به گزارش اطلاع با ما ، میوهشویی : بازار میوه در سالهای اخیر با جهشهای قیمتی کمسابقه روبهرو شده است؛ افزایشهایی که نه به نفع کشاورزان بوده و نه به بهبود دسترسی مردم انجامیده. فاصله چشمگیر قیمت باغ تا فروشگاه، ضعف زیرساختها، پیشفروش محصولات توسط دلالان و تأخیر در توسعه «روستابازارها» موجب شده سهم تولیدکننده از قیمت نهایی کاهش یابد و مصرفکنندگان نیز با نرخهای سنگین روبهرو شوند. اگرچه دولت از طرحهای جدید برای کوتاهکردن زنجیره عرضه خبر میدهد، اما نبود سرمایه در گردش برای باغداران و عدم گزارشدهی شفاف از نتایج، همچنان پرسشهای فراوانی را درباره اثرگذاری این سیاستها برجای گذاشته است.
افزایش شدید قیمت میوه موضوع جدیدی نیست؛ از سالها پیش هزینه صیفیجات و محصولات باغی هرچند وقت یکبار جهشی محسوس داشته است. تصور غالب این بود که افزایش قیمتها منجر به رشد درآمد روستاها میشود، اما تجربه نشان داده بخش قابل توجهی از این مبالغ هرگز به تولیدکننده واقعی نمیرسد. امسال نیز جهش قیمتی تا سهبرابر سال گذشته نشان میدهد ساختار بازار همچنان در اختیار گروههایی است که میان باغ و فروشگاه فاصله قیمتی سنگینی ایجاد میکنند.
براساس گزارشهای میدانی، قیمت برخی میوهها در فروشگاههای شهری تا ششبرابر رقمی است که از باغدار خریداری میشود. با وجود افزایش هزینههای مردم و رشد قیمت کالاهای اساسی، میوه نیز از سفره بسیاری از خانوادهها حذف شده است. این اختلاف قیمت نشان میدهد نظام واسطهگری همچنان پررنگ است و بخش زیادی از منافع مالی در مسیرهای میانی گردش کالا جذب میشود.
یکی از دلایل مهم، نیاز مالی باغداران است. بسیاری از تولیدکنندگان به علت نبود سرمایه در گردش، هزینههای جاری، خرید سم و کود یا پرداخت دستمزد کارگران، ناچارند محصول خود را ماهها پیش از برداشت به واسطهها بفروشند. در چنین شرایطی، امکان عرضه مستقیم توسط کشاورزان کاهش مییابد و واسطهها کنترل بیشتری بر بازار به دست میآورند. این ساختار موجب شده بخشی از میوه پیش از آنکه روی درخت برسد، قیمتگذاری شود.
طرح ملی «روستابازار» با هدف فروش مستقیم محصولات از تولیدکننده به مصرفکننده آغاز شد. طبق برنامه، قرار بود صدها مرکز فروش ایجاد شود تا سهم کشاورزان از سود نهایی افزایش یابد. اگرچه تعداد قابل توجهی از این مراکز راهاندازی شده، اما همچنان گزارشی شفاف درباره میزان تأثیر آنها بر کاهش قیمت میوه ارائه نشده است. توسعه این طرح بدون حمایت مالی کافی ممکن است انتظارات اولیه را برآورده نکند.
مسئله اصلی این است که بسیاری از باغداران توان مالی برای حمل محصول، بستهبندی یا حتی صبر تا زمان برداشت را ندارند. تسهیلاتی که اعلام شده، با نرخ ۱۳ درصد ارائه میشود؛ نرخی که برای بسیاری از تولیدکنندگان کوچک قابل استفاده نیست. در نبود حمایتهای کمبهره یا بدون بهره، انتظار اینکه کشاورزان بتوانند خودشان مستقیماً کالا را به روستابازارها برسانند، با واقعیتهای اقتصادی سازگار نیست.
افزایش قیمتها و فاصله سنگین میان مزرعه و بازار نشان میدهد بازار میوه نیازمند مداخله کارشناسیشده است. تنها اتکا به عرضه و تقاضا یا برخورد مقطعی با صادرات مشکلی را حل نمیکند. برای ایجاد تعادل، لازم است دسترسی کشاورزان به سرمایه آسانتر شود و گزارشدهی دقیق درباره عملکرد طرحهایی مانند روستابازار در دستور کار قرار گیرد. در غیر این صورت، فاصله باغ تا سفره همچنان گرانتر و طولانیتر خواهد شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
