به گزارش اطلاع با ما ، مذاکرات هستهای ایران و آمریکا : حمیدرضا عزیزی، پژوهشگر ارشد شورای خاورمیانه، بر این باور است که ورود ایران به مذاکرات با آمریکا ناشی از ضرورتهای امنیتی و سیاسی است اما میتواند فراتر از یک تصمیم تاکتیکی باشد. او تغییر در نگاه ایران به عربستان را نشانهای از تحول در تفکر استراتژیک جمهوری اسلامی میداند. به اعتقاد وی، در صورت حصول توافق اولیه، امکان بازاندیشی در روابط ایران و ایالات متحده و شکلگیری تحول تدریجی در رویکرد منطقهای تهران وجود دارد.
تحلیلگران سیاست خارجی بارها تأکید کردهاند که ورود ایران به مذاکرات هستهای با آمریکا، همواره از منظر تاکتیکی و در راستای مدیریت فشارهای سیاسی و اقتصادی ارزیابی شده است. حمیدرضا عزیزی اما دیدگاهی فراتر از تاکتیک صرف ارائه میدهد. او معتقد است که این تصمیم، اگرچه در ظاهر بهمنظور کاهش تنش و کنترل شرایط بحرانی اتخاذ شده، اما ظرفیت آن را دارد که به تحولی استراتژیک منجر شود.
یکی از محورهای اصلی تحلیل عزیزی، تغییر نگرش ایران نسبت به عربستان سعودی است. از سالهای نخست انقلاب تاکنون، نگاه جمهوری اسلامی به عربستان، همواره با برچسب «نیروی نیابتی آمریکا در منطقه» همراه بوده است. اما اکنون ایران به این جمعبندی رسیده که عربستان بازیگری مستقل در منطقه است، با ظرفیتهای خاص خود و ارادهای مستقل در تعیین مواضع منطقهای.
این چرخش مفهومی در سیاست منطقهای ایران نهتنها بر روابط دوجانبه تهران و ریاض تأثیرگذار است، بلکه میتواند مقدمهای بر بازتعریف تعاملات ایران با سایر بازیگران منطقهای و فرامنطقهای از جمله آمریکا باشد.
به گفته عزیزی، برخی فاکتورهای سیاسی، امنیتی و اقتصادی در حال شکلگیری هستند که در میانمدت تا بلندمدت میتوانند به تغییر تفکر ایران در قبال ایالات متحده منجر شوند. او معتقد است که در حال حاضر، تصمیم به مذاکره، نوعی تصمیم تاکتیکی برای کنترل فشارهاست، اما این به معنای نبود اراده سیاسی برای رسیدن به توافق نیست.
اگر توافق اولیه هستهای حاصل شود، این روند میتواند به گشایشهایی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی منجر شود**؛ روندی که نه در تضاد با اصول ایدئولوژیک بلکه در راستای اقتضائات واقعگرایانه امنیت ملی تفسیر میشود.
گرچه ورود ایران به مذاکرات جدید را میتوان اقدامی مصلحتگرایانه برای کاهش تنشها تعبیر کرد، اما شواهد و تحلیلها نشان میدهد که در صورت موفقیت در توافق اولیه، احتمال بازاندیشی تدریجی در راهبردهای کلان سیاست خارجی ایران وجود دارد. این مسیر البته پیچیده و زمانبر است اما با تغییر در معادلات منطقهای و ادراکات جدید از بازیگران مانند عربستان، بستر این تحول فراهمتر از گذشته به نظر میرسد.
این گزارش بر پایه بررسیهای تحریریه اطلاع باما و مرور دادههای منتشرشده در رسانههای کشور تنظیم شده است.
Δ
