به گزارش اطلاع با ما ، در حالی که کالابرگ الکترونیکی بخش بزرگی از خانوارهای ایرانی را تحت پوشش قرار داده، افزایش قیمت مواد غذایی باعث کاهش اثر واقعی آن شده است. بررسی سه سناریوی افزایش اعتبار نشان میدهد بالا رفتن مبلغ کالابرگ میتواند بخشی از فشار معیشتی را کاهش دهد، اما موفقیت آن به کنترل تورم و شیوه تأمین منابع مالی نیز وابسته است.
کالابرگ الکترونیکی با هدف حمایت از خانوارها و تأمین بخشی از نیازهای اساسی طراحی شد تا بخشی از هزینه خرید کالاهای ضروری از طریق اعتبار اختصاصیافته جبران شود. با این حال، رشد مداوم قیمت مواد غذایی موجب شده ارزش واقعی این حمایت نسبت به زمان آغاز اجرای طرح کاهش پیدا کند و بحث افزایش مبلغ کالابرگ دوباره مورد توجه قرار گیرد.
بر اساس آمارهای منتشرشده، میلیونها نفر از این طرح استفاده میکنند و میزان بهرهگیری از اعتبار در دهکهای کمدرآمد بالاست. با وجود این، سهم کالابرگ از هزینه ماهانه خوراک خانوار همچنان محدود است و تنها بخشی از مخارج ضروری را پوشش میدهد.
به همین دلیل، بسیاری از تحلیلگران معتقدند موفقیت این طرح در دسترسی عمومی قابل توجه بوده، اما از نظر میزان اثرگذاری بر قدرت خرید، همچنان با چالش روبهرو است.
سه عامل بیش از همه در کاهش اثر این سیاست نقش داشتهاند؛ افزایش سریع قیمت مواد غذایی، ثابت ماندن مبلغ اعتبار در مقاطع زمانی مختلف و محدود بودن فهرست کالاهای قابل خرید. نتیجه این شرایط آن است که با وجود استفاده گسترده از کالابرگ، بخش قابل توجهی از هزینههای خوراک همچنان از محل درآمد نقدی خانوار تأمین میشود.
اگر اعتبار کالابرگ تنها ۱۰ درصد افزایش پیدا کند، اثر آن بیشتر در کاهش بخشی از فشار هزینهها خواهد بود و تغییر چشمگیری در الگوی مصرف ایجاد نمیکند.
در سناریوی افزایش ۵۰ درصدی، سهم بیشتری از هزینه خوراک خانوار قابل پوشش خواهد بود و میتواند تا حدی از فشار معیشتی دهکهای هدف بکاهد، هرچند همچنان بخش عمده هزینهها خارج از این حمایت باقی میماند.
سناریوی افزایش ۱۰۰ درصدی نیز قدرت پوشش طرح را بیشتر میکند، اما در صورت ادامه روند تورم، ارزش واقعی این افزایش به مرور کاهش خواهد یافت و اثر آن در بلندمدت محدود میشود.
بررسی تجربه برخی کشورها نشان میدهد موفقیت برنامههای حمایتی مشابه، تنها به افزایش مبلغ یارانه وابسته نیست. در کشورهایی که همزمان تورم کنترل شده، شبکه توزیع کارآمد بوده و بازار کالاهای اساسی ثبات بیشتری داشته، این سیاستها نتایج پایدارتری به همراه داشتهاند.
در مقابل، در اقتصادهایی که تورم بالا ادامه یافته، حتی افزایش حمایتهای کالایی نیز نتوانسته قدرت خرید خانوارها را برای مدت طولانی حفظ کند.
افزایش مبلغ کالابرگ میتواند بخشی از فشار هزینههای معیشتی را کاهش دهد، اما اثربخشی آن در گرو مجموعهای از عوامل از جمله کنترل تورم، تأمین پایدار منابع مالی، بهروزرسانی مستمر مبلغ اعتبار و بهبود شبکه توزیع کالاهای مشمول است.
در مجموع، کارشناسان معتقدند هرگونه اصلاح در این طرح زمانی میتواند اثر ماندگار داشته باشد که افزایش اعتبار با سیاستهای مکمل اقتصادی همراه شود؛ در غیر این صورت، رشد قیمتها ممکن است بخش مهمی از اثر افزایش مبلغ کالابرگ را در مدت کوتاهی خنثی کند.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
