابله با این بحران، باید از آموزش خشک، مبتنی بر حفظیات فاصله گرفت. مدارس باید به محیطهایی پویا، تعاملی و انسانی تبدیل شوند. معلمان باید نقش الهامبخش و تسهیلگر یادگیری را برعهده بگیرند و محتوای درسی باید کاربردی، منعطف و متناسب با واقعیتهای امروز جامعه باشد. همچنین آموزش مهارتهای زندگی باید در اولویت قرار گیرد تا دانشآموزان بتوانند بهتر با چالشهای زندگی روبهرو شوند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
