به گزارش اطلاع با ما ، افزایش بیسابقه قیمت مسکن و اجارهبها در سالهای اخیر، بازار اجاره تهران را به نقطه عجیبی رسانده است. در تازهترین نمونه، آگهی اجاره یک اتاق ۶ متری در محدوده شوش تهران منتشر شده که برای آن ۵ میلیون تومان ودیعه و ماهانه ۳ میلیون تومان اجاره تعیین شده است. فضایی که از بسیاری از اتاقهای خواب معمولی هم کوچکتر است، اما برای برخی شهروندان به تنها گزینه ممکن برای زندگی در پایتخت تبدیل شده است.
تا چند سال پیش اگر کسی میگفت قرار است یک اتاق ۶ متری در تهران اجاره داده شود، همه فکر میکردند شوخی میکند. امروز اما این شوخی به واقعیتی تلخ برای هزاران تهرانی تبدیل شده است.
در جدیدترین نمونه از عادیشدن «زندگی در جعبه»، آگهی اجاره یک اتاق ۶ متر مربعی در محدوده شوش تهران منتشر شده است. شرایط اجاره:
ودیعه: ۵ میلیون تومان
اجاره ماهانه: ۳ میلیون تومان
برای درک ابعاد این فضا: یک اتاق خواب معمولی در خانههای متوسط بین ۱۲ تا ۱۸ متر است. این اتاق ۶ متری، نصف آن هم نیست. فضایی که به سختی میتوان یک تخت خواب و یک کمد کوچک در آن جای داد، حالا ماهانه ۳ میلیون تومان قیمت خورده است.
محدوده شوش از نظر موقعیت جغرافیایی در جنوب تهران قرار دارد و جزو مناطق متوسط تا پایینشهر محسوب میشود. نه خبری از برجهای لوکس است و نه خیابانهای درختکاریشده.
اما حتی این مناطق نیز از تورم اجاره در امان نماندهاند. اگر در سالهای نه چندان دور، با ۳ میلیون تومان میشد یک سوئیت ۴۰ متری در همین منطقه اجاره کرد، امروز همین مبلغ برای یک اتاق ۶ متری هم کافی نیست.
ودیعه ۵ میلیون تومانی در کنار اجاره ۳ میلیون تومانی، یک پارادوکس جالب ایجاد کرده است. معمولاً هرچه ودیعه بالاتر باشد، اجاره ماهانه پایینتر میآید و بالعکس. اما اینجا:
ودیعه آنقدر پایین است که عملاً کمکی به کاهش اجاره نمیکند (تنها معادل کمتر از ۲ ماه اجاره)
اجاره آنقدر بالاست که انگار یک آپارتمان معمولی را اجاره میکنید، نه یک اتاق ۶ متری
یعنی مستأجر باید هم ۵ میلیون نقدی پرداخت کند، هم هر ماه ۳ میلیون بپردازد، و در نهایت در فضایی زندگی کند که حتی یک زندانی در سلول انفرادی فضای بیشتری دارد.
واقعیت تلخی که این آگهی روایت میکند، نه یک استثنا که یک روند است. طی دو سال اخیر:
آگهیهای اجاره «اتاق در خانههای اشتراکی» بیش از ۳۰۰ درصد رشد کرده است
«تخت در خوابگاههای غیرمجاز» به یک بازار سیاه تبدیل شده
حتی «اجاره کانکس و کانتینر» در حومه تهران عادی شده است
اتاق ۶ متری شوش دیگر یک خبر عجیب نیست؛ دارد به «گزینه ممکن» برای بسیاری از کارگران، دانشجویان و کارمندان کمدرآمد تبدیل میشود.
سوال مهم این است: چه کسی حاضر است ماهانه ۳ میلیون تومان برای یک اتاق ۶ متری بپردازد؟
پاسخ را باید در سه گروه جستجو کرد:
گروه اول: کارگران با حداقل حقوق حداقل حقوق در سال ۱۴۰۵ حدود ۱۲ میلیون تومان است (بدون احتساب مزایا). چنین فردی اگر ۳ میلیون برای اجاره بدهد، ۹ میلیون برای خورد و خوراک و سایر هزینهها باقی میماند. شاید برای یک نفر مجرد، سر کردن با ۹ میلیون ممکن باشد، اما به شرطی که هیچ هزینه غیرمنتظرهای پیش نیاید.
گروه دوم: دانشجویان مهاجر دانشجویانی که از شهرستان به تهران آمدهاند و خوابگاه دانشگاه هم ندارند، عملاً چارهای جز پذیرش چنین قیمتهایی ندارند. خوابگاههای خصوصی هم پر شده و گران هستند.
