به گزارش اطلاع با ما، تهران : در پی فعالسازی سازوکار «اسنپبک» از سوی اروپا و بازگشت تحریمهای پیش از ۲۰۱۵ علیه ایران، روابط تهران و مسکو در حال ورود به مرحلهای تازه است. روسیه با رد مشروعیت این تحریمها، به متحدی حیاتی برای ایران تبدیل شده، هرچند بیاعتمادی تاریخی و منافع متعارض در خاورمیانه مانع شکلگیری یک اتحاد کامل میشود.
فعالسازی سازوکار اسنپبک توسط سه کشور اروپایی، بار دیگر ایران را در کانون تنشهای ژئوپلیتیکی قرار داده است. این اقدام که منجر به بازگشت تحریمهای پیش از سال ۲۰۱۵ شد، باعث شد تهران بیش از هر زمان دیگر به سمت شرق و بهویژه مسکو متمایل شود. روسیه که بازگرداندن تحریمها را غیرقانونی و فاقد وجاهت بینالمللی میداند، اکنون خود را در صف مقدم دفاع از ایران در شورای امنیت میبیند.
چرخش تهران بهسوی شرق پدیدهای تازه نیست؛ اما با تشدید فشارهای غرب، این روند اکنون به یک راهبرد پایدار تبدیل شده است. ایران و روسیه با وجود بیاعتمادی تاریخی، در مواجهه با انزوای بینالمللی و منافع مشترک ضدآمریکایی، به شراکتی عملگرایانه رسیدهاند. همکاری در حوزههای انرژی، نظامی و فناوریهای پیشرفته از جمله محورهای اصلی این نزدیکی است.
نکته قابل توجه این است که سازوکار اسنپبک در ابتدا با پیشنهاد روسیه وارد قطعنامه ۲۲۳۱ شد؛ ابزاری برای تضمین اجرای برجام. اما امروز، همان سازوکار به تهدیدی علیه منافع مسکو و تهران تبدیل شده است. روسیه با تکیه بر اصول حقوق بینالملل و نظر مشورتی دیوان لاهه، استدلال میکند که کشورهای اروپایی به دلیل نقض تعهدات خود، صلاحیت اجرای این سازوکار را از دست دادهاند.
امتناع روسیه از اجرای تحریمهای جدید سازمان ملل علیه تهران، فرصتی برای ایران فراهم میکند تا بخشی از فشار اقتصادی را خنثی کند. توافق «مشارکت جامع راهبردی» میان دو کشور، بستری برای تعمیق همکاری در انرژی، فناوری و امنیت فراهم آورده است. همزمان، تهران پیوستن به نهادهایی چون بریکس پلاس و سازمان همکاری شانگهای را نشانهای از رهایی از نظم غربمحور میداند.
با وجود نزدیکی فزاینده، مسیر اتحاد کامل میان تهران و مسکو همچنان پرچالش است. روابط روسیه با اسرائیل و پادشاهیهای خلیج فارس، نگرانیهایی در ایران ایجاد کرده است. در جریان جنگ دوازدهروزه، واکنش محتاطانه مسکو و عدم حمایت عملی از تهران، این بیاعتمادی را تشدید کرد. با این حال، نیازهای نظامی و اقتصادی ایران و فشار فزاینده غرب، همکاری با روسیه را به گزینهای ناگزیر بدل کرده است.
همگرایی ایران و روسیه، نهتنها چالشی برای تحریمهای غرب، بلکه تلاشی برای بازتعریف نظم جهانی به شمار میرود. تهران و مسکو میکوشند از درون فشارها، ائتلافی چندلایه علیه هژمونی آمریکا بسازند. در چنین چشماندازی، هرچند احیای برجام دور از دسترس به نظر میرسد، اما اتحاد تهران–مسکو میتواند یکی از مهمترین متغیرهای معادلات امنیتی خاورمیانه در سالهای پیشرو باشد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
