به گزارش اطلاع با ما ، نرخ بیکاری در ایران: گزارش تازه مرکز آمار از وضعیت بازار کار ایران در تابستان ۱۴۰۴ نشان میدهد که حدود ۴۱ میلیون نفر از جمعیت در سن کار، بیکار یا غیرفعال اقتصادیاند. نرخ بیکاری رسمی کشور ۷.۴ درصد اعلام شده، اما چالشهایی مانند بیکاری جوانان، اشتغال ناقص و فاصله جنسیتی نشان میدهد بازار کار در «رکود باثبات» قرار دارد. استانهای خوزستان، سیستان و بلوچستان و ایلام همچنان بیشترین نرخ بیکاری را دارند.
بر اساس تازهترین گزارش مرکز آمار، در تابستان ۱۴۰۴ جمعیت فعال اقتصادی کشور حدود ۲۷ میلیون نفر و جمعیت در سن کار بیش از ۶۶ میلیون نفر بوده است. در مقابل، نزدیک به ۳۹ میلیون نفر غیرفعال اقتصادیاند و با احتساب حدود دو میلیون بیکار، میتوان گفت ۴۱ میلیون نفر در ایران عملاً از چرخه اشتغال خارجاند.
نرخ بیکاری رسمی کشور ۷.۴ درصد برآورد شده که نسبت به سال گذشته تغییر محسوسی نداشته است؛ اما کارشناسان میگویند ثبات ظاهری بازار کار، پوششی برای رکود عمیق در اشتغال مولد است.
طبق دادهها، نرخ مشارکت اقتصادی مردان ۶۸ درصد و زنان تنها ۱۳.۶ درصد است. این یعنی کمتر از یکهفتم زنان در سن کار، شاغل یا جویای کار هستند. از سوی دیگر، نرخ بیکاری زنان ۱۵.۲ درصد و بیش از دو برابر مردان است. موانع فرهنگی، کمبود فرصتهای رسمی و نبود سیاستهای حمایتی از دلایل اصلی این شکاف عنوان میشود.
در گروه سنی ۱۵ تا ۲۴ سال، نرخ بیکاری ۱۹ درصد گزارش شده است؛ عددی که با وجود کاهش جزئی نسبت به سال گذشته، همچنان نگرانکننده است. استانهای خوزستان، سیستان و بلوچستان و ایلام بیشترین بیکاری جوانان را دارند. در مقابل، استانهایی مانند همدان و آذربایجان غربی پایینترین نرخها را ثبت کردهاند.
یکی از شاخصهای کلیدی در گزارش امسال، نرخ بیکاری ۱۰.۶ درصدی فارغالتحصیلان دانشگاهی است. این نرخ نشان میدهد حدود ۸۰۰ هزار نفر از بیکاران کشور تحصیلات عالی دارند. بهویژه در میان زنان شهری، بیش از نیمی از بیکاران دارای مدرک دانشگاهیاند؛ وضعیتی که از نبود تناسب میان آموزش عالی و نیاز بازار کار خبر میدهد.
مرکز آمار میگوید سهم «اشتغال ناقص» در تابستان ۱۴۰۴ به ۷.۶ درصد رسیده است؛ یعنی میلیونها شاغل، کار کافی یا درآمد مناسب ندارند. این شاخص در مردان و روستاییان بالاتر است و اغلب به مشاغل فصلی، غیررسمی یا کمدرآمد مربوط میشود. به گفته کارشناسان، افزایش اشتغال ناقص در کنار ثبات نرخ بیکاری، نشانهای از گسترش مشاغل ناپایدار است.
در تابستان ۱۴۰۴، سهم بخش خدمات ۵۳ درصد، صنعت ۳۲.۶ درصد و کشاورزی ۱۴.۲ درصد بوده است. با کاهش سهم صنعت و رشد مشاغل خدماتی، اقتصاد ایران بیش از پیش «خدماتی» شده است؛ روندی که اگر با رشد بهرهوری همراه نباشد، میتواند به گسترش اشتغال کمبازده منجر شود.
دادههای تفکیکی نشان میدهد که استانهای جنوبی کشور همچنان بالاترین نرخ بیکاری را دارند.
ایلام: ۱۰٪ در مقابل، استانهای آذربایجان غربی (۴.۱٪) و همدان (۵٪) کمترین بیکاری را ثبت کردهاند. این تفاوتها، ضعف سیاستهای منطقهای در توزیع فرصتهای شغلی را آشکار میکند.
هرچند نرخ بیکاری رسمی در ایران در سطحی باثبات باقی مانده، اما نرخ پایین مشارکت اقتصادی، بیکاری جوانان و فارغالتحصیلان، و گسترش اشتغال ناقص نشان میدهد بازار کار در وضعیت رکود مزمن است. به باور کارشناسان، بدون اصلاحات اساسی در نظام آموزش، سیاستگذاری صنعتی و جذب سرمایهگذاری مولد، نرخ بیکاری در ایران صرفاً روی کاغذ کاهش مییابد، نه در واقعیت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