گروه سوم: مهاجران کاری فردی که از افغانستان یا سایر کشورها برای کار به ایران آمده، حتی ۳ میلیون هم برایش مبلغ زیادی است، اما گاهی اجاره یک اتاق در تهران باز هم بهتر از زندگی در اردوگاههای حاشیهای یا بازگشت به کشور خودش است.
شاید خطرناکترین بخش این ماجرا، «عادی شدن» آن باشد. هر روز که میگذرد، جامعه با استانداردهای پایینتری از زندگی سازگار میشود:
دیروز: اجاره یک آپارتمان ۵۰ متری در جنوب تهران عادی بود
امروز: اجاره یک اتاق ۶ متری در شوش عادی میشود
فردا: اجاره یک تخت در سالن اشتراکی؟
روانشناسان اجتماعی هشدار میدهند وقتی جامعه فقر را به عنوان امری عادی بپذیرد، نه تنها مطالبه برای بهبود شرایط از بین میرود، بلکه شکاف طبقاتی عمیقتر و عمیقتر میشود.
برای درک عمق فاجعه، کافی است تهران را با سایر کلانشهرهای جهان مقایسه کنیم:
استانبول: با ۳۰۰ دلار (حدود ۱۵ میلیون تومان) میتوان یک استودیو آپارتمان ۳۰ متری در منطقه متوسط اجاره کرد
دبی: با ۴۰۰ دلار (۲۰ میلیون تومان) یک سوئیت ۴۰ متری در مناطق نه چندان مرکزی
کوالالامپور: با ۲۰۰ دلار (۱۰ میلیون تومان) یک آپارتمان مبله ۵۰ متری
یعنی در بسیاری از شهرهای بزرگ جهان، با بودجهای کمتر از اجاره یک اتاق ۶ متری در تهران، میتوان یک خانه واقعی داشت. این یعنی بازار مسکن تهران از هر منطقی خارج شده است.
تا لحظه تنظیم این گزارش، هیچ واکنش رسمی از سوی وزارت راه و شهرسازی، اتحادیه مشاوران املاک یا شهرداری تهران به این آگهی خاص منتشر نشده است. اما در ماههای اخیر، مسئولان بارها وعده «کنترل بازار اجاره» و «ساخت مسکن حمایتی» دادهاند.
آمارها اما چیز دیگری میگویند:
ساخت مسکن در تهران نسبت به ۵ سال قبل ۴۰ درصد کاهش یافته
تعداد مستأجران در پایتخت ۳۵ درصد افزایش داشته
قیمت اجاره در یک سال گذشته میانگین ۵۰ تا ۷۰ درصد رشد کرده است
وعدهها تا عملی نشوند، آگهی اجاره اتاق ۶ متری هم عادیتر و هم گرانتر خواهد شد.
کارشناسان بازار مسکن برای کسانی که در آستانه اجاره هستند و بودجه محدودی دارند، سه راهکار پیشنهاد میدهند:
۱. اجاره در حومه تهران (ورامین، اسلامشهر، قرچک، پردیس) هزینه اجاره در این مناطق به طور میانگین ۴۰ تا ۶۰ درصد پایینتر از تهران است. بهای آن هم افزایش زمان رفت و آمد (گاهی روزی ۳ ساعت).
۲. اجاره اشتراکی با چند نفر به جای اجاره یک اتاق ۶ متری به تنهایی، با دو یا سه نفر دیگر یک آپارتمان ۶۰ متری اجاره کنید. هر کسی یک اتاق، هزینهها تقسیم شود. سرانه فضای زندگی بالاتر میرود، هزینه ممکن است کمتر یا مساوی شود.
۳. مهاجرت به شهرهای کوچکتر اگر شغل شما اجازه میدهد، تهران را به مقصد شهرهایی مثل قزوین، کرج (مناطق حومهای)، اراک، همدان یا اصفهان (مناطق کمبها) ترک کنید. در بسیاری از این شهرها، با ۳ میلیون تومان میتوان یک آپارتمان ۵۰ متری اجاره کرد.
آگهی اجاره یک اتاق ۶ متری در شوش تهران با ۵ میلیون ودیعه و ۳ میلیون تومان اجاره ماهانه، دیگر یک استثنا نیست؛ نمادی از شکست سیاست مسکن در پایتخت است. فضایی که از یک اتاق خواب معمولی هم کوچکتر است، حالا برای بسیاری از شهروندان به «گزینه ممکن» تبدیل شده است. خطرناکتر از خود این آگهی، «عادی شدن» آن در جامعه است؛ وقتی مردم استانداردهای پایینتر زندگی را بپذیرند، مطالبه برای بهبود شرایط از بین میرود. تا وقتی ساخت مسکن حمایتی جدی گرفته نشود و بازار اجاره رها شود، اتاقهای ۶ متری هم گرانتر و هم کوچکتر خواهند شد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
