به گزارش اطلاع با ما، افزایش تنشهای تهران–واشینگتن: از ابتدای سال جاری، تنشهای بینالمللی بین ایران و آمریکا شدت گرفته است. موضوع مذاکرات مستقیم یا غیرمستقیم همچنان محل بحث است و تاکنون نتیجه مشخصی حاصل نشده. این تنشها به یکی از مهمترین متغیرهای مؤثر بر صادرات نفت ایران تبدیل شدهاند. در هفتههای اخیر آمریکا چند نفتکش، افراد حقیقی، بندرهای چینی و حتی یکی از پالایشگاههای چینی خریدار نفت ایران را هدف تحریم قرار داده است.
تشدید تحریمها و تنشها، شرایط صادرات نفت ایران را پیچیدهتر کرده و بررسی تغییرات اخیر در صادرات و آینده این روند، اهمیتی دوچندان یافته است.
در هفتههای اخیر، مباحث زیادی درباره شکل مذاکرات ایران و آمریکا مطرح شده است. منابع خبری رسمی اعلام کردهاند که نامههایی از طریق کشور عمان میان دو طرف رد و بدل شده، هرچند جزئیات آن رسانهای نشده است. با این حال، اظهارات مقامهای دو کشور سرنخهایی از محتوای این مکاتبات ارائه میدهد.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، در ۱۱ فروردین ۱۴۰۴ با اشاره به غیرواقعی بودن گزینه نظامی تأکید کرد که ایران به دنبال سلاح هستهای نیست و مذاکره غیرمستقیم را ترجیح میدهد. در همان روز، رئیسجمهور مسعود پزشکیان نیز ضمن تأیید دریافت نامه ترامپ از طریق عمان، اعلام کرد ایران همچنان به مسیر گفتوگوی غیرمستقیم پایبند است، هرچند مذاکره مستقیم را رد کرده است.
از سوی دیگر، دونالد ترامپ در گفتوگو با شبکه NBC تصریح کرد که ایران به دنبال مذاکره مستقیم است، هرچند جزئیاتی از نامهها فاش نکرد. در حالیکه تهران به این اظهارات واکنشی رسمی نشان نداده، تأثیر این فضای مبهم بر صادرات نفت کشور قابل انکار نیست.
بر اساس گزارش مؤسسه S&P، صادرات نفت ایران به چین در ماه مارس ۲۰۲۵ به حدود ۱.۹ میلیون بشکه در روز رسیده است. این افزایش در ظاهر نشانهای مثبت تلقی میشود، اما در عمل با تحریم مستقیم پالایشگاههای کوچک چینی توسط دولت ترامپ، فضای بازار وارد فاز تردید و ریسک شده است.
برخی پالایشگاههای مستقل چینی (تیپاتها) پس از تحریم پالایشگاه شاندونگ از سفارش نفت ایران خودداری کردهاند. این اولینبار است که یک پالایشگاه چینی در چارچوب فشار حداکثری مورد هدف مستقیم آمریکا قرار میگیرد و همین موضوع، واکنش محتاطانه دیگر شرکتها را برانگیخته است.
در شرایطی که تحریمها وارد فاز اجراییتر شده، ایران برای حفظ بازار خود به تخفیفهای بیشتر روی آورده است. طبق گزارش مؤسسه کپلر، قیمت پیشنهادی نفت سبک ایران نسبت به نفت برنت از ۰.۸ دلار به ۱.۵ دلار در هر بشکه افزایش یافته است. با این وجود، هیچ معامله جدیدی از ۲۰ مارس تاکنون ثبت نشده و بازار در انتظار ارزیابی ریسک است.
پالایشگاهها اکنون در حال بررسی پیامدهای تحریم پالایشگاه شوقوانگ لوکینگ هستند. این پالایشگاه همچنان به منابع مالی بانکی دسترسی دارد، اما اگر تأمین مالی آن دچار اختلال شود، ممکن است این اتفاق بر دیگر خریداران مستقل نفت ایران هم اثرگذار باشد.
در عین حال، برخی نفتکشهای تحریمی همچنان موفق به تخلیه محموله در بنادر چین شدهاند، از جمله در بندرهای یانگشان و دونگیینگ. این نشان میدهد که گرچه دولت آمریکا فشارها را افزایش داده، اما زیرساختهای صادرات نفت ایران هنوز کاملاً متوقف نشدهاند.
نرسی قربان، کارشناس حوزه انرژی، درباره چشمانداز صادرات نفت ایران سه سناریو مطرح میکند:
1. در صورت موفقیت مذاکرات، هم صادرات نفت افزایش مییابد و هم سرمایهگذاری خارجی بازخواهد گشت. در این حالت تولید نفت ایران میتواند به ۶ یا حتی ۶.۵ میلیون بشکه در روز برسد. 2. در صورت شکست مذاکرات و درگیری نظامی، آینده صادرات نفت به شدت مبهم خواهد شد؛ چراکه تأسیسات نفتی در معرض تهدید قرار میگیرند. 3. در صورت ادامه وضعیت فعلی، صادرات نفت با تخفیف و توسط پالایشگاههای مستقل چینی ادامه مییابد، مشروط بر اینکه دولت چین مانعی برای این فرآیند ایجاد نکند.
بر اساس نظر این کارشناس، بخش عمده صادرات فعلی وابسته به تصمیم نهایی پکن است. اگر دولت چین به پالایشگاهها اجازه ادامه واردات نفت از ایران را ندهد، مسیر صادرات به شدت محدود خواهد شد.
در مجموع، آینده صادرات نفت ایران به طرز چشمگیری به مذاکرات سیاسی، تصمیمات دولت چین و ادامه یا توقف تحریمهای آمریکا وابسته است. در حالیکه ایران تلاش دارد از طریق تخفیف و انعطاف تاکتیکی بازار خود را حفظ کند، واشینگتن بر افزایش فشار و سختگیری تأکید دارد. اکنون، صادرات نفت ایران در مرز شکنندهای بین احیای توافق یا سقوط در بحران تحریم ایستاده است.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
