به گزارش اطلاع با ما ، فیلترشکن: طرح تحقیق و تفحص مجلس درباره فروش فیلترشکنها تنها بررسی یک ابزار دور زدن فیلترینگ نیست؛ بلکه گامی برای روشن شدن سه مسئله اساسی است: دسترسیهای ویژه به اینترنت آزاد، اقتصاد پنهان و چند هزار میلیاردی بازار فیلترشکن، و هزینه سنگینی که مردم برای دسترسی به اینترنت میپردازند. اگر این سه محور شفاف شود، میتوان به بازسازی اعتماد دیجیتال امیدوار بود؛ در غیر این صورت، ماجرا همچنان در سطح گزارشهای تکراری باقی میماند.
معمای فیلترشکنها؛ تحقیق و تفحصی که میتواند ساختار یک بازار مبهم را آشکار کند
تصویب طرح تحقیق و تفحص درباره بازار فیلترشکنها در ظاهر یک اقدام نظارتی ساده به نظر میرسد، اما واقعیت پیچیدهتر از این است. مسئله فقط محدودیت و ابزارهای دور زدن آن نیست؛ مسئله اصلی معماری نابرابر دسترسی به اینترنت و اقتصاد عظیمی است که از دل همین محدودیتها شکل گرفته است.
اگر مجلس قصد دارد واقعاً به قلب این پدیده برسد، لازم است سه بخش اصلی این پازل را بیواسطه و شفاف بررسی کند.
یکی از مهمترین نقاط ابهام، موضوع دسترسیهای آزاد و بدون فیلتر است؛ دسترسیهایی که در دولتهای مختلف، به شکل انتخابی و غیرشفاف میان افراد، سازمانها و پلتفرمها توزیع شد. این موضوع سالها با عنوان «رانت دسترسی» مطرح بود، اما هنوز مشخص نیست:
روشن شدن همین محور میتواند نخستین گام اعتمادسازی در حکمرانی فضای مجازی باشد.
بازار فیلترشکن دیگر یک فعالیت زیرزمینی ساده نیست؛ بلکه یک اکوسیستم کامل با زنجیره ارزش، تأمینکنندگان و ذینفعان مختلف است. برخی برآوردها از گردش مالی تا ۱۰ هزار میلیارد تومان حکایت دارد؛ رقمی که نشان میدهد این بازار، وابسته به بخشهایی از زیرساخت اینترنت کشور رشد کرده است.
چگونه سیاست محدودسازی، خود به موتور رشد این بازار تبدیل شده است؟
تا زمانی که این لایه پنهان روشن نشود، برخورد با فیلترشکنها بیشتر شبیه مبارزه با سایهها خواهد بود.
۳) هزینهای که مردم میپردازند؛ اینترنت گران، پرریسک و بدون ضمانت
میلیونها کاربر در ایران مجبورند ماهانه تا ۳۰۰ هزار تومان برای خرید فیلترشکن هزینه کنند؛ مبلغی که چندین برابر هزینه معمول اینترنت در بسیاری از کشورهاست.
به این ترتیب، جامعه متحمل هزینه مضاعف ناشی از تصمیمهایی میشود که خارج از اختیار کاربران اتخاذ شدهاند.
اگر این تحقیق و تفحص بتواند سه محور اصلی—دسترسیهای ویژه، اقتصاد فیلترشکنها و هزینه تحمیلشده به مردم—را بدون ملاحظه روشن کند، آنگاه میتوان از شکلگیری یک نظم دیجیتال شفافتر سخن گفت. اما اگر این روند در سطح گزارشهای معمول متوقف بماند، چرخه ابهام و بیاعتمادی همچنان ادامه خواهد یافت.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
